Adana 4. Tüketici Mahkemesi’nin Önemli Kararı
Adana 4. Tüketici Mahkemesi, bir dava sürecinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 94. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarındaki düzenlemelerin Anayasa’ya aykırılığına dair bir başvuru yaparak, bu düzenlemelerin iptali için Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) müracaat etti. Söz konusu düzenlemelerde, “Sigortacı, sigorta sözleşmesini durumun kendisine tebliği tarihinden itibaren 15 gün içinde feshedebilir. Sigorta fesih tarihinden 15 gün sonrasına kadar geçerlidir.” ifadelerine yer verilmektedir.
Başvuruda, bir aracın satışıyla birlikte, aracın üzerindeki mülkiyet hakkının sona erdiği belirtilerek, bu durumda söz konusu düzenlemeler gereğince sigorta sözleşmesinden kaynaklanan sorumlulukların devam etmesinin hukuka aykırı olduğu ifade edildi. Ayrıca, kişilerin işlediği veya ihmal ettiği bir fiilden sorumlu tutulmaları gerektiği vurgulandı. İtiraz başvurusunda, sigorta sözleşmesinin feshedilme sürecine dair yeterli açıklamanın bulunmadığı da ileri sürüldü.
5 Aralık’tan Sonra 15 Günlük Süre Uygulanmayacak
AYM, başvuruyu inceledikten sonra, söz konusu düzenlemelerin Anayasa’ya aykırı olduğuna karar vererek iptal etti. 5 Mart tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan karar doğrultusunda, iptal hükmünün 9 ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı. Bu süre 5 Aralık 2023 tarihinde sona erecek ve böylece araç alım satım işlemlerinde trafik sigortası için 15 günlük süre uygulanmayacaktır.
15 Günlük Sürede Yaşanan Kazalar Sorun Yaratıyordu
Yüksek Mahkeme, iptal kararında, araç satışının ardından eski sahibinin araç üzerindeki fiili ve hukuki hakimiyetinin sona erdiğini, dolayısıyla eski araç sahibinin yeni araç sahibi üzerinde herhangi bir denetim ve gözetim sorumluluğunun bulunmadığını ifade etti. Bu durum, aracın yeni sahibinin, belirtilen 15 günlük süre içerisinde üçüncü kişilere zarar vermesi halinde, eski sahibin sorumlu tutulabilmesi ihtimalini de beraberinde getiriyordu. Mahkeme, bunun “oldukça ağır bir müdahale” niteliği taşıdığını kaydetti.
Kararda, satış veya devir işleminden sonra yeni sahibin zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılmasına ilişkin bir düzenleme yapmaya yönelik kanun koyucunun önünde anayasal bir engelin bulunmadığı değerlendirmesi yapıldı. Kişinin, hukuki ve fiili olarak denetim ve kontrol imkanına sahip olmadığı kişilerin fiillerinden sorumlu tutulmasının bir zorunluluk olmadığı vurgulandı. Kararda şu ifadeler yer aldı:
“Aracın devri suretiyle araç üzerindeki her türlü kontrol ve denetim yetkisini yitirmiş bulunan sigortalının artık işleten sıfatı da kalmadığı halde sözleşmenin sigorta şirketince feshedilmemesi durumunda, sözleşme süresince ve fesih tarihinden itibaren 15 gün boyunca yeni işletenin üçüncü kişilere vermiş olduğu zararlardan sorumlu tutulabilmesine imkan tanıyan kuralların gerekli olmadığı kanaatine varılmıştır.”