Toplumda sıkça dile getirilen “kan bağışı kansızlık yapar” düşüncesine uzmanlardan net yanıt geldi. Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Melda Özdamar, düzenli ve uygun aralıklarla yapılan kan bağışının kalıcı kansızlığa yol açmadığını, aksine hem bireysel hem toplumsal sağlık açısından önemli faydalar sağladığını söyledi.
Kan Bağışı Demir Kaybına Yol Açar mı?
Doç. Dr. Özdamar, bir kan bağışında yalnızca 200-250 mg demir kaybedildiğini ve bunun dengeli bir beslenmeyle birkaç haftada telafi edilebileceğini belirtti. Erkeklerin üç ayda bir, kadınların ise dört ayda bir kan verebileceğini ifade eden Özdamar, kansızlık riski olan bireylerin bağış öncesi kontrollerle zaten elendiğini vurguladı.
“Kadınlarda adet dönemi, yetersiz beslenme ya da vegan yaşam tarzı gibi faktörler geçici kansızlık riski yaratabilir. Bu nedenle kan bağışı öncesi hemoglobin düzeyi mutlaka ölçülür.”
Kan Bağışı Sonrası Ne Tüketilmeli?
Kan verdikten sonra kırmızı et, balık, tavuk, ıspanak ve mercimek gibi demir açısından zengin gıdalarla beslenilmesi gerektiğini belirten Özdamar, çay ve kahve gibi demir emilimini azaltan içeceklerden uzak durulmasını tavsiye etti.
Kimler Kan Bağışı Yapabilir, Kimler Yapamaz?
Kan bağışında bulunmak isteyen kişilerin;
-
18-65 yaş arasında
-
En az 50 kg ağırlığında
-
Bulaşıcı hastalık taşımayan
-
Normal tansiyon ve hemoglobin değerlerine sahip
olması gerekiyor. Geçici ret nedenleri arasında ateşli hastalıklar, diş çekimi, dövme, piercing, büyük cerrahiler gibi durumlar bulunuyor. Kalıcı ret nedenleri ise HIV, Hepatit B-C, ileri düzey kalp, böbrek ya da psikiyatrik hastalıklar gibi riskli sağlık geçmişlerine sahip olmak.
Kan Bağışının Toplumsal Faydaları Neler?
Kan bağışı yalnızca bireyin sağlığına katkı sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda hayat kurtarıyor. Doğumlar, kazalar, kanser tedavileri ve ameliyatlar gibi birçok acil durumda ihtiyaç duyulan kan, sadece bağışçılardan elde edilebiliyor.
“Kan bağışı, demir seviyesini dengeleyerek organ hasarını önlemeye yardımcı olur. Ayrıca bağış sonrası kemik iliği uyarılarak yeni kan hücresi üretimi hızlanır.”
Bağış Süreci ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
-
Bağış süresi ortalama 5–10 dakika, toplam prosedür ise 30–40 dakika sürüyor.
-
Kan verdikten sonra baş dönmesini önlemek için meyve suyu ve hafif yiyecek ikramı yapılır.
-
Sonrasında bol sıvı tüketilmeli, ağır egzersizden kaçınılmalı, sigara ve tütün ürünlerinden uzak durulmalı.
Olası Yan Etkilerde Ne Yapmalı?
Eğer iğne yerinde şişlik, ağrı, enfeksiyon, uzun süren baş dönmesi veya bayılma hissi oluşursa, mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.