Çin’in güneyindeki Guangdong eyaletinde, sivrisinek kaynaklı Chikungunya virüsü hızla yayılıyor. En az 13 şehirde görülen salgında vaka sayısı 7.000’i geçti. Sadece son bir haftada yaklaşık 3.000 yeni vaka bildirildi. Yetkililer, virüs insandan insana bulaşmasa da COVID-19 dönemini hatırlatan sert önlemler aldı.
Foshan’da Başlayan Salgın Kısa Sürede Yayılıyor
Chikungunya, Çin’de nadir görülen bir hastalık olmasına rağmen, 8 Temmuz’da Foshan’da tespit edilen ithal bir vaka sonrası hızla yayıldı. Foshan hâlâ salgından en çok etkilenen şehir konumunda. BBC ve New York Times’ın aktardığına göre, virüs kısa sürede Guangdong’un kuzeyine, Hong Kong yakınlarındaki bölgelere ulaştı.
COVID-19 Benzeri Önlemler Devrede
Guangdong yönetimi, COVID-19 dönemini hatırlatan sıkı kurallar getirdi:
- Hastanede zorunlu karantina: Tüm hastalar, test sonucu negatif çıkana kadar sineklikli yataklarda tutuluyor.
- Ev ev denetim: Yetkililer kapı kapı dolaşarak sivrisineklerin ürediği durgun suları ortadan kaldırıyor.
- Yasal yaptırımlar: Denetime izin vermeyenler para cezası veya “bulaşıcı hastalıkların önlenmesini engelleme” suçlamasıyla adli işlem görebiliyor.
- Elektrik kesintisi: Guicheng bölgesinde en az 5 hanenin elektriği, denetime izin vermedikleri için kesildi.
Sivrisineklerle Mücadelede İlginç Yöntemler
Virüs taşıyan sivrisinekleri yok etmek için çeşitli yöntemler uygulanıyor:
- Larvaları yiyen dev “fil sivrisinekleri” bölgeye salınıyor.
- Yerel göletlere sivrisinek yiyen balıklar bırakılıyor.
- Sokaklar ve su birikintileri düzenli olarak pestisit ile ilaçlanıyor.
- Drone’lar ile üreme alanları tespit ediliyor.
Chikungunya Nedir?
Chikungunya virüsü, yalnızca enfekte sivrisinek ısırığıyla bulaşır.
- Belirtiler: Baş ağrısı, kas ağrısı, mide bulantısı, yorgunluk, deri döküntüsü ve en belirgin olarak eklem şişliği ile şiddetli eklem ağrısı.
- Süre: Çoğu belirti 2 haftada geçse de eklem ağrısı aylarca hatta yıllarca sürebilir.
- Karışma riski: Eklem ağrısı olmazsa dengue veya Zika ile karıştırılabilir.
- Kökeni: İlk kez 1950’lerde Tanzanya’da görüldü. İsmi, Kimakonde dilinde “eğilip bükülen kişi” anlamına geliyor.
Nasıl Bulaşır?
Chikungunya insandan insana doğrudan bulaşmaz. Ancak:
- Virüsü taşıyan bir kişi, sivrisinek tarafından ısırıldığında, sivrisinek virüsü kapar.
- Bu sivrisinek başka bir kişiyi ısırdığında hastalığı bulaştırır.
Aşı Var mı?
Evet, ABD’de iki onaylı aşı bulunuyor:
- IXCHIQ: 18 yaş ve üzeri için, canlı zayıflatılmış virüs aşısı
- VIMKUNYA: 12 yaş ve üzeri için, virüs benzeri parçacık aşısı
CDC, bu aşıyı yalnızca salgın bölgelerine seyahat edecek kişilere öneriyor.
Çin Dışında Durum
ABD’de chikungunya vakaları nadirdir ve genellikle yurtdışından dönenlerde görülür. 2019’dan beri yerel bulaş rapor edilmedi. Ancak seyahat kaynaklı vakalar yeniden artış eğiliminde:
- 2014’te yaklaşık 3.000 vaka
- 2021’de 36 vaka
- 2024’te 199 vaka
- 2025’in ilk yarısında 46 vaka
Hangi Bölgelerde Risk Yüksek?
CDC, ABD’li seyahatçilerin Brezilya, Kolombiya, Hindistan, Meksika, Nijerya, Pakistan, Tayland ve Filipinler’de yüksek risk altında olduğunu bildiriyor.
Foshan için Seviye 2 Seyahat Uyarısı yayınlandı. Gebe kadınların bölgeye gitmemesi tavsiye ediliyor.
Hong Kong’a da Sıçradı
Hong Kong, 4 Ağustos’ta 12 yaşındaki bir erkek çocukta ilk chikungunya vakasını doğruladı. Uzmanlar, önümüzdeki haftalarda vaka sayısının artabileceğini öngörüyor.