Küresel Karbon Emisyonları Artışta
Exeter Üniversitesi, East Anglia Üniversitesi (UEA), CICERO Uluslararası İklim Araştırmaları Merkezi, Münih Ludwig-Maximilian Üniversitesi, Alfred-Wegener Enstitüsü ve dünya genelinden 80’den fazla kuruluştan oluşan bir araştırmacı ekibi, Küresel Karbon Projesi bünyesinde yeni bir çalışma gerçekleştirmiştir. Bu araştırmada, fosil yakıtlardan kaynaklanan karbon emisyonlarının 2023 yılı itibarıyla %0,8 oranında bir artışla 37,4 milyar tona ulaşmasının beklendiği öngörülmektedir. Böylece, küresel karbon emisyonları bu yıl yeni bir rekor seviyeye ulaşacaktır.
Özellikle kömür ve petrol kaynaklı karbon emisyonlarının sırasıyla %0,2 ve %0,9 oranında artacağı tahmin edilmektedir. Doğalgaz kaynaklı emisyonların ise %2,4 oranında yükselmesi bekleniyor. Ek olarak, ormansızlaşma gibi arazi kullanımı değişikliklerinden kaynaklanan emisyonlar da 4,2 milyar ton olarak hesaplandığında, toplam karbon emisyonlarının bu yıl 41,6 milyar tona ulaşacağı öngörülüyor. Geçtiğimiz yıl toplam emisyonlar 40,6 milyar ton olarak kaydedilmişti.
Son on yıl içerisinde, fosil yakıtlardan kaynaklanan karbon emisyonları artış gösterirken, arazi kullanımı değişikliklerinin neden olduğu emisyonlar ortalama olarak azalmıştır. Bu dönemde toplam emisyonlar ise kabaca sabit bir seviyede kalmıştır. Ancak, bu yıl, fosil yakıtlar ve arazi kullanımı değişikliklerinin yol açtığı karbon emisyonları, özellikle şiddetli kuraklık koşulları nedeniyle yaşanan ormansızlaşma ve orman yangınları nedeniyle artış eğilimine girmiştir. Araştırmada, yılda 40 milyar tondan fazla salınan karbon emisyonlarının atmosferdeki seviyesinin yükselmeye devam etmesi, giderek daha tehlikeli hale gelen küresel ısınmaya yol açma potansiyelini taşımaktadır.
Çin ve Hindistan’daki Emisyon Artışları
Küresel emisyonların %32’sini oluşturan Çin’de, 2023 yılı itibarıyla karbon emisyonlarında %0,2 oranında bir artış beklenirken, toplam emisyonların %8’ini temsil eden Hindistan’da bu artış oranının %8 olması öngörülmektedir. ABD, küresel emisyonların %13’ünü oluştururken, burada emisyonların %0,6 oranında azalması bekleniyor. Avrupa Birliği’nde ise emisyonların %3,8 oranında düşmesi tahmin edilmektedir. Diğer bölgelerde ise karbon emisyonlarının %1,1 oranında artması öngörülüyor.
İklim Zirvesi ve Acil Önlemler
Küresel Karbon Projesi ekibi, mevcut emisyon oranlarıyla küresel sıcaklık artışının yaklaşık altı yıl içinde sürekli olarak 1,5 dereceyi aşma ihtimalinin %50 olduğunu belirtmektedir. Çalışmanın yöneticisi ve Exeter Üniversitesi Küresel Sistemler Enstitüsü Araştırmacısı Pierre Friedlingstein, iklim değişikliğinin etkilerinin giderek daha zorlayıcı bir hale geldiğini ifade ederek, “Fakat fosil yakıtların yakımında bir düşüşe dair herhangi bir işaret görmüyoruz. Paris Anlaşması hedeflerine ulaşmak için zaman hızla daralıyor ve Birleşmiş Milletler iklim zirvesi COP29’da bir araya gelen dünya liderleri, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi seviyelere göre 2 derece altında tutabilmek için fosil yakıt emisyonlarında hızlı ve derin kesintiler açıklamalıdır. Küresel olarak net sıfır karbon emisyonuna ulaşılmadıkça, dünya sıcaklıkları yükselmeye devam edecek ve giderek daha ciddi ve yıkıcı etkilere neden olacaktır.” şeklinde konuşmuştur.
Oslo merkezli CICERO Uluslararası İklim Araştırmaları Merkezi Araştırmacısı Glen Peters ise, ülkeler düzeyinde olumlu ilerlemeler kaydedildiğine dair birçok işaret olduğunu vurgulayarak, “Fosil yakıt kaynaklı karbon emisyonlarında zirvenin yakın olduğuna dair bir eğilim gözlemleniyor; ancak tüm sera gazı emisyonları için bu durumu söylemek oldukça zor. İklim eylemi, kolektif bir sorun ve bazı ülkelerde kademeli emisyon azaltımları gerçekleşirken, diğerlerinde artışlar devam etmektedir.” uyarısında bulunmuştur.
