TBMM’ye Sunulan Hurda Araç Teklifi
Otomotiv sektöründe gündeme gelen önemli bir konu, 25 yaş ve üzeri araçların geri dönüşümüne yönelik TBMM’ye sunulan kanun teklifi oldu. Milliyetçi Hareket Partisi Kayseri Milletvekili İsmail Özdemir tarafından önerilen bu teklif, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) kanununda değişiklik yapılmasını hedefliyor. Teklifin amacı, yaşı büyük araçların yenilenerek ekonomiye kazandırılmasıdır. Bu kapsamda, aracını dönüşüme veren bireylere, Türkiye’de üretilmiş yeni bir araç alımında bir defalığa mahsus ÖTV muafiyeti sağlanması talep edilmektedir.
“Trafikteki Araçların Yüzde 25’i 21 Yaşından Büyük”
Teklifte, araçların yaş ortalamasının yüksekliği ve bunun getirdiği sorunlar vurgulanıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2023 yılı itibarıyla trafiğe kayıtlı araç sayısı 28 milyon 740 bin 492 olarak belirlenmiş ve bu sayının 2024 yılının Ağustos ayında 30 milyonu aşması bekleniyor. Araçların yaş ortalaması ise 14,5 olarak hesaplanmaktadır. Önemli bir veri olarak, trafiğe kayıtlı araçların yaklaşık yüzde 25’inin 21 yaşından büyük olduğu ifade ediliyor. Bu yaş grubundaki araçlar, tamir ve bakım masrafları açısından büyük bir yük oluşturmakta, aynı zamanda trafikte mal ve can kaybı riskini artırmaktadır. Bu araçların çevreye ve ekonomiye zarar verdiği de belirtilmektedir. Bu nedenle, 25 yaşından büyük araçların geri dönüşüme kazandırılması, ekonomik kalkınma, çevre koruma ve ulaşım güvenliği açısından büyük bir önem taşımaktadır.
Ticari Araç Alacak Şoförlere ÖTV ve KDV’siz Araç Satışı
Ayrıca, Meclis’e sunulan bir diğer teklif, ticari araç almayı planlayan şoför esnafını doğrudan etkilemektedir. Teklif doğrultusunda, geçimini tek bir araçla sağlayan şoför esnafının, ticari faaliyetlerde kullanmak üzere alacağı yeni aracın 10 yıl süreyle ÖTV ve KDV’den muaf tutulması önerilmektedir.
TESK’ten Hurda Araç Çağrısı
Geçtiğimiz aylarda Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Başkanı Bendevi Palandöken, hurda araç teşvik yasasının ticari araçlar için yeniden gündeme alınması gerektiğini vurgulamıştı. Palandöken, Türkiye’de yaklaşık 28 milyon 750 bin aracın bulunduğunu ve bunların yaş ortalamasının TÜİK verilerine göre 14,5’in üzerinde olduğunu belirtti. Bu araçların ekonomik ömrünü doldurduğunu, çevreye zarar verdiğini ve yakıt israfının oldukça yüksek olduğunu ifade ederek, “Kısacası, bu araçların çoğu hurdaya çıkmış durumda. Sorunun hızlı bir şekilde çözülmesi için araçların yaşlarına yönelik bir teşvik programının yeniden uygulanması gerekmektedir,” dedi.
Hurda Araç Teşviki Tarihçesi
Hurda araç teşviki, Türkiye’de ilk kez 2003 yılında uygulanmaya başladı. Bu uygulama ile belirli bir yaşın üzerindeki araçların trafikten çekilmesi sağlandı ve yeni araç satışları artış gösterdi. Ancak bu uygulama 2004 yılında sona erdi. İkinci bir hurda teşviki, 4 Ekim 2010 ile 31 Aralık 2011 tarihleri arasında hayata geçirildi. Bu dönemde motorlu araç türü sınırlı tutuldu ve ağırlığı 3.5 tondan fazla olan yük ve yolcu araçları teşvik kapsamına alındı. 2010 ve 2011 yıllarında verilen nakdi destekle kaydı silinen araç sayısı bir önceki yıla göre yüzde 73.9 oranında arttı. 2012 ile 2014 yılları arasında, belirli bir model yılına ait motorlu araçların hurdaya ayrılması durumunda, motorlu taşıtlar vergisi ve diğer borçların silinmesi gibi teşvikler sağlandı. Son hurda teşviki ise 2017, 2018 ve 2019 yıllarında yürürlükte kaldı. 2018 ve 2019 yıllarında, belirlenen şartları taşıyan motorlu araçların hurdaya çıkarılması halinde, yeni bir aracın alımında ÖTV indirimleri uygulandı. Ancak 2019 yılından bu yana hurda araç sahiplerine yönelik ÖTV indirimi uygulanmamaktadır.