Rusya’nın nükleer enerji devi Rosatom, Özbekistan’ın Cizzak bölgesi Fariş İlçesi’nde inşa edeceği RITM-200N reaktörlü Düşük Güçlü Nükleer Enerji Santrali’nin (NGS) ilk aşamasına başladı. Santral sahasında gerçekleştirilen temel kazısıyla proje resmen hayata geçti.
1,5 milyon metreküplük kazı çalışması başladı
Temel kazısı törenine Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihachev ve Uzatom Başkanı Azim Ahmedhocayev’in yanı sıra Atomstroyexport A.Ş. Başkan Yardımcısı Pavel Bezrukov, Özbekistan NGS İnşaat Direktörlüğü Müdürü Abdicemil Kalmuratov ve bölge başkanı Uluğbek Mustafoyev katıldı.
Santral için yaklaşık 1,5 milyon metreküp zemin kazılacak, temel çukurunun 13 metre derinliğinde olacağı açıklandı.
“60 yıl hizmet ömrüyle uzun vadeli iş birliği”
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihachev, törende yaptığı konuşmada, “Bugün, Özbekistan’da nükleer enerji üretimi projesinin yeni bir aşaması başlıyor. Düşük Güçlü Nükleer Enerji Santrali’nde yüksek yerelleştirme oranı hedefliyoruz. Çalışmalar Özbekistanlı alt yüklenici kuruluşlar tarafından yürütülüyor. Rosatom, hizmet ömrü en az 60 yıl olacak santrali inşa edecek ve tüm süreçte gerekli desteği sağlayacak. Önümüzde karşılıklı yarar sağlayan onlarca yıllık bir iş birliği dönemi var” dedi.
Putin ve Mirziyoyev iş birliğini genişletmişti
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Mayıs ayında Özbekistan’a gerçekleştirdiği ziyarette, iki ülke arasında nükleer enerji iş birliğini genişleten yeni bir hükümetler arası protokol imzalanmıştı. Bu protokol, Rusya teknolojisiyle hem büyük ölçekli hem de küçük güçlü nükleer santrallerin inşasını kapsıyor.
Rosatom, 13 Mayıs 2025’te, Cizzak’ta inşa edilecek santral için reaktör ekipmanlarının üretimine başlamıştı. 205 ton ağırlığındaki özel alaşımlı çelikten üretilen RITM-200N reaktör gövdesi, projenin önemli kilometre taşlarından biri olarak kayda geçti.
2026’da ilk beton dökümü planlanıyor
Mühendislik araştırmaları ve inşaat-montaj üssünün kurulumu devam ederken, proje belgelerinin 2025 yılı sonuna kadar tamamlanarak Özbek makamlarının incelemesine sunulması bekleniyor.
Rosatom ve Uzatom arasında 26 Eylül 2025’te Moskova’da düzenlenen Dünya Atom Haftası forumunda, iki kurum arasındaki iş birliği kapsamı genişletilerek yakıt tedariki sözleşmelerinin ana hatları belirlendi.
Proje, aynı sahada hem büyük hem de küçük güçlü reaktörlerin inşa edildiği dünyadaki ilk nükleer tesis olacak. Düşük Güçlü Nükleer Enerji Santrali’nde ilk beton dökümünün 2026 baharında yapılması planlanıyor.