Türkiye, iklim değişikliği nedeniyle tarım alanlarında ciddi kayıplar yaşarken, çözüm güneş enerjisiyle birlikte geliyor. Solar3GW Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Bahadır Turhan, TarımGES projelerinin hem tarımsal verimliliği koruyabileceğini hem de çiftçiye yeni gelir kapıları açabileceğini söyledi.
Tarım alanları 20 yılda yüzde 6,3 azaldı
2004-2024 arasında Türkiye’de tarım alanları 2,6 milyon hektar daraldı. Özellikle buğday tarlaları, çayırlar ve meralar kullanımdan çıkarken, yaklaşık 1,2 milyon hektarlık ekim alanı artık işlemiyor. Bunun temel nedenleri arasında enflasyon ve döviz kaynaklı maliyet artışları kadar, iklim krizinin tarıma yıkıcı etkileri de yer alıyor.
Kuraklık, dolu, fırtına ve don gibi ekstrem hava olayları tüm bölgelerde tarımsal rekolteyi düşürürken; İç Anadolu’da buğday, Ege’de üzüm, Akdeniz’de seralar ciddi zarar gördü. Bu tablo, TarımGES sistemlerinin acil ve yaygın şekilde hayata geçirilmesini zorunlu kılıyor.
TarımGES nedir ve neden önemli?
TarımGES (Tarım-Güneş Enerjisi Santralleri), hem tarımsal üretim hem de elektrik üretimini aynı arazide birleştiren sistemler olarak tanımlanıyor. Tarım ürünlerinin yapısına göre yüksek ya da alçak panellerle kurulum yapılabiliyor, hatta paneller dikey şekilde yerleştirilerek tarımsal faaliyetlerin engellenmesi önleniyor.
Yusuf Bahadır Turhan, bu sistemlerin yalnızca sebze ve meyve tarlaları için değil, aynı zamanda çayır, mera, arıcılık ve hatta balık çiftlikleri için de uygun olduğunu belirtti. Gölgeleme sayesinde topraktaki nemin korunması, sıcaklık stresinin azaltılması ve sulama ihtiyacının %30’a kadar düşmesi gibi avantajlar sağlıyor.
Türkiye’nin elektrik ihtiyacının %7’si karşılanabilir
Turhan’a göre, Türkiye tarım arazilerinin sadece binde 1’ine TarımGES kurulması durumunda 11 bin 736 MW kurulu güce ulaşmak mümkün. Bu da ülkenin elektrik ihtiyacının %5 ila %7’sine karşılık geliyor. Türkiye’nin mevcut 23 GW güneş enerjisi kapasitesinin %25-30’unun TarımGES’ten gelmesi hedeflenebilir.
Özellikle Ege, Akdeniz, İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgeleri, güneş enerjisine elverişli yapıları ve iklim riskleri nedeniyle pilot uygulamalar için öncelikli hale geliyor.
YEKA modeliyle başlatılmalı
Turhan, TarımGES yatırımlarının 5-10-20 MW’lık YEKA’larla başlatılması gerektiğini, sonraki aşamada ise küçük ve orta ölçekli çiftçileri kapsayacak şekilde lisanssız uygulamalara geçilmesi gerektiğini vurguluyor.
Tarım ve enerji el ele verirse…
TarımGES sistemleri, doğru arazi, iklim ve ürün seçimiyle hayata geçirildiğinde tarımda sürdürülebilirliği, çiftçide geliri, ülkede ise enerji bağımsızlığını artırma potansiyeline sahip. Solar3GW’nin bu konuda hazırladığı detaylı rapor, sektörün geleceği için yol haritası niteliğinde.