Araç Muayene Hizmetlerinde Yeni Dönem
Türkiye’de araç muayene hizmetlerinin özelleştirilmesi süreci, 20 yıllık bir ihale ile yeniden şekilleniyor. Bu ihale, araç muayene randevularının alınması ve muayene süreçlerine ilişkin taleplerin yanı sıra şikayetlerin değerlendirilmesi için bir ücretsiz çağrı merkezinin kurulmasını gerektiriyor. 2004 yılında kuzey ve güney olarak iki bölgeye ayrılan araç muayene hizmetleri, yatırımcılarla yapılan sözleşmelerle 2007’de özelleştirilmişti. Bu kapsamda, birinci ve ikinci bölge araç muayene istasyonlarının yapımı, bakımı ve işletilmesi için imtiyaz sözleşmeleri imzalanmıştı. Ancak bu sözleşmelerin süresi, 14 Ağustos 2027’de sona erecek.
Mevcut sözleşmelerin sona ermesi ve kamu hizmetinin kesintisiz bir şekilde devam etmesi için, 2027-2047 döneminde araç muayene istasyonlarının özelleştirilmesine yönelik ihale süreci başlatılmıştır.
Yeni İhalelerin Tamamlanması Bekleniyor
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen ihalede, 20 yıllık imtiyaz hakkı bedeli olarak MOI Ortak Girişim Grubu (Met-Gün İnşaat Taahhüt ve Ticaret AŞ-Itversia Gestion S.L.-Opus Group AB-VTV Norte SA) tarafından 1. bölge araç muayene hizmetleri için 830 milyon dolar, 2. bölge için ise 890 milyon dolar olmak üzere toplamda 1 milyar 720 milyon dolarlık teklif verilmiştir. İhaleler teknik olarak sonuçlanmış olup, Rekabet Kurulu, Cumhurbaşkanı kararları ve Danıştay görüşlerinin alınmasının ardından imtiyaz sözleşmeleri imzalanacaktır. Alıcı firma, özelleştirme bedeli haricinde mevcut uygulamada olduğu gibi, tahsil edeceği muayene ücretlerinden ilgili mevzuatta belirlenen oranda kamu payı ödemesi gerçekleştirecektir.
Mevzuat gereği, 20 yıllık imtiyaz döneminde muayene ücretlerinin ilk üç yılı için yüzde 30, sonraki yedi yıl için yüzde 40 ve son on yıl için ise yüzde 50’si kamu payı olarak Hazine’ye aktarılacaktır.
Avrupa Birliği Standartlarında Hizmet
Araç muayene istasyonları için gerçekleştirilecek yatırımlar, muayene hizmetlerinin kamu bütçesine ek yük getirmeden özel sektör aracılığıyla yürütülmesini sağlayacaktır. Bu çerçevede, 15 Ağustos 2027 tarihinde başlayacak yeni imtiyaz dönemine ilişkin ihale şartnamesine göre, başlangıç yatırımı olarak 1. bölgede 125, 2. bölgede ise 124 olmak üzere toplamda 249 sabit istasyon ve 10 motosiklet istasyonu kurulacaktır. Ayrıca, 1. bölgede 47, 2. bölgede 46 olmak üzere toplamda 93 seyyar istasyon da hizmet vermeye başlayacaktır.
Bu kapsamda, trafiğe tescilli motorlu ve motorsuz araçların muayeneleri Avrupa Birliği standartlarına uygun olarak gerçekleştirilecektir. Araç muayene istasyonlarının inşası ve gerekli tüm makine-ekipman yatırımları, işletici firmaların sorumluluğunda olacaktır. Türkiye’de, büyük bir kısmı otomobillerden oluşan yaklaşık 31 milyon 300 bin araç bulunmaktadır ve işletici, 20 yıllık dönemde artan araç sayısına bağlı olarak yeni istasyonlar açma imkanına sahip olacaktır.
Muayene hizmetine ilişkin ödemelerin kredi kartı veya günün teknolojik şartlarına uygun diğer tahsilat yöntemleriyle yapılması durumunda, komisyon gibi masraflar vatandaşlara yansıtılmayacaktır. İstasyonlarda, elektrikli araçlar için şarj istasyonları, ATM’ler ve kafeterya gibi, muayeneye gelen vatandaşların ihtiyaçlarını karşılayacak çeşitli hizmetler sunulacaktır. Ayrıca, araç muayeneye getiren kişilerin randevu talepleri ve muayene işlemlerine yönelik şikayetleri için bir ücretsiz çağrı merkezi de kurulacaktır.
