David Lynch: Sinema Dünyasının Usta İsimlerinden Biri
Sinema tarihine unutulmaz eserler kazandıran David Lynch, 2020 yılında amfizem teşhisi almış ve 16 Ocak’ta hayata gözlerini yummuştur. Usta yönetmenin 78 yaşında hayatını kaybetmesinin ardından, ölüm nedeni bir ay içerisinde netlik kazanmıştır. Independent Türkçe‘de yer alan habere göre; Los Angeles İlçe Halk Sağlığı Departmanı’nın yayınladığı ölüm belgesinde, doğrudan ölüm nedeni olarak kronik obstrüktif akciğer hastalığına bağlı kalp durması kaydedilmiştir. Ayrıca, dehidrasyon da ölümüne katkıda bulunan önemli bir etken olarak belirtilmiştir. Ailesi, David Lynch’in kaybını şu sözlerle duyurmuştur: “Artık aramızda olmadığı için dünyada büyük bir boşluk var. Ama onun da dediği gibi; ‘Gözünüz donut’ta olsun, içindeki boşlukta değil.”
David Lynch Kimdir?
David Keith Lynch, 20 Ocak 1946’da Missoula, Montana’da dünyaya gelmiştir. Babası Donald Walton Lynch, ABD Tarım Bakanlığı’nda çalışan bir araştırmacı, annesi Edwina Lynch ise İngilizce öğretmenidir. Sanat yolculuğuna Washington DC’deki Corcoran Sanat ve Tasarım Okulu’nda başlamış, 1964 yılında Boston Güzel Sanatlar Müzesi Okulu’na transfer olmuştur. Pennsylvania Akademisi’nde, ilk kısa filmi Six Men Getting Sick (Six Times)’ı çekmiş ve ardından Bruce Samuelson adlı bir sanatçı ile animasyon yapma fikri üzerine çalışmalar yapmıştır.
Lynch, 1968 yılında animasyon ve canlı aksiyonun bir karışımını denemeye karar vererek dört dakikalık kısa filmi The Alphabet’i ortaya çıkarmıştır. 1977 yapımı, siyah-beyaz klasiği Eraserhead ile sinema dünyasında tanınmaya başlamıştır. Ardından gelen Dune ve Blue Velvet filmleriyle kariyerindeki başarı ivmesi artmış, 1990’lı yılların sonlarında yönettiği Kayıp Otoban (Lost Highway) ile zirveye ulaşmıştır. Bu filmden sonra Mulholland Çıkmazı (Mulholland Drive) ve çeşitli deneysel kısa filmleri de özellikle dikkat çekmiştir.
Filmografisinde en çok göze çarpan eserleri ise şu şekildedir:
- Eraserhead (1977)
- The Elephant Man (1982)
- Dune (1984)
- Blue Velvet (1988)
- Lost Highway (1997)
- Mulholland Drive (2001)
- Does That Hurt You? (2002)
- Inland Empire (2006)
Ödüller ve Başarılar
Lynch, kariyeri boyunca birçok övgü ve ödül kazanmıştır. Bu ödüller arasında “En İyi Yönetmen” dalında üç “Akademi Ödülü” adaylığı ve “En İyi Senaryo” dalında bir adaylık bulunmaktadır. 2007 yılında The Guardian tarafından düzenlenen bir eleştirmenler paneli tarafından “modern Amerikan film yapımının Rönesans adamı” olarak nitelendirilmiştir.
2019 yılında Akademi Onur Ödülü ile taçlandırılan Lynch, aynı zamanda En İyi Yönetmen dalında üç Akademi Ödülü adaylığı, En İyi Yabancı Film dalında iki kez César Ödülü ve Altın Palmiye sahibi olmuştur. Cannes Film Festivali ve Venedik Film Festivali’nde ömür boyu başarı için Altın Aslan ödülü de onun filmografisindeki önemli taşları oluşturur.
