Türk Dizilerinin Küresel Başarısı
Türk dizileri, Türkiye’yi ABD ve İngiltere’nin ardından dünya genelinde üçüncü büyük televizyon ihracatçısı konumuna taşımıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın verilerine göre, dünya çapında yaklaşık 700 milyon kişi Türk dizilerini izlemekte. Özellikle Orta Doğu, Balkanlar ve Türk dilinin konuşulduğu Asya ülkeleri arasında yoğun bir ilgi gören bu diziler, tarihsel bağlar, ortak gelenekler ve paylaşılan kültürel kimlikler sayesinde birçok farklı bölge ile derin bir bağlantı kurmaktadır.
Türk dizilerinin uluslararası alandaki başarısı, pek çok platformda tartışılmakta ve Northwestern Üniversitesi’nde “Global Turkish TV Drama” (Küresel Türk Televizyon Dizileri) başlığı altında ders olarak işlenmektedir.
Dr. Yasemin Y. Çelikkol’un Değerlendirmeleri
Northwestern Üniversitesi Katar kampüsünde görev yapan Dr. Yasemin Y. Çelikkol, Türk dizilerinin başarısının nedenleri üzerine açıklamalarda bulundu. Bulgaristan Türklerinden olan ve ABD’de büyüyen Çelikkol, Türk dizileri üzerine doktora yapmış ve uzun yıllar bu yapımları derinlemesine araştırmıştır. Çelikkol, Türk dizilerinin Bulgaristan ve Rusya’da kaydettiği önemli başarıları vurgulayarak, “Küçüklüğümde Türklerin Bulgar medyasına nasıl yansıdığını gördüm. Türkler, medyada genellikle gerici, barbar ve kötü Müslüman imajıyla tasvir ediliyordu. Komünizm döneminde Bulgaristan ile Türkiye arasındaki ilişkiler pek de olumlu değildi. Ancak Türk dizileri, bu komünist propagandayı alt üst etti.” şeklinde konuştu.
Bulgar milliyetçilerinin bu gelişmelerden duyduğu rahatsızlığı aktaran Çelikkol, şunları ekledi: “Bu değişimlerin nasıl geliştiğine dair örnekler vermek gerekirse, geçmişte Bulgarlar tatil için Yunanistan’ı tercih ederken, artık Türkiye’ye yönelmeye başladılar. Sağlık turizmi için bile Bulgaristan’dan Türkiye’ye geliyorlar. Büyürken Türklere karşı oluşturulmaya çalışılan nefretin nasıl bu kadar hızlı bir şekilde değiştiğini görmek benim için oldukça şaşırtıcıydı. Araştırmalarım da bu ilginç dönüşümden ilham alarak başladı.”
Rusya’daki Etkisi
Dr. Çelikkol, Türk dizilerinin Rusya’da da büyük ilgi gördüğünü belirterek, “Rusya’da Türkiye, genelde Doğu kültürü ile ilişkilendirilen, Müslüman ve gerici bir ülke olarak algılanıyordu. Ancak ‘Muhteşem Yüzyıl’ dizisi yayınlandıktan sonra Ruslar, Türkiye’ye akın etmeye başladı. Önceden tatil ve ticaret için geliyorlardı, ama bu sefer Hürrem’in yüzüğünü aramak için Kapalıçarşı’ya, çekim yerlerini görmek ya da bazı çekim yerlerinde ev satın almak için geldiler.” ifadesini kullandı. “Rusya’nın Ukrayna’ya saldırmasının ardından Türkiye’ye gelenlerin sayısı daha da artmış durumda.” diye ekledi.
Türk Dizilerinin Yaygınlığı
Türk dizilerinin popülerliği, Orta Doğu’da “Gümüş” dizisi ile başlamışken, Balkanlarda “Binbir Gece” dizisi ile ivme kazanmıştır. Latin Amerika’da ise “Fatmagül’ün Suçu Ne” dizisi dikkat çekmiş; Afrika’da ise “Muhteşem Yüzyıl” büyük ilgi uyandırmıştır. Çelikkol, bu başarının arkasında birçok faktörün yattığını belirterek, derslerinin içeriğinde bu konulara bilimsel bir yaklaşım geliştirdiklerini ifade etti.
Global Türk TV Drama Dersi
Öğrencilerine “Global Turkish TV Drama” adı altında ders veren Çelikkol, bu derste Orta Doğu’dan başlayıp Katar, Irak, Fas, Mısır, Filistin, Gana, Bulgaristan, İsveç, Kazakistan, Rusya, Küba, Arjantin, Brezilya, Hindistan ve Endonezya’dan Türk dizileri üzerine bilimsel makaleler okuduklarını belirtti. “Farklı açılardan yapımlara yaklaşarak, izleyicilerin diziler hakkındaki düşüncelerini, neden bu yapımları sevdiklerini ya da rahatsız olduklarını analiz ediyoruz.” dedi.
Türk Dizilerinin Yumuşak Gücü
Çelikkol, Türk dizilerinin başarısının tek bir nedene bağlı olmadığını vurgulayarak, “Dünya genelinde izleyiciler, Türk dizilerinin yüksek prodüksiyon kalitesini ve farklı kültürel temalarını takdir ediyorlar. ‘Diriliş Ertuğrul’ gibi diziler, Müslüman izleyiciler için güçlü bir moral kaynağı haline geldi. Bu diziler, Müslümanları terörist olarak değil, onurlu ve güçlü bireyler olarak gösteriyor.” değerlendirmesinde bulundu. Özellikle “Diriliş Ertuğrul” dizisinin etkisi, Pakistan’da pek çok çocuğa “Ertuğrul” isminin verilmesine sebep olmuştur.
Türk Dizilerinin Kültürel Etkileri
Çelikkol, Türk dizilerinin izleyici üzerindeki etkisini azaltmak için Hindistan, İsrail gibi ülkelerde karşıt yapımların ortaya çıktığını belirtti. Ayrıca, Japonya’da izlenen Türk dizileri üzerine araştırmalar yaptığını da ifade etti. “Türk dizilerinin başarısını görmek, bir Türk olarak benim için büyük bir gurur kaynağı. İnsanlar, Batı kültür hegemonyasından bıktılar ve başka ülkelerin yapımlarının da kendilerine yakın olduğunu fark ediyorlar.” dedi.
Sonuç ve Gelecek Üzerine Düşünceler
Türk dizilerinin dünya genelinde tekrar tekrar izlenmesi, bu yapımların kalitesini ve evrenselliğini gösteriyor. Zambiya gibi Hristiyan bir ülkede dahi Türk dizilerindeki dua sahnelerine hayran kalındığını belirten Çelikkol, Netflix’teki Türk yapımı dizilerin popülaritesinin artış göstermesinin bazı olumsuz etkiler yaratabileceğini de dile getirdi. “Türk dizileri, kendine özgü temaları ve sinema teknikleri ile dünya çapında başarılı bir yolculuk sürdürüyor.” şeklinde konuştu.
Son olarak, Türk dizilerinin etkisiyle birçok insan Türkçe öğrenmeye başlamış ve bu durum, kültürel etkileşimi artırmıştır. “Yunanistan’da Türkçe kursları dolmuş durumda. Teksas’taki bir aile, Türk dizilerini İngilizce alt yazıyla izlemek istemiyor ve ailece Türkçe öğrenmeye çalışıyor.” diyerek, Türk dizilerinin yalnızca eğlence değil, aynı zamanda bir kültürel köprü işlevi gördüğünü vurguladı.
