Bakanlık, teknoloji bağımlılığı ile ilgili olarak yaptığı yazılı açıklamada, her yıl 3-9 Eylül tarihleri arasında “Halk Sağlığı Haftası”nın kutlandığını hatırlattı. Bu hafta boyunca, halk sağlığı konularında toplumun bilgilendirilmesi ve farkındalığın artırılması amacıyla çeşitli çalışmalar yürütüldüğü belirtildi.
Açıklamada, bu yıl Halk Sağlığı Haftası’nın ana temasının “Sağlığını Erteleme, Harekete Geç” olarak belirlendiği ifade edildi. Ana tema çerçevesinde her gün farklı konular üzerinden etkinlikler düzenlenerek toplumun bilgilendirilmesi ve farkındalığın artırılması hedeflendi.
Halk Sağlığı Haftası’nın dördüncü gününe tekabül eden 6 Eylül’ün ise “Ekranı Değil, Hayatı Yaşa” temasıyla kutlanacağı duyuruldu.
Gelişimsel Gerilik: Ekran Karşısında Bırakılan Çocuklar
Açıklamada, 0-6 yaş aralığındaki bebeklik ve erken çocukluk döneminin, bireylerin beyin gelişimi, dil ve konuşma becerileri, sosyal beceriler, güvenli bağlanma ilişkileri ve sağlıklı iletişim becerilerinin gelişimi açısından kritik bir dönem olduğuna dikkat çekildi. Özellikle 3 yaşından küçük çocukların, anne ve babalarıyla karşılıklı sosyal etkileşimde bulunmasının, çocukların dil, bilişsel ve motor becerilerinin, sosyal ve duygusal gelişimlerinin desteklenmesi açısından hayati öneme sahip olduğu vurgulandı.
Açıklamada, “Bu dönemde, çocukların yaşına ve gelişim düzeyine uygun olarak ebeveynlerinin onlarla sevgi dolu ve bağlılık güçlendirici oyunlar oynaması, masallar anlatması, kitap okuması, şarkı ve ninni söylemesi, çocuğun zekasını, hayal gücünü, iletişim becerilerini ve yaratıcılığını geliştirmektedir.” denildi. Bilimsel veriler, 3 yaş altındaki çocukların teknolojiden ve internetten kendi başlarına öğrenim sağlamalarının mümkün olmadığını göstermektedir. Çocukların ekran karşısında yalnız bırakılmasının, gelişimsel geriliklere yol açtığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır.
4-6 Yaş Arası Teknoloji Kullanımı: Ebeveyn Kontrolünde Olmalı
Açıklamada, 0-6 yaş aralığındaki çocukların, uzun süre boyunca televizyon, tablet ve telefon gibi cihazlardan içerik izlemelerinin, dil, bilişsel, sosyal ve duygusal gelişimlerinde gecikmelere neden olduğu ifade edildi. Bu gelişimsel sorunlar, ilerleyen çocukluk dönemlerinde zihinsel esneklik, empati ve dürtü kontrolü gibi fonksiyonların olumsuz etkilenmesine yol açabilmektedir. Ayrıca, 4-6 yaş arası çocukların teknoloji kullanımlarının, mutlaka ebeveyn eşliğinde ve günde en fazla 20-30 dakika ile sınırlı olması gerektiği vurgulandı.
Açıklamada, okul çağındaki çocukların ve gençlerin problemli bilişim teknolojileri kullanımlarının, sosyal ilişkileri olumsuz etkileyebileceği, aile bağlarını zayıflatabileceği ve akademik başarılarının düşmesine neden olabileceği belirtildi. Teknolojiye hızla ve kolayca erişim imkanının, kumar bağımlılığı riskini artırabileceği kaydedildi. Bunun yanı sıra, teknolojinin eğitim ve bilgi sağlama amaçlarıyla kullanımının, aşırı ve zararlı kullanımı azaltabileceği ifade edildi. Anne babaların çocuklarıyla birlikte sosyal ortamlarda kaliteli vakit geçirmesi, çocukların ve gençlerin yetenek ve becerilerinin sportif ve sanatsal faaliyetlerle desteklenmesinin, çok yönlü gelişimleri açısından son derece faydalı olacağı aktarıldı.
Ayrıca, anne babaların ve toplumun genelinin bilişim teknolojilerini bilinçli, güvenli ve etkin bir şekilde kullanabilmeleri için 0-3 yaş arası çocukların kesinlikle ekran ile tanıştırılmaması gerektiği, 4-6 yaş arası çocuklarını teknoloji ile tanıştırmak isteyen ebeveynlerin ise, çocuklarına eşlik etmeleri koşuluyla ve çocuğun yaşına uygun içeriklerle, günde en fazla 20-30 dakikayı geçmeyecek şekilde teknoloji kullanımına izin vermeleri gerektiği önerildi.
Sağlık Bakanlığı’nın ebeveynlere yönelik hazırladığı “Teknoloji Bağımlılığı Ebeveyn Rehberi 2023” belgesine, Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü web sitesindeki “Yayınlar” bölümünden “Kitapçıklar” kısmı seçilerek ulaşılabileceği bilgisi verildi.
Türkiye’de bağımlılıkla mücadele çalışmaları çerçevesinde, “2019-2023 Davranışsal Bağımlılıklar ile Mücadele Ulusal Strateji Belgesi ve Eylem Planı”nın Sağlık Bakanlığı koordinasyonunda, ilgili bakanlıklar ve kurumlarla işbirliği içinde yürütüldüğü ifade edildi. Belge ve eylem planının nihai hedefinin, toplumu teknoloji, internet ve kumar alanlarında davranışsal bağımlılıklardan korumak olduğu vurgulandı.
Bu hedef doğrultusunda, topluma yönelik çeşitli çalışmalar gerçekleştirildiği kaydedildi. “Davranışsal Bağımlılıkla Mücadele Programı” kapsamında, Sağlıklı Hayat Merkezlerinde görev yapan personel tarafından bilişim teknolojileri ve internetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımı konularında topluma yönelik koruyucu ve önleyici farkındalık faaliyetleri gerçekleştiriliyor. Ayrıca, aşırı ve zararlı kullanım için danışmanlık hizmetleri sunulmakta. Danışmanlık almak isteyen bireylerin, Sağlıklı Hayat Merkezlerine başvurarak bilgi alabilecekleri belirtildi.