Türkiye’nin ilk nükleer güç santrali Akkuyu NGS’de devreye alma sürecinde önemli bir aşamaya geçildi. Nükleer Düzenleme Kurumundan (NDK) gerekli iznin alınmasının ardından santralin 1. güç ünitesinde sıcak ve soğuk çalıştırma testleri başlatıldı. Nükleer yakıt yüklenmeden önce gerçekleştirilen testlerde reaktör sistemleri 285 derece sıcaklık ve 16,5 MPa basınca kadar çıkarılarak işletme koşullarında sınanacak. Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, fiziksel devreye alma aşamasına çok yaklaştıklarını belirterek bu yıl içerisinde söz konusu aşamaya geçmeyi hedeflediklerini açıkladı.
Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom tarafından Mersin’de inşa edilen Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin birinci güç ünitesinde devreye alma hazırlıkları devam ediyor.
NDK’nin ilgili izni vermesinin ardından reaktör tesisinde sıcak ve soğuk çalıştırma programları uygulanmaya başlandı.
Bu süreçte nükleer yakıt kullanılmadan reaktörün birinci ve ikinci devrelerindeki ekipmanlar, boru hatları, elektrik sistemleri ve güvenlik mekanizmaları gerçek işletme koşullarına yakın şartlarda test edilecek.
Akkuyu NGS’de Sıcak ve Soğuk Testler Ne Anlama Geliyor?
Sıcak ve soğuk çalıştırma, nükleer güç santrallerinde yakıt yükleme ve reaktörün ilk kez kritik duruma ulaşması öncesinde gerçekleştirilen kapsamlı teknik kontrol aşamalarından birini oluşturuyor.
Bu aşamada reaktör tesisinin farklı sıcaklık ve basınç koşullarındaki davranışı inceleniyor.
Akkuyu NGS’nin 1. ünitesinde başlatılan program kapsamında reaktör soğutma sistemi kademeli olarak ısıtılacak ve sistemdeki kimyasal işlem görmüş suyun sıcaklığı ile basıncı nominal işletme değerlerine yükseltilecek.
Testlerin amacı, santralin temel ekipmanlarının ve güvenlik sistemlerinin tasarım gerekliliklerine uygun şekilde çalıştığını doğrulamak.
Reaktör Sistemleri 285 Derece Sıcaklık ve 16,5 MPa Basınçta Test Edilecek
Akkuyu NGS’deki sıcak ve soğuk çalıştırma programının teknik açıdan öne çıkan aşamalarından biri, reaktörün birinci devresindeki sıcaklık ve basıncın nominal seviyelere çıkarılması olacak.
Testlerde reaktör soğutma devresindeki suyun sıcaklığı 285 dereceye, basıncı ise 16,5 megapaskal (MPa) seviyesine yükseltilecek.
Yaklaşık 165 barlık basınca karşılık gelen bu değer, suyun yüksek sıcaklıkta sıvı halde kalmasını sağlıyor.
Rosatom’un açıklamasında söz konusu basıncın, su altında yaklaşık 1.650 metre derinlikte oluşan basınca karşılık geldiği belirtildi.
Böylece reaktör tesisinin yüksek sıcaklık ve basınç altındaki çalışma özellikleri, nükleer yakıt kullanılmadan kontrol edilecek.
Akkuyu’nun Güvenlik ve Kontrol Sistemleri Kapsamlı Testlerden Geçecek
Sıcak ve soğuk çalıştırma programı kapsamında yalnızca reaktör soğutma sistemi değil, güç ünitesinin farklı teknik bileşenleri de kontrol edilecek.
Testlerde ekipmanların ve boru hatlarının mukavemeti, titreşim özellikleri, elektrik sistemleri, güvenlik sistemleri ile reaktör kontrol ve koruma sistemlerinin işlevleri değerlendirilecek.
Normal işletme koşullarından farklı olarak bu aşamada reaktör korunda gerçek nükleer yakıt bulunmayacak.
Bunun yerine yakıt demeti simülatörleri kullanılacak.
Bu yöntemle reaktörün ve bağlı sistemlerin çalışma koşullarındaki davranışı, nükleer zincirleme reaksiyon başlatılmadan test edilecek.
Akkuyu’da Nükleer Yakıt Yükleme Öncesi Son Kontroller Yapılacak
Sıcak ve soğuk çalıştırma programının tamamlanmasının ardından santralin ana ve yardımcı ekipmanlarında revizyon çalışmaları gerçekleştirilecek.
Bu çalışmalarla ekipmanların proje gerekliliklerine uygunluğu ve reaktör tesisinin ilk kritikliğe ulaşmaya teknik hazırlığı değerlendirilecek.
İlk kritiklik, reaktörde kontrollü ve kendi kendini sürdürebilen nükleer zincirleme reaksiyonun ilk kez sağlandığı aşamayı ifade ediyor.
Yakıt yükleme ve sonraki başlatma işlemlerine geçilmesi, gerekli teknik kontrollerin tamamlanmasına ve Nükleer Düzenleme Kurumunun ilgili izinlerine bağlı olacak.
Bu süreçte uranyum yakıt içeren gerçek yakıt demetlerinin reaktöre yüklenmesi planlanıyor.
Rosatom Genel Müdürü Fiziksel Devreye Almaya Çok Yaklaştık
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, Akkuyu NGS’nin 1. güç ünitesinde sıcak ve soğuk testlerin başlamasının fiziksel devreye alma sürecine geçiş açısından önemli olduğunu söyledi.
Likhachev, “Soğuk ve sıcak testler için gerekli izin alındı ve testlere başladık. Yani fiziksel devreye alma aşamasına artık bir adım değil, kelimenin tam anlamıyla yarım adım kaldı” dedi.
Testler sırasında santralin sıcaklık ve basınç açısından işletme parametrelerine ulaşacağını belirten Likhachev, güvenlik sistemleri ile personelin normal işletme koşullarındaki gibi çalışacağını ifade etti.
Ancak bu aşamada sistemlerin ihtiyaç duyduğu enerjinin dış kaynaklardan sağlanacağını vurguladı.
Likhachev, testleri santralin bütün sistemleri için son prova olarak nitelendirerek çalışmaların sorunsuz tamamlanmasını ve 2026 yılı içerisinde fiziksel devreye alma aşamasına geçilmesini umduklarını belirtti.
AKKUYU NÜKLEER A.Ş. Genel Müdürü Güvenlik Testlerinin Önemini Vurguladı
AKKUYU NÜKLEER A.Ş. Genel Müdürü Sergei Butckikh, nükleer güvenlik ilkeleri gereğince her sistemin ve ekipmanın işletmeye alınabilirliğinin doğrulanması gerektiğini söyledi.
Yakıt yükleme öncesinde ekipmanların farklı koşullar altında aşamalı olarak kontrol edildiğini belirten Butckikh, normal işletmeden sapmaların simüle edildiği durumların da test programına dahil edildiğini ifade etti.
Butckikh, “Ekipmanların güvenilir şekilde çalıştığından ve güvenlik sistemlerinin işlevlerini eksiksiz olarak yerine getirdiğinden emin olmamız gerekiyor” dedi.
Birinci güç ünitesinin ilk kritikliğe ulaşmaya hazır olduğunun, bu aşamada öngörülen tüm kontrol operasyonlarının sonuçlarına göre belirleneceğini açıkladı.
Akkuyu Nükleer Santrali’nde İlk Elektrik Üretimi Ne Zaman Başlayacak?
Akkuyu NGS’nin 1. güç ünitesinde sıcak ve soğuk testlerin başlaması, ilk elektrik üretimine yönelik hazırlıklarda önemli bir ilerlemeyi temsil ediyor.
Ancak testlerin başlaması, santralin elektrik üretimine geçtiği anlamına gelmiyor.
Mevcut program kapsamında sıcak ve soğuk çalıştırma işlemlerinin tamamlanması, ekipman revizyonlarının gerçekleştirilmesi, gerekli düzenleyici izinlerin alınması, nükleer yakıtın yüklenmesi ve reaktörün ilk kritikliğe ulaşması gibi aşamaların tamamlanması gerekiyor.
Rosatom yönetimi, 2026 yılı içerisinde fiziksel devreye alma aşamasına geçmeyi hedeflediğini açıklarken ilk elektrik üretimi için kesin bir tarih paylaşmadı.
Dolayısıyla ilk elektrik üretiminin zamanı, devam eden testlerin sonuçlarına ve sonraki devreye alma çalışmalarının ilerleyişine bağlı olacak.
Akkuyu NGS’de Devreye Alma Süreci Yeni Bir Aşamaya Geçti
Nükleer Düzenleme Kurumunun izniyle başlatılan sıcak ve soğuk çalıştırma programı, Akkuyu NGS’nin birinci güç ünitesinde yakıt yükleme öncesindeki en önemli teknik kontrol aşamalarından birini oluşturuyor.
Reaktörün birinci ve ikinci devrelerinde gerçekleştirilecek testlerle ekipmanların, boru hatlarının ve güvenlik sistemlerinin işletme koşullarına uygunluğu değerlendirilecek.
Çalışmaların başarıyla tamamlanmasının ardından yapılacak revizyonlar ve düzenleyici kontroller, santralin sonraki devreye alma aşamalarına geçişinde belirleyici olacak.

