Türkiye’nin İmalat Sanayisinde Orta Yüksek ve Yüksek Teknolojili Ürün İhracatı
AA’nın Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve 2025 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’ndan derlediği verilere göre, Türkiye’nin imalat sanayisinde orta yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatı son on yılda 100 milyar dolara yaklaşmıştır. 2013 yılında 53,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşen bu ihracat, 2017’de 60,1 milyar dolara çıkmıştır. 2021 yılı itibarıyla 77,4 milyar dolara ulaşan ihracat, 2022’de 88,7 milyar dolara, 2023 yılında ise 97,3 milyar dolara yükselmiştir. 2023 yılının ocak-eylül döneminde orta yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin ihracatı 73,4 milyar dolara ulaşmıştır.
Öncelikli Sektörler ve Beşeri Sermaye Desteklenecek
Bakan Mehmet Fatih Kacır, bu verilere ilişkin yaptığı değerlendirmede, son 22 yılda rekabetçi üretim odaklı imalat sanayisine yönelik yatırımı, üretimi, istihdamı ve ihracatı artıracak politikaların öncelikli hale getirildiğini ifade etti. Milli gelirin 22 yıl önce 238 milyar dolardan 1,1 trilyon dolara çıktığını vurgulayan Kacır, Türkiye’nin 2002 yılında dünyanın en büyük 18. ekonomisi iken, yıllık ortalama yüzde 5,4 büyüme ile bugün satın alma gücüne göre dünyanın en büyük 11. ekonomisi haline geldiğini belirtti.
Kacır, imalat sanayi sektörlerinin istihdam, üretim, ticaret, katma değer ve teknoloji düzeylerinin arttığını vurgulayarak, kimya, ilaç-tıbbi cihaz, makine, elektrikli teçhizat, otomotiv, elektronik ve raylı sistem araçlarının öncelikli sektörler arasında yer alacağını kaydetti. Yüksek katma değerli üretimin artırılmasına yönelik teknoloji, yenilik, ürün kalitesi ve verimliliğin sağlanacağını belirten Kacır, yüksek teknoloji ve verimliliğe dayalı yatırımlarla istihdam, üretim ve ihracatı artırmayı, ayrıca beşeri sermayeyi güçlendirmeyi hedeflediklerini ifade etti.
2025’te Hedef 117,1 Milyar Dolar
Kacır, yüksek katma değerli üretimi hedefleyen sanayi politikası ile Türkiye’nin orta ve yüksek teknolojili ürün ihracatının imalat sanayi ihracatı içindeki payını artırmayı amaçladıklarını dile getirdi. Türkiye’nin yüksek teknoloji ürün ihracatının 10 milyar dolara yaklaştığını belirten Kacır, “Orta yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatımız geçen yıl rekor seviyeye ulaşarak 97,3 milyar dolar oldu. Bu yıl ise 9 ayda 73,4 milyar dolara ulaştık. İhracatımızı artırmak için program ve desteklerimizi kararlılıkla sürdürüyoruz. Gelecek yıl orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatındaki payının yüzde 44’e yaklaşmasını bekliyoruz. Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda belirlediğimiz üzere, bu ihracatın 2024’te yaklaşık 104 milyar dolar, 2025’te ise 117,1 milyar dolara çıkmasını hedefliyoruz.” dedi.
Yeni Teşvik Programları Yolda
Kacır, sayıları 191’den 362’ye yükseltilen Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve kurulan 45 endüstri bölgesi ile Türkiye’yi küresel bir üretim üssü haline getirdiklerini belirtti. Öte yandan, 104 teknoparkta 11 bine yakın firmanın teknoloji geliştirme çalışmaları yürüttüğünü aktardı. Katma değerli üretim, yeşil ve dijital dönüşüm odaklı olarak imalat sanayisinin dönüşümü için yeni enstrümanları devreye aldıklarını ifade eden Kacır, “Yıllık yüksek teknolojili ürün ihracatımız, yarısından fazlası havacılık ve savunma sanayiinde olmak üzere 9,1 milyar doları aştı. Yüksek teknoloji yatırımları için Ar-Ge’den seri üretime kadar, uçtan uca bütüncül bir destek mekanizması kuran ‘Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı’ ile bugüne kadar 102 milyar liralık yatırımı harekete geçirdik. ‘Yatırım Taahhüdü Karşılığı Avans Kredisi’ (YTAK) programımızla yüksek teknoloji yatırımlarına cazip koşullarda ve uzun vadeli finansman sağlıyoruz.” şeklinde konuştu.
Kacır, Türkiye’yi yeni teknoloji yatırımlarının adresi haline getirecek tarihin en büyük ölçekli teşvik programı olan HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı’nı ilan ettiklerini belirtti. Bu programla yatırımcılara proje bazlı yatırım teşviklerinin yanı sıra pazar geliştirme destekleri, cazip finansman koşulları ve uygun yatırım alanları sunulacağını ifade etti. Ekonominin lokomotif sektörlerinin sürdürülebilirlik ve verimlilik odaklı dönüşümünü destekleyecek yeni projeleri devreye alacaklarını belirten Kacır, sanayicilerin ikiz dönüşüm ihtiyaçlarına yönelik yeni teşvik enstrümanlarını devreye almayı sürdüreceklerini vurguladı.
Kacır, imalat sanayisi özelinde büyük veri, nesnelerin interneti, endüstriyel robot teknolojileri, akıllı sensör teknolojileri, yapay zeka tabanlı siber fiziksel akıllı fabrika sistemleri, siber güvenlik, akıllı ve esnek otomasyon sistemleri ile sanal/artırılmış gerçeklik gibi 8 dijital teknoloji alanını proje teklif çağrısı kapsamına aldıklarını sözlerine ekledi.
