Avrupa Doğalgaz Piyasasındaki Son Gelişmeler
Hollanda merkezli TTF (Title Transfer Facility) sanal doğalgaz ticaret noktasında, 31 Aralık 2024 itibarıyla şubat vadeli kontratlarda gaz fiyatı megavatsaat başına 48,9 eurodan kapandı. Bugün fiyatlar 50,7 euro seviyesinden işlem görmeye başlarken, TSİ 13.00 civarında fiyat 49 euro seviyesine geriledi. Avrupa gaz fiyatları, son bir yılın en yüksek seviyelerine ulaşmış durumda.
Fiyatlardaki bu artışın başlıca nedenleri arasında, dün itibarıyla Rus doğalgazının Ukrayna üzerinden Avrupa’ya sevkiyatının durması yer alıyor. Piyasa, bu durumun potansiyel etkilerini henüz tam olarak değerlendirebilmiş değil. Ayrıca, Avrupa’daki doğalgaz depolarından yapılan gaz çekişi de kış döneminde tüketimin artmasıyla birlikte son yılların en yüksek hızında gerçekleşiyor. Şu an itibarıyla Avrupa Birliği’nde (AB) doğalgaz depolarının doluluk oranı %72 seviyesinde bulunuyor.
Rus Gazı Sevkiyatında Düşüş
Gazprom’un yaptığı açıklamaya göre, Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa’ya sevkiyatına ilişkin anlaşma, 28 Aralık 2023 tarihinde TSİ 08.00 itibarıyla sona erdi. Ukrayna’nın bu anlaşmayı uzatmayı reddettiği belirtilirken, Gazprom’un açıklamasında, “Ukrayna üzerinden doğalgaz tedarik etme fırsatından mahrum bırakıldık. Şu anda Ukrayna üzerinden Rus doğalgazı sevkiyatı gerçekleştirilmiyor,” ifadelerine yer verildi.
Ukrayna yönetiminin 2023 yılı sonuna dair yayımladığı verilere göre, boru hatları aracılığıyla ülke üzerinden Avrupa’ya taşınan Rus gazı miktarı 2023 yılında, bir önceki yıla göre yaklaşık %28 azalarak 15 milyar metreküpe gerilemiş durumda. Bu anlaşma sayesinde Ukrayna’nın yıllık gelirinin yaklaşık 1 milyar dolar, Gazprom’un ise 3 milyar dolardan fazla bir gelir elde ettiği tahmin ediliyor.
Rus gazını Avrupa’ya taşıyan ana boru hatları olan Kuzey Akım 1, Kuzey Akım 2 ve Yamal-Avrupa, şu an itibarıyla atıl durumda. Ukrayna’dan sevkiyatın durması ile birlikte, Türkiye bu süreçte tek alternatif güzergah olarak öne çıkıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, sevkiyatın durmasının ardından yaptığı değerlendirmede, bu durumun Avrupa Birliği için yakın vadede bir arz güvenliği riski yaratmadığını ifade etti. Ancak, sıvılaştırılmış doğalgaz ithalat ihtiyacının artabileceğine ve 2025 yılı itibarıyla küresel gaz piyasalarının sıkılaşabileceğine dikkat çekti. Ayrıca, Moldova’nın enerji güvenliğini sağlamak adına ortaklarından daha güçlü destek alması gerektiğini belirtti.
