Yabancı Para Kredilerinde Artış ve Merkez Bankası’nın Yeni Düzenlemeleri
SEVCAN ERSÖZLÜ/BLOOMBERG HT ARAŞTIRMA tarafından yayımlanan verilere göre, 2025 yılı başında toplam krediler içinde yabancı para kredilerinin oranı %36,9 seviyesindeyken, 21 Şubat itibarıyla bu oran %37,9’a yükselmiştir. Yabancı para kredileri, yılbaşından bu yana dolar bazında %4,3 oranında bir artış göstererek, aylık %1 büyüme sınırının neredeyse iki katı üzerinde bir yükseliş kaydetmiştir.
Merkez Bankası, ticari kredilere yönelik olarak aldığı son makroihtiyati tedbirler çerçevesinde, 2024 yılı sonunda %1,5 olan yabancı para kredilerinin aylık büyüme sınırını %1’e indirmiştir. Ancak, bu düzenleme ile birlikte büyüme sınırı bir kez daha %0,5’e düşürülmüştür. Bu değişiklik, sadece büyüme sınırını aşağı çekmekle kalmayıp, daha önce istisna kapsamında değerlendirilen kredilerin kapsamını da daraltmıştır.
Ocak 2025 itibarıyla, zorunlu karşılık (ZK) düzenlemeleri çerçevesinde yabancı para kredi büyüme sınırı %1’e düşürülmüştü. Ancak bu dönemde yabancı para kredileri, bu sınırın iki katından fazla bir artış göstermiştir. Bu durum, TCMB’nin ilave tedbir alacağına yönelik beklentileri de güçlendirmiştir.
Döviz kurunu daha öngörülebilir bir hale getirmek ve dezenflasyonu sağlamak amacıyla uygulanan sıkı para politikaları, TL’nin reel olarak değer kazanmasına ve reel sektörün döviz borçlanmaya yönelmesine neden olmuştur. Aylık yabancı para kredi büyüme sınırının %0,5’e düşürülmesi, uzun süredir kötüleşen reel sektörün net döviz pozisyonunu kontrol altına almak amacıyla alınmış bir makroihtiyati tedbir olarak değerlendirilmiştir.
Mevcut düzenlemelerle birlikte bankaların aylık yabancı para kredi büyüme kapasitesi 63,2 milyar TL’den 31,6 milyar TL’ye düşürülmüştür. Öte yandan, 21 Şubat 2025 tarihli TCMB verilerine göre, yabancı para mevduatlarındaki haftalık artış, son 1,5 yılın en hızlı yükselişi olarak kaydedilmiştir. Ağustos 2023’ten bu yana en büyük artışı gösteren yabancı para mevduatları, haftalık 4 milyar 315 milyon dolarlık bir yükselişle 174 milyar 669 milyon dolar seviyesine ulaşmıştır.
TCMB’nin faiz indirimleri ve Şubat ayı başında yatırım fonlarına getirilen stopaj artışı, yabancı para mevduatlarına olan talebi artırarak hacim artışını hızlandırmıştır. Bankaların yabancı para kredi verme imkanlarının daraltılması, aynı zamanda bankaların döviz mevduat toplama iştahını da azaltması beklenmektedir.
