6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri: İki Yıl Sonra
Türkiye’nin kalbinde derin yaralar açan ve yüzyılın felaketi olarak tarihe geçen 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerin üzerinden iki yıl geçti. Bu süre zarfında, Türkiye genelinde sağlanan birlik ve beraberlik ruhu ile sarsıntının etkilediği 11 ilin yeniden inşa edilmesi için yoğun çalışmalar sürdürülüyor. Sigorta şirketleri, acenteler ve bankalarla işbirliği içinde çalışan DASK, tüm sigorta şirketleri, acenteleri ve banka şubeleri aracılığıyla Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS) poliçelerinin düzenlenmesini sağlıyor.
DASK’tan elde edilen verilere göre, 2023’te yaşanan depremler sonrası, bu yılın Şubat ayı itibarıyla kuruma bildirilen yaklaşık 630 bin hasar ihbarı için toplamda 39,7 milyar lira üzerinde tazminat ödemesi gerçekleştirildi. Bu rakamın yaklaşık %90’lık kısmı sadece 6 ay içinde ödenirken, 2023 yılı içinde tazminat ödemelerinin büyük bir kısmının tamamlandığı bilgisine ulaşıldı. Ancak dosyasında eksik olanlar ve hatalı beyan verenlerin tazminatlarının 2024 yılına sarktığı kaydedildi.
Poliçe Üretiminde Büyük Artış
Depremin hemen ardından günlük poliçe üretiminde %55’lik bir artış yaşandı. Bu acı tecrübeler, toplumda sigortalı olma bilincinin gelişmesine ve sigortalılık oranlarının yükselmesine sebep oldu. Özellikle Marmara Bölgesi özelinde, deprem sonrası İstanbul ve çevresinde toplam sigortalılık oranında yaklaşık %1’lik bir artış gözlemlendi. Ülke genelinde depremin ardından günlük poliçe üretiminde %55 oranında bir artış yaşandı. Ancak, her büyük deprem sonrası gözlemlenen bu artış eğilimi, bir süre sonra olağan seyrine geri dönmektedir. DASK, herhangi bir afet yaşanmadan önce tüm konutların Zorunlu Deprem Sigortası güvencesi altına alınması ve toplumda sigortalılık bilincinin kalıcı hale getirilmesi amacıyla faaliyetlerine devam etmektedir.
Öte yandan, DASK’ın kuruluşundan bu yana geçen 25 yılda, Türkiye genelinde ZDS poliçe sayısı yaklaşık 12 milyona ulaştı.
Bölgesel Sigortalılık Oranları
Türkiye genelinde sigortalılık oranı %56 seviyelerinde bulunuyor. Coğrafi bölgelere bakıldığında en yüksek sigortalılık oranı %64 ile Marmara Bölgesi’nde görülürken, bu bölgeyi sırasıyla %61 ile Doğu Anadolu, %56 ile Ege, %55 ile Akdeniz, %51 ile Güneydoğu Anadolu ve %50 ile İç Anadolu takip ediyor. Sigortalılık oranında en düşük bölge ise %45 ile Karadeniz oldu.
Büyükşehirlerin sigortalılık oranlarına baktığımızda, İstanbul %63 ile ilk sırada yer alırken, bu oran Eskişehir’de %61, İzmir’de %60, Mersin’de %59, Antalya ve Bursa’da %58, Ankara’da ise %54 olarak kaydedildi. Depremden etkilenen 11 ilin sigortalılık oranları incelendiğinde, 4 Şubat itibarıyla bu iller arasında en fazla sigortalılık oranına sahip kent %74,5 ile Elazığ oldu. Bu ili %70,8 ile Gaziantep, %67,8 ile Malatya, %63 ile Osmaniye, %60,4 ile Kahramanmaraş, %59,3 ile Kilis, %56,5 ile Adana, %51,4 ile Adıyaman, %46,7 ile Hatay ve Şanlıurfa takip ederken, %39,9’luk oranla Diyarbakır son sırada yer aldı. Sigortalılık oranı en yüksek olan il %90 ile Bolu olurken, bu ili %89 ile Düzce, %84 ile Yalova ve Bingöl izledi.
Zorunlu Deprem Sigortası ve Sağladığı Güvence
Meskenler için geliştirilen kapsamlı bir sigorta sistemi olan ZDS’yi yaptırmak için konutun tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi olması yeterlidir. Kamuya ait Hazine arazilerinde yer almayan tüm konutlar için de ZDS düzenlenebilir. Olası bir hasar durumunda tazminat ödemesi, tapuda kayıtlı hak sahibine yapılır. ZDS kapsamına, tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi taşınmazlar üzerinde mesken olarak inşa edilen binalar girmektedir. Bunun yanı sıra, bu binaların içinde yer alan ve ticarethane, büro gibi farklı amaçlarla kullanılan market, bakkal, kuaför, avukatlık büroları gibi bağımsız bölümler de sigorta kapsamına alınmaktadır. Ancak, tapuda “ticarethane” olarak kayıtlı olan binalar, mesken olarak kullanılsa dahi ZDS poliçesi düzenlenemez. Bu durumda, ilgili binanın tapudaki niteliğinin değiştirilmesi, yani “cins tashihi” işlemiyle “ticarethane” ibaresinin “mesken” olarak güncellenmesi gerekmektedir.
Buradaki temel kriter, konut olarak inşa edilmiş yapıların mesken bütünlüğünün korunmasıdır. ZDS kapsamı dışında kalan binalar için ise İhtiyari Deprem Sigortası yaptırılarak güvence sağlanabilmektedir. ZDS, yalnızca depremin doğrudan etkilerine karşı değil, aynı zamanda deprem kaynaklı yangın, infilak, yer kayması ve tsunami gibi risklere karşı da sigortalı konut sahiplerine finansal güvence sunmaktadır. Konut tamamen kullanılamaz hale gelse dahi ZDS, zarar gören binaların en hızlı şekilde tazmin edilmesini sağlayarak, yaşamın kısa sürede normale dönmesine katkıda bulunmaktadır.
