Ülkemizde engellilik durumu yüksek olan bireyler için Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve MTV muafiyetleriyle ilgili yeni bir düzenleme yürürlüğe girdi. Engellilik oranı yüzde 40 ve üzerinde olan kişiler ve sağlık durumları nedeniyle sürücü belgesi alamayan ortopedik engelliler, belirli şartlar karşılandığında taşıt ediniminde ÖTV muafiyetinden yararlanabileceklerdir. Değişiklik, 30 Aralık 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan düzenleme ile hayata geçti ve uygulama 1 Ocak 2026 itibarıyla geçerli oldu.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan Genel Tebliğ’e göre artık motor silindir hacmine bakılmaksızın ve aracın diğer vergiler dahil toplam bedeli 2 milyon 873 bin 900 Türk Lirası’nın altında olması gerekmektedir. Aynı zamanda aracın en az yüzde 40 yerli üretim şartını karşılaması da şarttır. Bu çerçevede engelli olduğu halde sürücü belgesi alamayan kişiler için ÖTV muafiyeti uygulanması öngörülmektedir.
Türkiye genelinde engellilik oranı %90 ve üzerinde olan bireyler, belirlenen fiyat sınırları içinde doğrudan ÖTV ödemeden araç satın alabilmektedir. Düşük engellilik oranlarında ise araç için özel tertibat gibi ek şartlar aranabilir.
Muafiyet kapsamında alınan araçlar, belirli bir süre boyunca elden çıkılamamaktadır; süre dolmadan yapılan satışlarda ödenmeyen ÖTV’nin tahsil edilmesi talep edilmektedir. Yeni düzenleme ile ortopedik engeli bulunan ve sürücü belgesi alamayan kişiler de araç sahibi olabilirler ve ÖTV muafiyetinden yararlanabilirler.
Emekliler için ÖTV’siz araç alımını sağlayacak kanun teklifi Meclis’te olması gerektiği halde görüşmeler henüz netleşmemiş durumda. Konuyla ilgili olarak bazı haberler yanıltıcı olabilir ve doğruluk payı olan bilgiler resmi kaynaklardan teyit edilmelidir.
Türkiye’de mevcut durumda yaklaşık 17 milyon emekli bulunurken trafikteki toplam araç sayısı yaklaşık 34 milyon düzeyindedir. Yıllık sıfır araç satışının 1,3 milyon olduğunu dikkate alırsak, yeni düzenlemenin etkisiyle ikinci el piyasasında dalgalanmalar ve bazı durumlarda sınırlı sıfır arzı söz konusu olabilir.
Engelli aracı, 10 yıllık sürenin dolmasından önce pert olursa ÖTV ödemesi zorunlu değildir; kasko kapsamında araç değeri üzerinden bir hesaplama yapılır ve ÖTV tutarı talep edilmez. Ancak kasko tazminatı, hasar anında rayiç değerden düşülen yıpranma payını içerir. Bu durumda da yeniden ÖTV’siz araç almak mümkündür.
Bir kişinin vefatında engelli araç mirasçıların ortak malı haline geçer ve veraset yoluyla intikal eder. 10 yıl dolmadan vefat edilirse ÖTV ödenmez; ancak mirasçılar aracın kullanımı veya satışı için feragatname veya mahkeme kararı ile devri sağlamak zorunda olabilir. 10 yıllık sürenin sonunda satış yapıldığında ÖTV ödenmesi gerekmektedir.
Küçük yaştaki çocuklar için araç devri konusunda şu an için özel bir düzenleme bulunmamakta; yine de aracın engelli bireyin adına tescili yapılmaktadır. Bu araç, engelli kişiyle birinci derece yakınları (eş, anne, baba, çocuklar) tarafından kullanılabilir ve sahiplenilebilir.