Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom tarafından Mersin’de inşa edilen Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nde, birinci güç ünitesinin işletmeye alınmasına yönelik uluslararası değerlendirme süreci tamamlandı. Dünya Nükleer Operatörleri Birliği (WANO) tarafından gerçekleştirilen incelemeye altı ülkeden 17 uzman katıldı. Santralin işletme hazırlıkları, personel eğitimi ve güvenlik uygulamaları değerlendirilirken uluslararası ekip Akkuyu NGS’nin beş güçlü yönünü belirledi.
Türkiye’nin ilk nükleer güç santrali projesi olan Akkuyu NGS’de, birinci güç ünitesinin devreye alınmasına yönelik hazırlıklar uluslararası uzmanların katıldığı işletme öncesi eş değerlendirme kapsamında incelendi.
WANO tarafından yürütülen çalışmada santralin teknik altyapısı, personel yetkinlikleri, acil durum hazırlıkları ve gelecekteki işletme süreçleri ele alındı.
İki hafta süren ana değerlendirme aşamasının ardından hazırlanan sonuçlar, Akkuyu NGS yönetimine sunuldu. Uzmanların önerileri doğrultusunda düzeltici faaliyetler ve iş süreçlerini geliştirmeye yönelik çalışmalar planlanacak.
Altı Ülkeden 17 Uzman Akkuyu NGS’yi İnceledi
WANO’nun işletme öncesi eş değerlendirmesinin iki haftalık ana aşamasına Belarus, Bulgaristan, Çin, Rusya, Slovakya ve ABD’den 17 uzman katıldı.
Uluslararası ekipte WANO’nun Moskova, Paris, Atlanta ve Şanghay bölgesel merkezlerinden uzmanların yanı sıra farklı nükleer güç santrallerinde görev yapan deneyimli sektör temsilcileri yer aldı.
Değerlendirmeye uzman desteği sağlayan santraller arasında Rusya’daki Kursk, Smolensk, Novovoronej ve Leningrad NGS’ler ile Belarus NGS, Bulgaristan’daki Kozloduy NGS, Slovakya’daki Bohunice NGS ve Mısır’daki El-Dabaa NGS bulunuyor.
Çalışmanın ikinci haftasında WANO Moskova Merkezi Direktörü Vasiliy Aksenov ile nükleer sektör danışmanı ve Belarus NGS Başmühendisi Anatoliy Bondar da ekibe katıldı.
Birinci Güç Ünitesinin İşletme Hazırlıkları Değerlendirildi
Uluslararası uzmanlar, Akkuyu NGS’nin birinci güç ünitesinde işletme dönemine geçiş hazırlıklarını farklı başlıklarda inceledi.
Çalışma kapsamında işletme dokümanları değerlendirildi, santral çalışanlarının faaliyetleri gözlemlendi ve tesislerde saha incelemeleri gerçekleştirildi.
Değerlendirmede öne çıkan başlıklar arasında şunlar yer aldı:
- Ekipmanların teknik durumu
- İşletme ve bakım çalışmalarının organizasyonu
- Santralin organizasyon yapısı
- Personel eğitimi ve yetkinlikleri
- Acil durumlara hazırlık
- Yangından korunma uygulamaları
- Radyasyondan korunma süreçleri
- Mühendislik desteği
Değerlendirmenin daha önce gerçekleştirilen ayrı bir aşamasında ise ana kontrol odası vardiya ekiplerinin tam ölçekli simülatördeki çalışmaları incelenmişti.
Akkuyu NGS’nin Beş Güçlü Yönü Belirlendi
WANO uzmanları, işletme öncesi değerlendirme sonucunda Akkuyu NGS’de beş uygulamayı güçlü yön olarak belirledi.
Bu başlıklardan ikisi personel eğitimiyle ilgili oldu.
Uzmanlar, tam ölçekli eğitim simülatörünün birinci güç ünitesinin mevcut teknik durumuyla uyumlu tutulmasını olumlu değerlendirdi. Güç ünitesinde yapılan değişikliklerin simülatör modeline hızlı şekilde aktarılması, personel eğitimlerinin güncel koşullara uygun yürütülmesi açısından güçlü bir uygulama olarak gösterildi.
Türk mühendislerin aldığı kapsamlı eğitim de güçlü yönler arasında yer aldı. Bu eğitimlerin Türk ve Rus uzmanlar arasında ortak bir mesleki çalışma ortamı oluşturulmasına katkı sağladığı belirtildi.
Dijital Konfigürasyon Yönetimi Uzmanlardan Olumlu Değerlendirme Aldı
Uluslararası ekibin dikkat çektiği bir diğer uygulama, santralin inşaat aşamasında kullanılan konfigürasyon yönetimi sistemi oldu.
Özel olarak kullanılan yazılım, tasarım dokümantasyonu ile ekipman montajına ilişkin bilgileri ortak bir veri kaynağında bir araya getiriyor.
Bu sistem sayesinde santral sahasındaki ekipman ve sistemlerin mevcut durumunun tasarım gerekliliklerine uygunluğu kontrol edilebiliyor.
Uzmanlar, teknik verilerin bütünleşik biçimde yönetilmesini santralin güçlü yönlerinden biri olarak değerlendirdi.
Su Arıtma ve Yangından Korunma Sistemleri Öne Çıktı
WANO değerlendirmesinde kimya alanındaki uygulamalar da incelendi.
Santralde kimyasal yöntemlerle demineralize su üretimini optimize etmek amacıyla geliştirilen çözümler, olumlu değerlendirilen uygulamalar arasında yer aldı.
Beşinci güçlü yön ise santral sahasının orman ve arazi yangınlarına karşı korunmasına yönelik çok katmanlı güvenlik sistemi oldu.
Bu sistem, yangınların erken tespit edilmesini, mevsimsel önleyici tedbirlerin uygulanmasını ve gönüllü itfaiye ekiplerinin sürece katılımını kapsıyor.
Sergei Butckikh Güvenli ve Güvenilir İşletmeyi Önceliğimiz Olarak Görüyoruz
AKKUYU NÜKLEER A.Ş. Genel Müdürü Sergei Butckikh, WANO değerlendirmesinin santralin uzun vadeli işletme hazırlıkları açısından önem taşıdığını belirtti.
“AKKUYU NÜKLEER, Akkuyu NGS’nin tüm yaşam döngüsü boyunca işletmeci kuruluş olarak görev yapacak. Bu nedenle ilk güç ünitesinin devreye alınmasına hazırlanırken, santralin gelecekte güvenliği, güvenilirliği ve verimli işletilmesini odağımıza alıyoruz. Projeyi hayata geçirirken dünya nükleer sektörünün geliştirdiği ileri uluslararası uygulama ve yaklaşımları sistemli biçimde benimsiyoruz.”
Butckikh, uluslararası uzmanların değerlendirmelerinin işletme süreçlerinin geliştirilmesine katkı sağladığını ifade ederek sözlerini şöyle sürdürdü:
“WANO’nun işletme öncesi eş değerlendirmesi, bu çalışmaların önemli bir parçası. Bu değerlendirme sayesinde bağımsız bir uzman değerlendirmesinden yararlanabiliyor, meslektaşlarımızla deneyim paylaşabiliyor ve üretim süreçlerini daha da iyileştirebileceğimiz alanları belirleyebiliyoruz. WANO ekibine profesyonel çalışmaları, yapıcı diyalogları ve değerli önerileri için teşekkür ediyorum.”
WANO Direktörü Aksenov Personel Eğitiminin Önemini Vurguladı
WANO Moskova Merkezi Direktörü Vasiliy Aksenov, işletme öncesi eş değerlendirmenin temel amacının santral ekibinin işletme dönemine ne ölçüde hazır olduğunu belirlemek olduğunu söyledi.
“İşletme öncesi eş değerlendirmenin temel amacı, santral ekibinin işletme dönemine ne ölçüde hazır olduğunu belirlemektir. Ünite personeli nükleer güvenlikten, radyasyon güvenliğinden ve teknik güvenlikten sorumludur. Bu nedenle sürekli eğitim, ekipmana hâkimiyet ve vardiya ekiplerinin uyum içinde çalışması özel önem taşıyor.”
Aksenov, farklı nükleer santrallerde edinilen deneyimlerin paylaşılmasının işletme hazırlıklarına katkı sağladığını belirtti.
WANO’nun, Akkuyu NGS uzmanlarının yakın dönemde yeni güç üniteleri devreye alınmış santrallere gerçekleştireceği ziyaretler dahil olmak üzere deneyim paylaşımını desteklemeye hazır olduğunu ifade etti.
Birinci Ünitede Hidrolik Test Aşaması Tamamlandı
Nükleer sektör danışmanı ve Belarus NGS Başmühendisi Anatoliy Bondar, değerlendirme sürecinin başladığı tarihte Akkuyu NGS’nin birinci güç ünitesinde hidrolik test aşamasının tamamlanmış olduğunu açıkladı.
Bondar, bu gelişmenin sonraki devreye alma işlemlerine yönelik hazırlık açısından önemli olduğunu belirtti.
“Akkuyu NGS ekibi, devreye alma çalışmalarında şimdiden önemli sonuçlar elde etti. Eş değerlendirme başladığında, birinci güç ünitesindeki devreye alma çalışmalarının hidrolik test aşaması tamamlanmıştı. Bu da ünite sistemlerinin sonraki devreye alma işlemleri için yüksek bir hazırlık düzeyine ulaştığını gösteriyor.”
Bondar, Akkuyu NGS çalışanlarıyla yürütülen değerlendirme çalışmalarının karşılıklı deneyim paylaşımı açısından yararlı olduğunu ifade etti.
Uzmanların hazırladığı önerilerin, santralin işletme süreçlerinde geliştirilebilecek alanların belirlenmesine yardımcı olacağını kaydetti.
Uluslararası Ekip Akkuyu’daki Güvenlik Kültürünü Değerlendirdi
WANO uzmanları, Akkuyu NGS çalışanlarının değerlendirme sürecindeki açık ve iş birliğine dayalı yaklaşımına da dikkat çekti.
Santralin inceleme sürecinde sergilediği açıklık düzeyi, WANO kriterlerine göre üst düzey olarak değerlendirildi.
Uzmanlar ayrıca çalışanlar arasındaki karşılıklı saygıyı, nükleer güvenlik kültürünün olumlu özelliklerinden biri olarak gösterdi.
Değerlendirme sonuçları, uluslararası ekibin katıldığı kapanış toplantısında Akkuyu NGS yönetimine sunuldu.
WANO Raporu Sonraki Çalışmalara Yol Gösterecek
Dünya Nükleer Operatörleri Birliği, nükleer santrallerde işletme güvenliği ve performansının geliştirilmesine yönelik uluslararası eş değerlendirme çalışmaları yürütüyor.
Bu incelemelerde farklı santrallerden gelen uzmanlar, deneyimlerini paylaşarak iyileştirme alanlarını belirliyor.
WANO’nun değerlendirme raporları tavsiye niteliği taşıyor. Dolayısıyla işletme öncesi eş değerlendirmenin tamamlanması, tek başına santrale işletme izni verildiği veya ticari elektrik üretiminin başladığı anlamına gelmiyor.
Akkuyu NGS yönetimi, uluslararası ekibin önerilerini düzeltici faaliyetlerin hazırlanmasında ve iş süreçlerinin iyileştirilmesinde kullanacak.
Birinci güç ünitesinin devreye alınmasına yönelik çalışmalar sürerken WANO değerlendirmesi, santralin gelecekteki işletme dönemine ilişkin hazırlıkların uluslararası uzmanlar tarafından incelendiği önemli aşamalardan biri olarak tamamlandı.