Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), her yıl 1 Aralık’ta anılan Dünya AIDS Günü kapsamında “Aksaklıkları Aşmak, AIDS ile Mücadeleyi Dönüştürmek” temasıyla yeni bir rapor yayımladı. Raporda, HIV/AIDS ile küresel mücadelenin önemli bir dönüm noktasında olduğu ve ilerlemenin sürdürülebilmesi için acil yatırım gerektiği vurgulandı.
Finansman Kesintileri Risk Oluşturuyor
DSÖ, birçok ülkede temel sağlık hizmetlerinde dış yardıma bağımlı programların finansal kesintiler nedeniyle aksadığını belirtti. Bu durumun, HIV enfeksiyonlarının yeniden artma riskini doğurduğu ifade edildi.
Raporda hükümetler ve uluslararası ortaklara, DSÖ onaylı önleme araçlarına erişimi hızla genişletme çağrısında bulunuldu.
Lenakapavir 2025 İçin Umut Veriyor
Rapor, HIV önleme çalışmalarında son yılların en dikkat çekici gelişmesi olarak yılda iki kez enjekte edilebilen lenakapavir ilacını öne çıkarıyor.
DSÖ onayı alan bu ilacın:
-
Hap seçeneklerine göre çok daha etkili olduğu,
-
Uzun süreli koruma sağladığı,
-
Sağlık hizmetlerine düzenli erişimde zorluk yaşayan bireyler için dönüştürücü bir rol oynadığı
vurgulandı.
Lenakapavir’in 2025’ten itibaren küresel mücadeleye ciddi bir ivme katabileceği değerlendiriliyor.
40,8 Milyon Kişi HIV ile Yaşıyor
Rapora göre, 2024 yılında HIV enfeksiyonlarında düşüş yaşansa da 1,3 milyon kişi yeni tanı aldı.
Dünya genelinde:
-
40,8 milyon kişi HIV ile yaşıyor,
-
630 bin kişi AIDS ile ilişkili nedenlerden hayatını kaybetti.
Bu tablo, küresel ilerlemeye rağmen mücadelenin hâlâ kritik bir aşamada olduğunu gösteriyor.
“HIV Müdahalesi Entegre Bir Yaklaşıma Bağlı”
DSÖ, AIDS salgınının sona ermesi için HIV müdahalesinin temel sağlık hizmetleriyle tamamen entegre, hak temelli ve kanıta dayalı bir yaklaşım gerektirdiğini vurguladı.
Raporda yer verilen DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus ise mevcut durumu şöyle değerlendirdi:
“Uluslararası fonlardaki kesintiler ve önleme çalışmalarındaki aksamalar ciddi zorluklar yaratıyor. Ancak AIDS salgınının gidişatını değiştirme potansiyeline sahip yeni araçlara sahibiz. Bu araçlara dünyanın her yerinde risk altındaki kişiler için erişimi genişletmek tüm hükümetlerin birinci önceliği olmalı.”
Küresel Mücadelede Yeni Bir Evre
Raporun genel mesajı, HIV/AIDS ile küresel mücadelenin bugün hem büyük fırsatlar hem de önemli risklerle karşı karşıya olduğu yönünde.
Yeni ilaçlar ve teknolojiler umut vadederken, finansman kesintileri ve hizmetlere erişimde yaşanan eşitsizlikler ilerlemeyi tehdit ediyor.