Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin 2040 yılına kadar enerjide bağımsızlığını güçlendirmeyi amaçlayan yeni yol haritasını açıkladı. Milli Enerji 2040 vizyonu kapsamında 500 milyar dolarlık kamu ve özel sektör yatırımı, 281 bin megavat elektrik kurulu gücü, yüzde 77 yenilenebilir enerji payı ve doğrudan ve dolaylı etkilerle yaklaşık 250 bin kişilik istihdam öngörülüyor. Türkiye’nin elektrik ihtiyacının yüzde 11’inin nükleer enerjiden karşılanması da hedefler arasında yer alıyor.
Türkiye’nin uzun vadeli enerji politikalarına ilişkin hedefler, Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde düzenlenen toplantıda ele alındı.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, yaklaşık bir saat süren sunumunda küresel enerji piyasalarının mevcut durumunu, Türkiye’nin enerji arz güvenliğini ve 2040 yılına uzanan yatırım planlarını değerlendirdi.
Toplantıya AK Parti Genel Başkanvekili Mustafa Elitaş, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu Başkanı Mustafa Varank ve TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu Başkanı Mustafa Savaş’ın da aralarında bulunduğu katılımcılar katıldı.
Milli Enerji 2040 Beş Temel Alana Odaklanıyor
Bakan Bayraktar, Türkiye’nin enerji stratejisinin temel amacını 2040 yılında enerjide bağımsız bir ülke haline gelmek olarak tanımladı.
Bu doğrultuda beş stratejik alan belirlendi.
- Enerji verimliliği
- Nükleer enerji
- Yenilenebilir enerji
- Petrol ve doğal gaz
- Madencilik
Bayraktar, programın temel yaklaşımının Türkiye ekonomisinin daha fazla elektrik kullanacak şekilde dönüştürülmesi olduğunu belirterek, “Tek kelimeyle bu programın özünü söyleyecek olursak, artık Türkiye ekonomisini elektrikleştirecek.” dedi.
Enerjide dışa bağımlılığın azaltılabilmesi için yalnızca üretim kapasitesinin artırılmasının yeterli olmadığını vurgulayan Bayraktar, tüketim alışkanlıklarının ve enerji kullanım yöntemlerinin de değişmesi gerektiğini ifade etti.
Elektrik Kurulu Gücü 281 Bin Megavata Çıkarılacak
Milli Enerji 2040 vizyonunun en dikkat çekici hedeflerinden biri, Türkiye’nin elektrik üretim kapasitesindeki büyük artış oldu.
Bayraktar’ın verdiği bilgilere göre 2025 itibarıyla 123 bin megavat seviyesinde bulunan elektrik kurulu gücünün 2040 yılında 281 bin megavata ulaşması planlanıyor.
Bu hedef, yaklaşık 158 bin megavatlık ilave kurulu güce karşılık geliyor.
Aynı dönemde yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam kurulu güç içindeki payının yüzde 63’ten yüzde 77’ye yükseltilmesi amaçlanıyor.
Bakan Bayraktar, elektrik üretim kapasitesine yönelik yatırımlar için yaklaşık 190 milyar dolarlık finansmana ihtiyaç duyulduğunu açıkladı.
Her Yıl En Az 2 Bin Megavatlık YEKA Yarışması Düzenlenecek
Yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışın farklı yatırım modelleriyle desteklenmesi planlanıyor.
Bayraktar’ın açıkladığı yol haritasında her yıl en az 2 bin megavatlık Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) yarışması düzenlenmesi öngörülüyor.
Ayrıca 6 bin megavatlık deniz üstü rüzgâr enerjisi kapasitesi, mevcut santrallerin yenilenmesi, kapasite artışları ve hibrit enerji yatırımları da hedefler arasında bulunuyor.
Bakan Bayraktar, küçük ölçekli elektrik üretim tesislerinin yaygınlaştırılmasına da önem verdiklerini belirtti.
“Savaşlar ve krizler şunu gösterdi; dağıtık üretim çok hayati bir hale geldi. Yani yerinde üretim, yerinde tüketim. Savaşlarda enerji altyapıları temel hedef haline geliyor. Üretimi dağıtık hale getirmemiz, stratejik bir anlam da taşıyor.”
Bu kapsamda özellikle 1 megavatın altındaki küçük üretim tesislerinin daha yaygın hale getirilmesi hedefleniyor.
Elektrik İletim Altyapısına 36 Milyar Dolarlık Yatırım
Elektrik üretim kapasitesindeki artışın desteklenmesi amacıyla iletim ve dağıtım altyapısının da güçlendirilmesi planlanıyor.
Bakan Bayraktar, elektrik iletim sistemi için 36 milyar dolarlık yatırım öngörüldüğünü açıkladı.
Plan kapsamında yüksek gerilim hatlarının toplam uzunluğunun yaklaşık 77 bin kilometreden 112 bin kilometreye çıkarılması hedefleniyor.
Trafo kapasitesinin ise yaklaşık 200 bin megavattan 316 bin megavata yükseltilmesi planlanıyor.
Elektriğin ülkenin farklı bölgeleri arasında daha etkin taşınabilmesi için yüksek gerilimli doğru akım (HVDC) hatlarının geliştirilmesi de gündemde bulunuyor.
Bayraktar, elektrik dağıtım sektöründe 2036 yılının önemli bir dönüm noktası olacağını belirterek birçok dağıtım lisansının bu dönemde sona ereceğine dikkat çekti. Bakan, tüketici odaklı bir hizmet anlayışına geçilmesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye’nin 140 Gigavatsaat Elektrik Depolama Kapasitesine İhtiyacı Var
Yenilenebilir enerji üretimindeki artış, elektrik sisteminin esnekliğini ve depolama ihtiyacını da ön plana çıkarıyor.
Bakan Bayraktar, Türkiye’nin 2040 vizyonu kapsamında 140 gigavatsaatlik enerji depolama kapasitesine ihtiyaç duyduğunu belirtti.
Bu çerçevede 6 gigavatlık pompaj depolamalı hidroelektrik santral kapasitesi oluşturulması da hedefleniyor.
Türkiye’nin mevcut 5,4 gigavatlık uluslararası elektrik bağlantı kapasitesinin 15 gigavata çıkarılması planlanırken Suriye ve Irak ile elektrik bağlantılarının güçlendirilmesine yönelik çalışmaların sürdüğü ifade edildi.
2040 Yılında Elektrikli ve Hibrit Araç Sayısı 20 Milyona Ulaşabilir
Milli Enerji 2040 vizyonunda ulaştırma sektörünün elektrikleşmesi de önemli bir yer tutuyor.
Bayraktar, elektrikli araçlar, veri merkezleri, yeşil hidrojen üretimi, ısı pompaları ve su arıtma uygulamalarının elektrik talebini artıracağını belirtti.
Bu dönüşümle Türkiye’nin elektrikleşme oranının 2040 yılında yüzde 36’ya ulaşması öngörülüyor.
Elektrikli ve hibrit araçlardan oluşan toplam filonun ise 20 milyon araca ulaşması hedefleniyor.
Bayraktar, 2040 yılında toplam araç stokunun yaklaşık 41 milyon olacağını ve bunun neredeyse yarısının elektrikli ve hibrit araçlardan oluşacağını ifade etti.
Sunumda ayrıca her bin kişiden 147’sinin elektrikli araca sahip olacağı yönünde bir öngörü paylaşıldı.
Nükleer Enerjinin Elektrik Üretimindeki Payı Yüzde 11’e Çıkacak
Türkiye’nin 2040 enerji stratejisinde nükleer enerji de temel yatırım alanlarından biri olarak konumlandırılıyor.
Bakan Bayraktar, 4 bin 800 megavat kurulu güce sahip olması planlanan Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin yanı sıra en az 5 bin megavatlık küçük modüler reaktör kapasitesi oluşturmayı hedeflediklerini açıkladı.
Böylece 2040 yılına kadar toplam nükleer kapasitenin 10 bin megavata ulaşması amaçlanıyor.
Bayraktar, bu kapasiteyle Türkiye’nin elektrik ihtiyacının yüzde 11’inin nükleer enerjiden karşılanabileceğini belirtti.
Bakanlığın öngörüsüne göre nükleer elektrik üretimi sayesinde yıllık yaklaşık 15 milyar metreküplük doğal gaz ithalatının önüne geçilebilecek.
Petrol Talebinin Günlük 718 Bin Varile Gerilemesi Bekleniyor
Enerjide bağımsızlık hedefinin önemli başlıklarından birini petrol ve doğal gaz üretimi oluşturuyor.
Bakan Bayraktar, Türkiye’nin mevcut günlük ham petrol ihtiyacının yaklaşık 993 bin varil olduğunu açıkladı.
Elektrikli araç kullanımının yaygınlaşması ve tüketim alışkanlıklarının dönüşmesiyle 2040 yılında günlük petrol talebinin 718 bin varile gerilemesi bekleniyor.
Bayraktar, yurt içi ve yurt dışındaki petrol üretiminin artırılarak 2040 yılındaki talebin tamamının karşılanmasının hedeflendiğini söyledi.
Doğal gazda da benzer bir strateji izlenecek. Türkiye’nin mevcut doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 15’ini kendi üretimiyle karşıladığını belirten Bayraktar, 2040 yılında öngörülen 57 milyar metreküplük doğal gaz talebinin tamamını üretimle karşılamayı amaçladıklarını ifade etti.
Bu hedefler, Türkiye’nin yalnızca yurt içindeki üretimini değil, yurt dışındaki üretim faaliyetlerini de kapsıyor.
Beş Kamu Şirketi İçin Küresel Ölçekte Büyüme Vizyonu
Milli Enerji 2040 kapsamında kamu enerji şirketlerinin yapısal dönüşümü de gündeme geldi.
Bayraktar, beş kamu şirketini “milli şampiyon adayı” olarak tanımladı.
Bu şirketler arasında elektrik sektöründe TEİAŞ ve EÜAŞ, madencilikte Eti Maden, petrol ve doğal gaz alanında ise Türkiye Petrolleri ve BOTAŞ bulunuyor.
Bakan Bayraktar, söz konusu şirketlerin bölgesel ve küresel ölçekte daha güçlü oyuncular haline gelebilmesi için yapısal dönüşümlerinin gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtti.
500 Milyar Dolarlık Yatırımla 250 Bin Kişilik İstihdam Öngörülüyor
Bakan Bayraktar, Milli Enerji 2040 hedeflerine ulaşılabilmesi için kamu ve özel sektörün toplam 500 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirmesi gerektiğini açıkladı.
Programın doğrudan istihdam etkisinin yaklaşık 108 bin kişi olacağı tahmin ediliyor.
Dolaylı etkiler de hesaba katıldığında yaklaşık 250 bin kişiye istihdam imkânı sağlanabileceği öngörülüyor.
Bayraktar, 2040 vizyonunun yalnızca enerji üretimini artırmakla sınırlı olmadığını, daha güçlü bir ekonomi ve güvenli enerji arzı oluşturmayı da amaçladığını ifade etti.
Milli Enerji 2040 Hedefleri Rakamlarla
| Gösterge | 2040 Hedefi |
|---|---|
| Toplam yatırım ihtiyacı | 500 milyar dolar |
| Elektrik kurulu gücü | 281.000 MW |
| Yenilenebilir enerjinin kurulu güçteki payı | %77 |
| Milli üretim oranı | %92 |
| Elektrikleşme oranı | %36 |
| Emisyon azaltımı | %40 |
| Elektrik üretim kapasitesi için yatırım ihtiyacı | 190 milyar dolar |
| Elektrik iletim yatırımları | 36 milyar dolar |
| Elektrik depolama ihtiyacı | 140 GWh |
| Uluslararası elektrik bağlantı kapasitesi | 15 GW |
| Nükleer kurulu güç | 10.000 MW |
| Nükleerin elektrik ihtiyacındaki payı | %11 |
| Elektrikli ve hibrit araç filosu | 20 milyon |
| Günlük petrol talebi öngörüsü | 718.000 varil |
| Doğal gaz talebi öngörüsü | 57 milyar metreküp |
| Doğrudan istihdam etkisi | 108.000 kişi |
| Dolaylı etkiler dahil istihdam | Yaklaşık 250.000 kişi |
2021-2025 Döneminde 74,9 Milyar Dolarlık Enerji Desteği
Sunumunun sonunda enerji maliyetlerine yönelik kamu desteklerine de değinen Bakan Bayraktar, 2021-2025 yılları arasında toplam 74,9 milyar dolarlık enerji desteği sağlandığını açıkladı.
2040 hedeflerine ulaşılması için finansmanın yanı sıra nitelikli insan kaynağı, siyasi irade ve uzun vadeli kararlılığın gerekli olduğunu belirtti.
Bayraktar, Türkiye’nin enerji arz güvenliğini güçlendirerek dışa bağımlılığını azaltmayı ve daha rekabetçi bir ekonomik yapı oluşturmayı hedeflediklerini ifade etti.
Milli Enerji 2040 vizyonu, yenilenebilir ve nükleer enerji yatırımlarından elektrikli ulaştırmaya, petrol ve doğal gaz üretiminden enerji altyapısına kadar uzanan kapsamlı bir dönüşüm programı ortaya koyuyor. Açıklanan hedeflerin hayata geçirilmesi, önümüzdeki 14 yıllık dönemde yatırım, finansman ve uygulama süreçlerinin ilerlemesine bağlı olacak.