Elon Musk, geçtiğimiz hafta Katar Ekonomik Forumu’na verdiği video röportajda siyasete yaptığı bağışlara dair dikkat çeken açıklamalarda bulundu. 2024 seçim döngüsünde eski ABD Başkanı Donald Trump’a 290 milyon dolar bağışlayarak en büyük bireysel bağışçı konumuna gelen Musk, artık siyasi harcamaları azaltacağını açıkladı. “Sanırım yeterince bağış yaptım. Gelecekte harcama yapmam için bir sebep görmüyorum” diyen Musk, bu sözleriyle Amerikan siyasetinde büyük yankı uyandırdı.
Trump’a Yapılan Dev Bağışın Geri Dönüşü Hızlı Oldu
Musk’ın Trump’a verdiği bu devasa desteğin karşılığı yalnızca siyasi değil, ekonomik düzeyde de fazlasıyla alındı. Trump yönetiminin göreve gelmesinden yalnızca dört ay sonra, Musk’ın sahibi olduğu SpaceX, Tesla ve xAI gibi şirketler milyarlarca dolarlık yeni devlet ihaleleriyle ödüllendirildi. Öte yandan, Musk’ın daha önce hakkında açılmış bazı federal soruşturmaların da feshedildiği ya da durdurulduğu ortaya çıktı.
Musk’ın Net Serveti 170 Milyar Dolar Arttı
Musk’ın net serveti, Trump’ı desteklemeye başladığı 15 Temmuz 2024 tarihinden bu yana 170 milyar dolar artarak 419 milyar dolara ulaştı. Tesla hisseleri Ocak 2025 itibarıyla yüzde 20 gerilemiş olsa da, Temmuz 2024’e kıyasla hâlâ yüzde 35 daha değerli. SpaceX’in değeri ise 350 milyar dolara çıkarken, Musk’ın sosyal medya platformu X ve yapay zeka girişimi xAI’yi birleştiren şirketi xAI Holdings’in değeri son birleşmeyle 113 milyar dolara ulaştı. Bu da bir yıl öncesinin üç katı anlamına geliyor.
Eleştiriler ve Çıkar Çatışması İddiaları
ABD Temsilciler Meclisi’ndeki Demokrat üyeler tarafından yayımlanan bir raporda, Musk’ın federal kurumlarla olan yakın ilişkisi, çıkar çatışması olarak değerlendirildi. Raporda, “Musk’ın işleri, şu anda yönlendirme gücüne sahip olduğu hükümetin düzenleyici işlevleriyle derinden bağlantılı” ifadesi yer aldı. Trump yönetimi ise bu iddiaları reddederken, Musk da devlet ihalelerinde herhangi bir kişisel rolünün olmadığını savundu.
Tesla Markası Zarar Gördü
Ancak Musk’ın Trump ile yakınlığı, özellikle Tesla markasına yönelik olumsuz tepkilere neden oldu. Çin’e uygulanan yüzde 30’luk ithalat vergisi, Tesla’nın tedarik zinciri maliyetlerini artırırken, tüketici tepkileriyle küresel satışlarda düşüş yaşandı. Reuters/Ipsos’un anketine göre Amerikalıların yüzde 58’i Musk hakkında olumsuz görüş bildiriyor. Tesla bayilikleri, zaman zaman protestolar ve saldırılarla karşı karşıya kalıyor.
“DOGE Musk’a Pahalıya Mal Oldu”
D.A. Davidson analistlerinden Gil Luria’ya göre Musk’ın Donald Trump destekli Dijital Verimlilik Ofisi (DOGE) ile olan bağları, Tesla markasına büyük zarar verdi: “Musk’a bu destek pahalıya patladı. Marka üzerindeki leke otomotiv sektöründe eşi benzeri olmayan bir durum.”
Trump’tan Musk’a Ayrıcalıklı Adımlar
Tüm olumsuzluklara rağmen Trump yönetimi, Musk’a büyük kolaylıklar sağladı. Tesla’daki ayrımcılık iddialarını soruşturan Çalışma Bakanlığı birimi, Trump’ın imzaladığı kararnameyle etkisiz hale getirildi. Ulusal Otoyol Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA), Tesla’nın otonom sürüş özelliklerine yönelik iki ayrı soruşturma açmış olsa da, Ulaştırma Bakanlığı geçen ay belirli türde kazaların raporlanması zorunluluğunu ortadan kaldırdı. Bu kararın Tesla’nın lehine olduğu, Alphabet’in Waymo’suna ise zarar vereceği öngörülüyor.
SpaceX Davaları Kapanıyor
SpaceX de benzer şekilde Trump yönetiminden doğrudan fayda sağlayan şirketler arasında. Adalet Bakanlığı’nın göçmen işe alımıyla ilgili açtığı dava geri çekilirken, Ulusal Çalışma İlişkileri Kurulu (NLRB) da Musk’ı eleştiren çalışanlarla ilgili açtığı davayı yargı yetkisi gerekçesiyle sonlandırdı.
Pentagon’dan 6 Milyar Dolarlık İhale
Demokrat üyelerin yayımladığı rapora göre, SpaceX’in şu anda ABD hükümetiyle yaklaşık 16 milyar dolarlık aktif sözleşmesi bulunuyor. Bunların arasında Savunma Bakanlığı’nın geçen ay verdiği 6 milyar dolarlık dev proje de yer alıyor. Musk’ın şirketi, Trump’ın hayalini kurduğu “altın kubbe savunma sistemi” projesinde de Pentagon’la 175 milyar dolarlık yeni bir sözleşmeye aday gösteriliyor.
Yapay Zekâ ve Tünel Projeleri Devletle İç İçe
Musk’ın yapay zekâ girişimi xAI, devlet kurumlarından aldığı veri setleriyle federal projelere uyumlu hale gelirken, sosyal medya platformu X ve dil modeli GROK da devlet kurumlarında kullanılmaya başladı. İç Güvenlik Bakanlığı’nın GROK kullanımını yaygınlaştırdığı belirtildi. Musk’ın tartışmalı beyin implantı şirketi Neuralink ise Tarım Bakanlığı genel müfettişinin görevden alınması sonrası hayvan deneyi soruşturmasından kurtuldu.
Ortadoğu Ziyaretlerinde Anlaşmalar Peş Peşe Geldi
Trump’ın Ortadoğu ziyaretinde Musk’ın da eşlik ettiği ve hemen ardından Starlink’in Suudi Arabistan’da kabul gördüğü, Neuralink’in Abu Dabi’de klinik testlere başlayacağı bildirildi. The Boring Company ise 8,5 milyar dolarlık Amtrak projesi için federal demiryolu ihalelerinde yer almak üzere görüşmelere başladı.