Araç alım satım işlemi, birçok kişi için önemli bir finansal karardır. Bu süreçte yapılması gereken hazırlıklar, toplanacak belgeler ve yasal prosedürler hakkında doğru bilgiye sahip olmak, zaman kaybını önler ve olası mağduriyetlerin önüne geçer. Araç alırken veya satarken dikkat edilmesi gerekenleri öğrenmek isteyenler için tüm detaylar yazımızda.
Araç Alım Satım Nasıl Yapılır? Noter İşlemleri Öncesinde Hazırlık
Notere gitmeden önce yapılacak bazı kontroller, sürecin sorunsuz ilerlemesini sağlar. Özellikle ikinci el araç alım satımı yapacaklar için dikkat edilmesi gereken başlıca adımlar şunlardır:
- Araç Borç Sorgulama: Gelir İdaresi Başkanlığı’nın resmi internet sitesinden T.C. kimlik numaranız ve araç plaka numaranızla borç sorgulaması yapabilirsiniz. Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) veya trafik cezası borcu bulunan araçların satışı gerçekleştirilemez. Bu bilgiler, noterlerde kullanılan ARTES sistemi üzerinden de otomatik olarak kontrol edilir.
- Tedbir ve İpotek Kontrolü: Araç üzerinde herhangi bir tedbir kararı, haciz veya ipotek kaydı varsa satış işlemi yapılamaz. Kredi ile alınmış araçlarda genellikle banka ipoteği bulunur. Satış öncesinde krediyi kapatmalı ve bankadan kredi borcu yoktur yazısı almalısınız.
- Araç Muayenesi: TÜVTÜRK muayene süresi dolmuş araçlar satılamaz. Plaka üzerindeki muayene etiketinden son muayene tarihini kontrol edebilirsiniz. Muayene süresi dolmuşsa, notere gitmeden önce mutlaka muayenenizi yaptırmalısınız.
- Zorunlu Trafik Sigortası Kontrolü:Noter işlemleri sırasında aracın alıcı üstüne yapılmış bir zorunlu trafik sigortası poliçesi olması gerekmektedir. 5 Aralık 2024’te yürürlüğe giren düzenleme ile alıcı adına geçerli bir sigorta poliçesi olmadan noter devri yapılamamaktadır.
Notere Götürülmesi Gereken Belgeler
Noter araç devir işlemi için bazı belgelerin eksiksiz olarak hazırlanması zorunludur. Eksik belge durumunda işlem gerçekleştirilemez ve zaman kaybı yaşanır. Araba alım satım noter süreçlerinde şu belgelerin hazır olması gerekir.
Satıcının Hazırlaması Gereken Belgeler:
- Geçerli kimlik belgesi (nüfus cüzdanı, ehliyet veya pasaport)
- Araç ruhsatı (tescil belgesi)
- Satış işlemini başkası ruhsat sahibi tarafından satışı yapacak kişiye verilmiş noter onaylı vekaletname
Alıcının Hazırlaması Gereken Belgeler:
- Geçerli kimlik belgesi
- Alıcı adına düzenlenmiş güncel zorunlu trafik sigortası poliçesi (yeni düzenlemelerle zorunlu)
- Vekil varsa noter onaylı vekaletname
Ruhsat üzerindeki bilgilerin açık ve okunaklı olması, plaka bilgileri ile tam uyumlu olması önemlidir. Herhangi bir uyumsuzluk durumunda noter işlemleri aksayabilir.
Araç Alım Satım Noter Ücreti Ne Kadar?
Noter ücretleri, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen resmi tarifelere göre düzenlenir ve tüm noterlerde aynıdır.
2025 yılı itibarıyla güncel noter masrafları şu şekildedir:
- İkinci el araç satışı noter devir ücreti: 1.489,36 TL
(Bu tutar noter hizmet bedeli + yeni tescil belgesi ücretini kapsar.) - Sıfır araç tescil ücreti: 1.138 TL
- Vekaletname ücreti: Yaklaşık 783 TL
Noter ücretinin kim tarafından ödeneceği, taraflar arasında önceden belirlenmelidir. Ödemeler artık nakit, kredi kartı veya banka kartı ile yapılabilmektedir.
Noter Öncesi Mutlaka Trafik Sigortası Yaptırın
Araç alım satım sürecinde en kritik gerekliliklerden biri zorunlu trafik sigortasıdır. Hem satıcının hem de alıcının noter işlemi sırasında geçerli bir zorunlu trafik sigortası poliçesine sahip olması zorunludur. Son yasal düzenlemelerle birlikte bu kural katılaştırılmış ve sigorta olmadan noter devri kesinlikle yapılamamaktadır.
Zorunlu trafik sigortası, olası kaza durumlarında karşı tarafın masraflarını güvence altına alan bir güvencedir. Eğer kaza durumlarında kendinizi de güvence altına almak isterseniz kasko sigortası hizmetlerinden yararlanabilirsiniz.
Noterde Araç Satış Süreci Adım Adım
Noter huzurunda araç devir işlemi belirli bir prosedür çerçevesinde gerçekleştirilir. İşlem adımları şu şekildedir:
- Sistem Kontrolü: Belgeler teslim edildikten sonra kimlik ve araç bilgileri ARTES sistemi üzerinden sorgulanır. Borç, ceza, rehin veya muayene eksikliği varsa işlem başlatılamaz.
- Engel Kontrolü: Herhangi bir engel yoksa satış süreci devam eder.
- Sözleşme Hazırlığı: Noter, satış sözleşmesini oluşturur ve taraflara sunar.
- Ödeme İşlemi: 27 Eylül 2024’ten itibaren, araç satış ödemeleri noter gözetiminde yapılmaktadır. Noter onayı öncesinde paranın bloke (emanet) bir hesaba alınmasını ve noter işlemi tamamlandıktan sonra otomatik olarak satıcıya aktarılmasını sağlayan elektronik bir ödeme altyapısının kullanımı zorunlu hale gelmiştir.
- Plaka Değişikliği Talebi: Alıcının talebi doğrultusunda plaka değişikliği yapılacaksa, bu durum notere önceden bildirilmelidir. Plaka değişikliği durumunda ekstra noter devir ücreti ödenir.
- İmza Aşaması: Satıcı ve alıcı sözleşmeyi imzalar, gerekirse parmak izi alınır.
İşlem tamamlandıktan sonra noter hem alıcıya hem de satıcıya onaylı bir satış belgesi ve makbuz düzenler. Bu belge, aracın artık yeni sahibine devredildiğini resmi olarak kanıtlar. Noter işlemleri tamamlandıktan sonra satıcı, kendi adına kayıtlı zorunlu trafik sigortasını ve varsa kasko poliçesini iptal ettirerek kullanılmayan prim iadesini alabilir.