Avrupa Birliği’nde 1 Ocak 2025’te yürürlüğe giren yeni bir çevre düzenlemesi, ilaç ve kozmetik firmalarını harekete geçirdi. Söz konusu yönetmelik, şehir atık sularında bulunan mikrokirleticilerin temizlenmesi için gerekli arıtma maliyetlerinin en az %80’inin bu sektörler tarafından karşılanmasını şart koşuyor. İlaç ve kozmetik devleri ise bu yükümlülüğün “adil olmadığını” savunarak Avrupa Adalet Divanı’na dava açtı.
“Kirliliğin büyük kısmı bu sektörlerden geliyor”
Avrupa’daki su politikaları konusunda çalışmalar yürüten Water Europe Başkanı Hans Goossens, atık sularda bulunan mikrokirleticilerin %90’ından fazlasının ilaç ve kozmetik kaynaklı olduğunu belirterek, “Maliyetlerin büyük kısmını bu atıkların üreticilerinin üstlenmesi gayet adil” yorumunda bulundu. Goossens’e göre bu karar, Avrupa’nın çevre politikalarında temel ilke olan “kirleten öder” prensibiyle uyumlu.
Sektör temsilcileri: “Veri paylaşılmadı, yöntem şeffaf değil”
İlaç sektörü adına açıklama yapan Avrupa İlaç Endüstrileri Federasyonu (EFPIA) Genel Direktörü Nathalie Moll, kararın adil olmadığını savundu:
“Evet, biz de sorumluluğumuzu üstlenmek istiyoruz ancak gerçek payımız kadar. Avrupa Komisyonu’nun kullandığı veri ve yönteme erişemedik. Kim ne kadar kirletiyor, bu net değil. Bu yüzden sadece ödeme değil, daha sürdürülebilir üretime teşvik de içeren kapsayıcı bir sistem istiyoruz.”
“İlaç fiyatları katlanabilir”
Sektör temsilcileri, bu düzenlemenin ciddi ekonomik sonuçları olacağı görüşünde. Medicines for Europe Genel Direktörü Adrian van den Hoven, düzenlemenin özellikle jenerik ilaçların fiyatlarını sert biçimde artırabileceği uyarısında bulundu. Hoven, diyabet ilacı metformin’in maliyetinin %900, antibiyotik amoksisilin’in ise %350 artabileceğini öne sürdü.
“Avrupa’da ilaç fiyatları devlet tarafından sınırlandırıldığı için üreticiler bu ek maliyeti yansıtamaz. Sonuç olarak bazı ilaçlar piyasada bulunamaz hale gelir ve büyük bir arz krizi yaşanır” dedi.
16 ayrı dava açıldı, Polonya da itiraz etti
EFPIA, Cosmetics Europe, Accord Healthcare France, Dermapharm, Adamed Pharma, Hexal gibi birçok şirket Avrupa Adalet Divanı’na toplam 16 ayrı dava açtı. Ayrıca Polonya da konuyu doğrudan mahkemeye taşıdı.
Komisyon: “Etkileri sınırlı olacak”
Eleştirilere karşılık veren Avrupa Komisyonu ise “etki analizinin dikkatli bir şekilde yapıldığını” vurguladı. Komisyon sözcüsü, alınan önlemlerin sektörün kâr marjlarını ciddi oranda etkilemeyeceğini ve ilaçların erişilebilirliğini riske atmayacağını belirtti.
Ayrıca direktifin, üye ülkelere maliyet hesaplamalarında esneklik tanıdığını, böylece “orantılı ve adil” bir uygulama yapılmasının mümkün olduğunu ifade etti.
