Tarık Akan: Yeşilçam’ın Efsanevi Yıldızı
Yeşilçam’ın unutulmaz filmlerinde Münir Özkul, Adile Naşit, Şener Şen ve Kemal Sunal gibi usta isimlerle başrolleri paylaşan Tarık Akan, 13 Aralık 1949’da Hüseyin Yaşar Üregül ve Yaşar Üregül çiftinin üçüncü çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Asıl adı Tahsin Tarık Üregül olan sanatçının çocukluğu, subay olan babasının görevleri nedeniyle çeşitli şehirlerde geçmiştir. Eğitimine Erzurum Dumlupınar İlkokulunda başlayan Akan, daha sonra Kayseri’de eğitimine devam etmiştir.
Ailesinin İstanbul’a taşınmasının ardından ortaokul ve liseyi Bakırköy’de tamamlayan Akan, yüksek öğrenim için Yıldız Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümüne girmiştir. Ancak mühendislik alanının kendisine uygun olmadığını düşünerek İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsüne yönelmiştir. Bu dönemde, enstitünün akşam bölümünde okurken gündüzleri Ataköy Plajı’nda gazoz satışı yapmış ve kayık kiralayarak geçimini sağlamıştır. Zeki İrfanoğlu ile birlikte Dolmabahçe Stadyumu’nda da işportacılık yapmıştır.
“Solan Bir Yaprak Gibi” ile Sinemaya Adım Attı
Tarık Akan, 1970 yılında arkadaşı Zeki İrfanoğlu’nun kendisinden habersiz olarak başvurduğu “Ses” dergisinin “Sinema Artist Yarışması”nda 200 kişi arasından birinci gelmiştir. 1971’de, yönetmen Mehmet Dinler’in “Solan Bir Yaprak Gibi” adlı filmiyle sinemaya adım atan sanatçı, bu filmin ardından Tarık Akan adını kullanmaya başlamıştır. Uzun boyu, yeşil gözleri ve sempatik tarzı ile izleyicilerin kalbini kazanmıştır. Aynı yıl, Sadık Şendil’in yazdığı ve Orhan Aksoy’un yönettiği “Emine” filminde Filiz Akın ile başrol oynamıştır.
Bir Dönem “Kartpostal Çocuk” Olarak Anıldı
Tarık Akan, Türk sinemasının önemli yapımlarında yer alarak bir dönemin sembol isimlerinden biri haline gelmiştir. Yönetmen Ertem Eğilmez’in elinden çıkan ve Türk sinemasının klasikleri arasında yer alan “Canım Kardeşim” (1973) ile “Hababam Sınıfı” (1974) filmlerinde başrol oynamıştır. 1970-1975 yılları arasında yılda 12 filmde rol alarak Türk sinemasının unutulmaz isimlerinden biri olmuştur. Oynadığı filmlerde genellikle “Ferit” ismini kullanmıştır ve Gülşen Bubikoğlu ile “Ah Nerede”, Emel Sayın ile “Mavi Boncuk”, Hülya Koçyiğit ile “Sev Kardeşim”, Hale Soygazi ile “Gece Kuşu Zehra” gibi önemli projelerde yer almıştır. Bu filmler, izleyicilerden büyük bir ilgi görmüştür.
Cüneyt Arkın ile “Maden” Filminde Başrolü Paylaştı
1970’li yıllara damgasını vuran Tarık Akan, her rolü başarıyla üstlenmiş ve Türk sinemasının efsanevi jönleri arasında yer almıştır. 1977’de Zeki Ökten’in yönetiminde “Sürü” filminde rol aldıktan sonra politik içerikli filmlerde de yer almıştır. Akan, salon filmlerinden uzak durmaya karar vererek Cüneyt Arkın ile “Maden” filminde başrol oynamıştır. 1978 yapımı bu film, büyük bir ilgi görmüş ve o dönemde Türkiye’nin en çok seyredilen filmi olmuştur. Akan, bu filmle ilgili yaptığı bir röportajda şunları belirtmiştir: “(Maden) O dönem Türkiye’nin en çok seyredilen filmi ve benim de en çok para kazandığım filmdir.”
Hapishane Günlerini “Anne Kafamda Bit Var” Kitabında Yazdı
Tarık Akan, 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından 1981’in başlarında Almanya’da yaptığı bir konuşma nedeniyle tutuklanmış ve 2,5 ay hücre hapsi cezası almıştır. Suçsuzluğunun kanıtlanmasıyla beraat eden sanatçı, bu hapishane günlerini 2002’de yayımlanan “Anne Kafamda Bit Var” adlı kitabında kaleme almıştır. Uluslararası sinemaya da adım atan Akan, Libya yapımı “Leyla ile Mecnun” filminde rol almıştır. 1991’de Bakırköy’deki Taş Mektep adlı ilkokulun ortaklarından biri olmuş ve 1995’te Aziz Nesin’in vefatından sonra “Nesin Vakfı” başkanlığını üstlenmiştir.
7 Kez Altın Portakal Ödülünü Kazandı
Tarık Akan, sinema kariyerinde pek çok ödüle layık görülmüştür. İlk kez 1973’te “Suçlu” filmindeki rolüyle Altın Portakal’da “En İyi Erkek Oyuncu” ödülünü kazanmış, ardından 1978’de “Maden”, 1980’de “Adak ve Sürü”, 1984’te “Pehlivan”, 1989’da “Üçüncü Göz”, 1990’da “Karartma Geceleri”, 2003’te ise “Gülüm” filmiyle toplamda 7 kez Altın Portakal ödülüne sahip olmuştur. Ayrıca, 1985’te Berlin Uluslararası Film Festivali’nde mansiyon, 1992’de Adana Altın Koza Film Festivali’nde “En İyi Erkek Oyuncu”, 1996’da Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “Yaşam Boyu Onur Ödülü” gibi pek çok ödül kazanmıştır.
Unutulmaz Bir Miras Bıraktı
Tarık Akan, 16 Eylül 2016’da akciğer kanseri tedavisi gördüğü hastanede yaşamını yitirmiştir. Barış, Zeki ve Özlem isimli üç çocuğa sahip olan sanatçı, tüm servetini yardım vakıflarına bağışlamıştır. Vefatından kısa bir süre önce verdiği bir röportajda, yaşamı boyunca 120 filmde rol aldığını belirtmiş ve “Oynadığım hiçbir film için ‘Neden bunu yaptım?’ diye bir şey asla söylemedim.” ifadesini kullanmıştır. Sanatçının 45 yıllık kariyerinde rol aldığı unutulmaz film ve diziler arasında “Solan Bir Yaprak Gibi”, “Canım Kardeşim”, “Hababam Sınıfı”, “Mavi Boncuk”, “Sürü” ve “Maden” gibi eserler bulunmaktadır.
