Akaryakıt Sektöründe Kayıt Dışılıkla Mücadele
Anadolu Ajansı’nın haberine göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan vergi borçluları listesinde birçok akaryakıt firmasının bulunması, bu sektördeki kayıt dışılıkla mücadelenin ne denli önemli olduğunu gözler önüne seriyor. AA muhabirinin edindiği bilgilere göre, Gelir İdaresi Başkanlığı, akaryakıt piyasasındaki kayıt dışı faaliyetler ile etkin bir şekilde mücadele etmek amacıyla çeşitli adımlar atmıştır.
2003 yılında akaryakıt istasyonlarındaki pompalara ödeme kaydedici cihazların bağlanmasına yönelik ilk düzenleme yapılmış, zamanla bu önlemlere yönelik suiistimallerin ortaya çıkması üzerine yeni tedbirler devreye alınmıştır. İlk olarak, akaryakıt istasyonlarındaki ödeme kaydedici cihazların güvenlik düzeyi artırılmış ve bu cihazlar, dışarıdan müdahaleye kapalı, anlık bilgi paylaşımı yapabilen yeni nesil pompa ödeme kaydedici cihazlarla değiştirilmiştir. Bu sayede, cihazlara dışarıdan müdahale edilmesi engellenmiştir.
Akaryakıt istasyonlarında yapılan tüm satışlara ait bilgiler anlık olarak Gelir İdaresi’ne iletilmeye başlanmıştır. Ayrıca, akaryakıt piyasasına ilişkin önemli yasal düzenlemeler de gerçekleştirilmiştir. Bu düzenlemelere göre, faturaların malın teslim edildiği veya hizmetin yapıldığı anda düzenlenmesi zorunlu hale getirilmiştir.
Teminat Uygulaması Getirildi
Akaryakıt sektöründe faaliyet gösteren dağıtıcı ve bayilerden, ilk kez lisans alacaklar ile faaliyetlerine devam edenlerden teminat alınmasına başlanmış ve teminat verilmediği takdirde faaliyetin durdurulması yönünde düzenlemeler yapılmıştır. Bu uygulama, sektörün mali açıdan daha yeterli hale gelmesine katkı sağlamıştır. 2018 yılında dağıtıcı lisansı sahibi sayısı 120 civarındayken, bu sayı 35’e düşmüştür.
Dışarıdan müdahaleyle satışların kayıt altına alınmasının engellenmesi, verilerin değiştirilmesi veya silinmesi gibi fiiller vergi kaçakçılığı suçu kapsamına alınmış ve bu tür müdahalelerle ilgili 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Bu durumda lisansın iptal edilmesi, geçici durdurma kararı verilmesi ve verilen idari para cezasının ödenmedikçe lisansa konu tesis için yeni lisans verilmemesi gibi düzenlemelere gidilmiştir.
Saha Denetimleri Yapıldı
Lisans başvurusu, tadili veya süre uzatımı taleplerinin yerine getirilmesi için, Sosyal Güvenlik Kurumu’na vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borcu ile vergi dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmaması şartı getirilmiştir. Böylece, prim, idari para cezası veya vergi borcu olanların başvuru ve talepleri yalnızca borçlarının ödenmesi durumunda yerine getirilebilmektedir.
Ayrıca, dağıtıcıların aldıkları akaryakıtı bir başka dağıtıcıya satamaması öngörülmüş ve sektöre, faturanın malın teslim edildiği anda düzenlenmesi zorunluluğu getirilmiştir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) da akaryakıt piyasasına ilişkin önemli tedbirler almış, bayi denetim sisteminin kurulması için gereken önlemleri uygulamaya koymuştur. Saha denetimleri ile sektör yakından izlenmektedir. Bu yılın 10 ayında, akaryakıt ve LPG istasyonlarında 4 bin 475 mükellef ile 53 bin 396 pompada bulunan 293 bin 966 tabanca denetlenmiştir.
Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi’ne Geçilecek
Gelir İdaresi Başkanlığı, akaryakıt alımı sırasında taşıtların plaka bilgisinin yeni nesil pompa ödeme kaydedici cihazlara otomatik iletilmesini sağlayacak Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi’ne (UTTS) ilişkin düzenlemeler yapmıştır. Bu sistemle, akaryakıt alımı yapacak taşıtların plakaları, elle yazılmadan sistem kapsamındaki bileşenler ile ödeme kaydedici cihazlara otomatik olarak yansıyacak ve yakıt alan taşıttan başka bir taşıtın plakasına fiş düzenlenmesi engellenecektir. Sistem, vergi mükelleflerinin işte kullandıkları taşıtlar için yapılacak akaryakıt ve LPG alımlarında 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren zorunlu olacaktır.
Ayrıca, 1 Temmuz 2025 tarihinden itibaren ilk defa iktisap edilecek sıfır taşıtlar, kayıt ve tescil işlemini takip eden bir ay içinde özel taşıt tanıma sistemi kullanan taşıtlar da 30 Haziran 2025 tarihine kadar UTTS kapsamına dahil olacaktır.
“Vergi Kaybının Önlenmesi İçin Önemli Bir Adım Olacak”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, akaryakıt piyasasında rekabet eşitliğinin sağlanması ve kayıt dışı ekonomiyle etkin bir şekilde mücadele edilmesi amacıyla birçok düzenleme ve çalışmanın hayata geçirildiğini hatırlatarak, “Yapılan tüm bu çalışmalar neticesinde akaryakıt piyasasındaki suistimaller ve kanuna aykırı fiiller büyük ölçüde önlendi. Son olarak, kısa süre içinde Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi’nin devreye alınmasıyla elle plaka girişi ve dolayısıyla usulsüz akaryakıt fişi düzenlenmesi engellenerek akaryakıt istasyonlarındaki vergi kaybının önlenmesi için önemli bir adım atılmış olacaktır.” dedi.
Uygulama kapsamına girecek tüm kesimlere yönelik hatırlatmalarda bulunan Şimşek, “Akaryakıt istasyonu işleten mükelleflerin, yıl sonuna kadar en az bir pompa ünitesini sisteme uyumlu hale getirmesi gerekmektedir. Akaryakıt istasyonlarının, bu sistemin kurulması ve işletilmesi sürecinde gereken her türlü desteği vermesi önem taşımaktadır. Sistem kapsamında yapılmış bağlantıların korunması ve sistemin sürekli çevrimiçi bağlantılı olmasının sorumluluğu akaryakıt istasyonu işleten mükellefe ait olacaktır.” ifadelerini kullandı.
