Yeni yıla girerken ya da özel günlerde fazla miktarda alkol tüketimi, vücutta birbirini tetikleyen çeşitli tepkilere yol açabiliyor. Baş ağrısı, zihinsel bulanıklık, yorgunluk, mide bulantısı ve yoğun açlık hissinin bir arada görülmesi, ilk bakışta ciddi bir sağlık sorununu çağrıştırsa da çoğu zaman bu tablo akşamdan kalmalık olarak bilinen durumla örtüşüyor.
Alkol alındıktan sonra baş ağrısı neden ortaya çıkıyor
Bu durumun temelinde, alkolün vücut tarafından toksik bir madde olarak algılanması yatıyor. BBC’ye konuşan Andrew Scholey, İngiltere’deki Northumbria Üniversitesi İnsan Psikofarmakolojisi Profesörü olarak, alkol sonrası yaşanan belirtilerin biyolojik bir açıklaması olduğunu belirtiyor.
Scholey’e göre vücut, alkol alımının ardından “iltihaplanma tepkisi” adı verilen bir savunma sürecini başlatıyor. Bu süreç, özellikle baş ağrısı ve halsizlik gibi şikâyetlerin ortaya çıkmasına neden oluyor. Yapılan araştırmalar, akşamdan kalma halinin bir sürücünün dikkat ve reflekslerini, sarhoşluk hali kadar olumsuz etkileyebildiğini de gösteriyor.
Alkolün etkileri nasıl hafifletilebilir
Alkol sonrası belirtileri tamamen ortadan kaldıran mucizevi bir yöntem bulunmasa da, bazı adımlar vücudun toparlanmasına yardımcı olabiliyor. Öncelikle bol sıvı tüketimi önemli. Suya ek olarak tavuk suyu, çorba gibi sıvı ve mineral içeriği yüksek besinler tercih edilebiliyor. Mideyi zorlayacak baharatlı ve ağır gıdalar yerine, daha sade ve kolay sindirilen yiyecekler öneriliyor.
Akşamdan kalmalık ilaçları işe yarıyor mu
Bu noktada birçok kişinin yöneldiği “akşamdan kalma ilaçları” konusunda Prof. Scholey temkinli olunması gerektiğini söylüyor. Ekibiyle birlikte piyasada satılan çok sayıda ürünü incelediklerini belirten Scholey, bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış tek bir ürüne rastlamadıklarını ifade ediyor.
Bu ürünlerin çoğunun takviye edici gıdalar, elektrolit karışımları veya vitamin içeceklerinden oluştuğunu vurgulayan Scholey, bu alanda bilimden çok pazarlamanın öne çıktığını dile getiriyor. Dolayısıyla, hızlı bir çözüm beklentisi yerine vücudun doğal toparlanma sürecine destek olunması gerektiğini belirtiyor.
Alkol sonrası kaçınılması gereken gıdalar
Uzmanlara göre alkolün parçalanması sırasında vücut, yüksek şekerli, tuzlu ve doymuş yağ oranı fazla olan aşırı işlenmiş gıdalara yönelme eğilimi gösteriyor. Ancak bu tür yiyecekler, baş ağrısı ve mide bulantısını hafifletmek yerine belirtileri daha da artırabiliyor. Bu nedenle bu tarz gıdaların mümkün olduğunca sınırlandırılması öneriliyor.
Scholey ayrıca, sadece su içmenin her zaman baş ağrısını geçirmediğini de vurguluyor. Araştırmalar, suyun susuzluğu gidermede etkili olduğunu ancak baş ağrısını doğrudan ortadan kaldırmadığını gösteriyor.
Alkol öncesi önlem almak mümkün mü
Beslenme uzmanları, alkol tüketiminden önce doğru içerikte bir öğün tüketmenin etkileri azaltabileceğini belirtiyor. Tavuk ve yumurta gibi yüksek proteinli besinler ile avokado ve zeytinyağı gibi sağlıklı yağlar, alkolün kana karışma hızını düşürebiliyor.
Prof. Scholey bu konuda, “Alkol tüketmeden önce doğru türde bir yemek yerseniz, kan dolaşımına giren alkol miktarını yarıya indirebilirsiniz” değerlendirmesinde bulunuyor. Bu yaklaşım, akşamdan kalmalık belirtilerinin daha hafif yaşanmasına katkı sağlayabiliyor.