İtalya, Avrupa Birliği üyesi bir ülke olarak ilk kez iltica başvurusu reddedilen 40 göçmeni, ne menşe ülkeleri ne de geçiş ülkeleri olan üçüncü bir ülkeye – Arnavutluk’a – transfer etti. Bu uygulama uluslararası hukuk açısından tartışma yarattı.
İtalya’nın güneyindeki Brindisi liman kentinden hareket eden 40 kişilik grup, Arnavutluk’un Shëngjin ve Gjadër kentlerinde bulunan, İtalyan devleti tarafından inşa edilip işletilen iki göçmen gözaltı merkezine yerleştirildi. Göçmenlerin uyruklarına dair resmi bir açıklama ise henüz yapılmadı.
Yasal Zemin Tartışmalı
Bu merkezler, geçtiğimiz yıl Akdeniz’de İtalyan sahil güvenliği tarafından yakalanan düzensiz göçmenlerin iltica başvurularını hızlıca değerlendirmek amacıyla kurulmuştu. Ancak, Ekim 2023’te başlatılan sistem, hukukî engeller ve insan hakları örgütlerinin baskıları nedeniyle tam kapasiteyle çalışamıyor.
Son kararla birlikte İtalya, bu merkezleri artık iltica başvurusu reddedilen ve sınır dışı edilmeyi bekleyen göçmenler için gözaltı merkezine dönüştürdü.
Ancak uzmanlara göre, bu tür bir uygulama hem İtalyan yasalarında, hem AB mevzuatında, hem de Arnavutluk ile yapılan ikili anlaşmalarda yer almıyor.
İnsan Hakları Kuruluşları Alarmda
ActionAid’den göç uzmanı Francesco Ferri, Arnavutluk’taki gözaltı merkezlerini ziyaret eden bir sivil toplum ve milletvekili heyetine katıldığını belirterek, bu uygulamanın “hukuki temelinin olmadığını” söyledi. “Bizce bu kabul edilemez,” dedi.
Göç Politikası Enstitüsü’nden Meghan Benton ise, bu pahalı altyapının boş kalmaması için hükümetin “bir şeyler yapıyormuş gibi görünmeye çalıştığını” söyledi. Ayrıca Hollanda gibi başka AB ülkelerinin de benzer uygulamaları Uganda gibi ülkelerle hayata geçirme niyetinde olduğuna dikkat çekti.
18 Aya Kadar Gözaltı Mümkün
İtalya yasalarına göre, iltica başvurusu reddedilen kişiler, sınır dışı işlemleri tamamlanana kadar 18 aya kadar gözaltında tutulabiliyor. Ancak bu sürenin Arnavutluk’ta ne şekilde işletileceği hâlâ belirsiz.
Kasım 2023’te imzalanan 800 milyon euroluk anlaşma, her ay uluslararası sularda yakalanan 3.000’e kadar göçmenin Arnavutluk’ta işlenmesini öngörüyor. İltica hakkı tanınanlar İtalya’ya götürülüyor, reddedilenler ise doğrudan Arnavutluk’tan sınır dışı ediliyor.
Ancak daha önce gönderilen 73 kişilik ilk üç grup, mahkemelerin yurt dışındaki gözaltıyı onaylamaması üzerine saatler içinde İtalya’ya geri getirilmişti.
İtalya’ya Gelen Göçmen Sayısı Azaldı
İtalya İçişleri Bakanlığı’nın verilerine göre, 2025 yılı başından bu yana 11.438 göçmen İtalya’ya ulaştı. Bu sayı, geçen yılın aynı döneminde kaydedilen 16.090’a kıyasla belirgin bir düşüşe işaret ediyor.
