Kistik Fibrozis Tanısı ve SGK ile Mücadele
U.T.D’ye, doğumundan hemen sonra solunum sistemi ve sindirim kanalında ciddi hasara yol açan genetik bir hastalık olan ‘Kistik fibrozis’ tanısı konuldu. Bu hastalığın tedavisi için yıllık olarak 2 kutu ilaç reçete edildi. Aile, yurt dışından getirilen ve kutusu yaklaşık 800 bin lira olan ilacın Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanması için başvurdu. Ancak SGK, söz konusu ilacın geri ödeme listesinde bulunmadığı gerekçesiyle bu başvuruyu reddetti. Bunun üzerine aile, avukatları aracılığıyla yargıya başvurdu.
Tıbbi Açısından Zorunlu Kullanım
Ankara 61’inci İş Mahkemesi’nde açılan dava dosyasına sunulan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanlığı raporunda, U.T.D’ye ‘Kistik fibrozis’ tanısı konulduğu, dava konusu ilacın çocuk için hayati önem taşıdığı, kullanmasının tıbbi açıdan zorunlu olduğu, iyileşmesine katkıda bulunacağı vurgulandı. İlacın, hücrelerin işlevini düzeltici etkiye sahip olduğu ve mevcut tedavi yöntemlerine göre çok daha etkin ve yararlı olduğu belirtildi.
Yaşam Hakkının Korunması
Mahkeme kararında, anayasanın ‘Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı’, ‘Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması’ ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ndeki ‘Herkesin yaşam hakkı yasayla korunur’ maddeleri hatırlatıldı. U.T.D.’nin tedavisinin sürdürülmemesi halinde ciddi zararın meydana geleceği ve etkin ilacı kullanamama nedeni ile anayasal güvence altında olan sağlık ve yaşama hakkından mahrum kalacağı ifade edildi.
Sosyal Devlet Anlayışı
Sosyal devlet anlayışına vurgu yapılarak, “Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamakla yükümlüdür. Diğer bir ifadeyle, temel insan hakkı olan yaşama hakkının korunması devletin temel görevleri arasında yer almaktadır. Ayrıca sosyal devlet, sosyal güvenlik hakkı kapsamında sosyal güvenliği sağlama yükümlülüğünü de taşımaktadır. Davacının yaşama hakkını tehdit eden hastalığın tedavisi, devletin anayasal görevleri arasındadır” denildi. Mahkeme, davanın kabulüne karar vererek, idarenin başvuruya ilişkin işleminin iptali ve ilacın tedavi süresince kesintisiz olarak SGK tarafından karşılanmasına hükmetti.
Ömür Boyu Ulaşım Hakkı
Davacı ailenin avukatı Eliz Atlı, müvekkil ailenin çocuğuna doğduktan yaklaşık 15-20 gün sonra ‘Kistik fibrozis’ tanısı konulduğunu belirtti. “Ömür boyu sürecek bir tedavi planlanıyor. Müvekkil çocuğumuz oyun oynamak istiyor, diğer yaşıtları gibi; ancak maalesef akciğerleri buna müsaade etmediğinden, hayatına rahat bir şekilde devam edemiyor. Doktorları tarafından dava konusu edilen ilaç, ömür boyu tedavi olarak önerilmektedir. Yalnızca bu ilaç yurt dışından özel olarak sipariş usulü ile geldiği için, Türk lirasına çevirdiğimizde büyük bir meblağ ortaya çıkıyor” dedi.
Bu kapsamda SGK’ya sosyal devlet ilkesinden yola çıkarak başvuru gerçekleştirdiklerini ifade eden Atlı, “Başvurumuzda, tedaviye erişim hakkının karşılanması gerektiğinden bahsettik. Ancak SGK, geri ödeme listesinde yer almadığı gerekçesiyle bu ilacı karşılamayacağını belirten bir cevap gönderdi. Cevabın ardından dava sürecini başlattık. Davanın sonucunda, anayasanın ilgili hükümleri, sosyal devlet ve tedaviye erişim hakkı bağlamında davamızın kabulüne ve SGK’nın gerçekleştirdiği işlemin iptaline karar verildi. Bu da çocuğun ömür boyu ilacına ulaşması anlamına geliyor. Çocuğumuz şu an ilacını kullanıyor. Dava konusu ilaç, yurt dışında üretilmiş olmasına rağmen Türkiye’de de klinik araştırmaları devam eden ve etkinliği ile güvenilirliği kanıtlanmış bir ilaçtır” şeklinde konuştu.