İran’da Enerji Krizi ve Elektrik Kesintileri
İran, zengin petrol rezervlerine sahip olmasına rağmen, ekonomik yaptırımlar nedeniyle enerji altyapısına yeterli yatırım yapamamaktadır. Bu durum, enerji tedarikinde ciddi sıkıntılara yol açmakta ve özellikle kış aylarında sanayi ve yerleşim bölgelerinde elektrik kesintileri, ekonomik ve sosyal sorunlar yaratmaktadır. Kış mevsiminde artan enerji talebi ile mevcut altyapının yetersizliği birleşince, elektrik ve doğalgaz kesintileri kaçınılmaz hale gelmektedir.
“Kombileri 2 derece düşürün” çağrısı
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, vatandaşlara yönelik yaptığı açıklamada, kombilerini 2 derece daha düşük seviyede çalıştırmalarını istemiştir. Enerji Bakanı Abbas Aliabadi ise, elektrik santrallerine daha fazla gaz verilmesi ve vatandaşlara elektrik tedarikinde sorun yaşanmaması için halkı yakıt tüketimini azaltma konusunda uyarmıştır. Aliabadi, bazı enerji santrallerinin arızalı olduğunu belirterek, halkın yakıt tüketimini düşürmesinin önemine vurgu yapmıştır. Enerji sorunu nedeniyle, aralık ayında Erdebil, Tahran, Batı Azerbaycan, Simnan, Gülistan, Kuzey Horasan, Rezevi Horasan, Mazenderan, Zencan, Kürdistan ve Kirmanşah gibi bölgelerde tüm eğitim kademelerinde eğitime ara verilmiştir.
Fabrika ve Atölyelerin Faaliyetleri Durdu
İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Cafer Kaimpenah, 17 Aralık’ta doğalgaz yetersizliği nedeniyle bazı sanayi bölgelerindeki fabrika ve atölyelerin faaliyetlerinin durduğunu açıklamıştır. Kaimpenah, ülkedeki doğalgaz ihtiyacının 945 milyon metreküp olmasına rağmen yalnızca 840 milyon metreküp üretildiğini belirtmiştir. Tejaratnews haber sitesine göre, ülkenin elektrik ihtiyacının büyük bir kısmı hala doğalgaz kullanan termik santraller tarafından karşılanmaktadır. Bu durum, elektrik talebinin en yoğun olduğu dönemlerde yaklaşık 15 bin megavatlık bir açığa neden olmaktadır. Sıkça yaşanan elektrik kesintileri, hem sanayi hem de vatandaşlar için ciddi sorunlar teşkil etmektedir.
İran’da elektriğin %94’ü fosil yakıtlardan üretilmektedir. Rüzgar ve güneş enerjisinin dünya genelindeki payı %13 iken, bu oran İran’da yalnızca %0.6 seviyesindedir.
Elektrik Kesintileri ve Ekonomik Kayıplar
Doğalgaza aşırı bağımlılık, teknolojik gelişmelerin yetersizliği ve eski altyapılar, yenilenebilir enerji geliştirilmesini olumsuz etkilemektedir. Ayrıca, eski üretim ve iletim altyapısı enerji kaybına neden olarak ülke ekonomisine ciddi zararlar vermektedir. Bu verimsizlik, maliyetleri artırmakta ve elektrik şebekesinin güvenilirliğini azaltmaktadır. Ülkedeki elektrik kesintilerinin sanayi üretimine yıllık olarak 5 ila 8 milyar dolar zarar verdiği tahmin edilmektedir.
İran, yenilenebilir enerji kapasitesini 2030 yılına kadar yaklaşık 2 bin 500 megavata çıkarmayı hedeflemektedir. Ancak, mali zorluklar ve ekonomik yaptırımlar, yabancı yatırımların ve ileri teknolojilerin ülkeye girişini olumsuz etkilemektedir. ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) verilerine göre, Rusya, 47 trilyon metreküple dünyada kanıtlanmış en fazla doğal gaz rezervine sahipken, İran da 34 trilyon metreküple ikinci en fazla gaz rezervine sahip ülkedir.
