Genel Sağlık Sigortası Düzenlemeleri
Genel Sağlık Sigortası ile ilgili yeni düzenlemeleri içeren kanun, yürürlüğe girmiştir. Bu kanunla birlikte, Sosyal Sigortalar Kanunu’nda önemli değişiklikler yapılmaktadır. Değişiklikler arasında, emeklilik haklarının belirlenmesinde sigortacılık ilkelerinin göz önünde bulundurulması ve sigortalılar arasında norm ve standart birliğinin sağlanması yer almaktadır. Ekim 2008’den önce sigortalı olan engelliler için vergi indirim belgesi esas alınarak yürütülen emeklilik işlemleri, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çerçevesinde çalışma gücü kaybına göre değerlendirilecektir. Tüm uygulama ise Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yürütülecektir.
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda, Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’na “Bilgi Toplama, İşleme ve Paylaşma Yetkisi” başlıklı yeni bir madde eklenmiştir. Bu madde, sağlık hizmeti almak için kamu veya özel sağlık kuruluşlarına başvuranların, sağlık hizmetinin gereği olarak vermek zorunda oldukları kişisel verilerin işlenebilmesine olanak tanımaktadır. Sağlık Bakanlığı, elde edilen verileri işleyerek sağlık hizmetinin sunulması, kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis ve tedavi ile sağlık hizmetlerinin planlanması amacıyla kullanabilecektir. Ancak bu verilerin, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda belirtilen şartlar dışında aktarılamayacağı belirtilmektedir.
Toplanan kişisel verilere, ilgili kişilerin veya yetki verdikleri üçüncü kişilerin erişimini sağlayacak bir sistem kurulacaktır. Bu sistemlerin güvenliği ve güvenilirliği, Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından belirlenen ilkelere uygun olarak Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenecektir. Bakanlık, elde edilen kişisel sağlık verilerinin güvenliğini sağlamak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Bu bağlamda, sistemde kayıtlı bilgilerin hangi görevli tarafından ne amaçla kullanıldığının denetlenmesine olanak tanıyan bir güvenlik sistemi oluşturulacaktır.
Ayrıca, sağlık personeli istihdam eden kamu kurumları ve özel hukuk tüzel kişileri, istihdam ettikleri personeli ve personel hareketlerini Bakanlığa bildirmekle yükümlü olacaktır. Kişisel sağlık verilerinin işlenmesi ve güvenliği ile ilgili hususlar, Bakanlıkça yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenecektir.
Yurt Dışından Sağlanan Tıbbi Ürünler
Kamu İhale Kanunu’ndaki değişiklikle, Genel Sağlık Sigortalısı ve bakmakla yükümlü oldukları kişiler için gerekli görülen, yurt içinde sağlanması mümkün olmayan beşeri tıbbi ürünler, Sağlık Bakanlığı onayı ile SGK tarafından yurt dışından temin edilerek hastalara ulaştırılacaktır.
Aile Hekimliği Hizmetleri
Aile Hekimliği Kanunu’ndaki düzenlemeyle, yabancılara sunulan hizmetler sertifikalı aile hekimleri tarafından, mesai dışında sunulan akupunktur ve fitoterapi hizmetleri ile özel amaçlı raporlardan Bakanlıkça belirlenenler hariç, aile hekimliği hizmetleri ücretsiz olacaktır. Aile hekimliği hizmetleri, acil haller hariç, haftada 40 saatten az olmamak kaydıyla Bakanlıkça belirlenen kriterler çerçevesinde sunulacaktır.
Bakanlıkça tarifeleri belirlenen hizmetlerden elde edilen gelirler, il sağlık müdürlüklerinin döner sermaye işletmelerinde açılacak hesaba yatırılacak. Bu hesapta toplanan gelirlerin sağlık hizmet sunumu için harcanma kriterleri, aile sağlığı merkezi giderlerinde kullanılması da dahil aile hekimine ve aile sağlığı çalışanına dağıtılabilecek miktarları belirlenerek Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü ile Bakanlıkça düzenlenecektir.
Yabancı Öğrencilerin Genel Sağlık Sigortası
Yabancı uyruklu öğrenciler, kayıtlarının devam etmesi şartıyla herhangi bir eğitim öğretim yılının başlangıç tarihinden itibaren 3 ay içinde talepte bulunmaları halinde Genel Sağlık Sigortalısı olabileceklerdir. Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı veya Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu kararıyla burslandırılan uluslararası öğrenciler, bursluluk statülerinin devam ettiği süre boyunca Genel Sağlık Sigortalısı sayılacaktır. Genel Sağlık Sigortası primleri, belirlenen prime esas kazanç alt sınırının yüzde 4’ü olacak şekilde belirlenmiştir.
Klinik Araştırmalara Yönelik Düzenleme
Yeni kanunla birlikte, daha fazla klinik araştırma yapılmasına yönelik düzenlemelere gidilecektir. Sağlık Bakanlığı tarafından izin ve onay verilen kamu hastaneleri ve devlet üniversitelerinde yapılan klinik araştırmalara katılan hastaların, Anayasa ile teminat altına alınan sosyal güvenlik ve sağlık hakları süreç içerisinde korunacaktır. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yapılan bir diğer değişiklikle, ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi için katılım payı 20 lira olarak belirlenmiştir. SGK, sağlık hizmetlerindeki katılım payını, birinci basamak sağlık hizmeti sunucularından sevk edilenler için yarısına kadar azaltma yetkisine sahiptir.
Özel sektör işverenlerinin SGK’ye ödeyecekleri malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi için sağlanan 5 puanlık sigorta prim indirimi, 4 puan olarak uygulanacak ve bu hüküm, kanunun yayımlandığı ayın başından itibaren geçerli olacaktır. Ayrıca, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı tarafından burslandırılan yabancı öğrencilerin Genel Sağlık Sigortası kapsamındaki primlerinin ödenme süreleri de belirlenecektir.
Tarım Sektörüne Yönelik Düzenlemeler
Kanun, tarımsal faaliyette bulunan sigortalıların sigortalılık hizmetlerinin başlangıcı ve sonlandırılması işlemlerinde ziraat odalarının geçmiş dönemlerde üye kayıtlarını fiziki ortamda tutmaları ve bu kayıtların il/ilçe ziraat odalarınca kağıt ortamında yapılması nedeniyle yaşanan zorlukları gidermeyi hedeflemektedir. Bu düzenleme ile ilgili meslek kuruluşlarının, söz konusu maddenin yürürlük tarihinden önceki sürelere ait bildirim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi veya yürürlük tarihinden itibaren 6 ay içinde yerine getirilmesi durumunda idari para cezası uygulanmayacaktır.
İmalat sektöründe faaliyet gösteren iş yerlerine, aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin yasal süresinde verilmesi, primlerin zamanında ödenmesi gibi şartlarla SGK’ya ödeyecekleri sigorta primlerinden malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası priminden 5 puanlık indirim sağlanacaktır. Bu uygulama, 31 Aralık 2026’ya kadar devam edecektir. Cumhurbaşkanı, bu hükmün uygulanma süresini 31 Aralık 2027’ye kadar uzatmaya yetkili olacaktır.
ÇASMER’lere Yönelik Düzenlemeler
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda yapılan değişiklikle, eğitim kurumu tanımı genişletilmekte ve bu alanda yetkilendirilecek diğer kurum ve kuruluşların yetkilendirilme ve denetim süreçleri düzenlenmektedir. Çalışan Sağlığı Merkezleri (ÇASMER) ve ekipmanların güvenli kullanımını sağlamak üzere yetkilendirilen ekipman muayene kuruluşları da tanımlanmaktadır. Bu düzenlemeyle, özel hukuk tüzel kişisi olan ortak sağlık ve güvenlik birimlerinin bulunmadığı yerlerde kamu eliyle profesyonel hizmetin ulaştırılması hedeflenmektedir.
Mevcut hükmün yanı sıra, 10’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerleri, bağlı bulundukları kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşundan hizmet alarak da iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yerine getirebileceklerdir. Ayrıca, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eksikliklerin acil durdurmayı gerektirmesi veya hayati tehlike arz etmesi durumunda, bu durumun yetkili birimlere bildirilmesi gerekecektir. Bildirim yapmadığı tespit edilen ortak sağlık ve güvenlik biriminin yetki belgesi, 6 ay süreyle askıya alınacaktır. Kanun kapsamında, 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli iş yerleri için sağlık raporları, aile hekimleri ve kamu sağlık hizmeti sunucularının yanı sıra ÇASMER’lerden de alınabilecektir.
