Ticaret Bakanlığı’nın 1 Nisan’da yürürlüğe giren “Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetim ve Denetimi Yönetmeliği” kapsamında, yurtdışı menşeli e-ticaret platformlarının Türkiye’de temsilcilik açması zorunlu hale geldi. Yeni düzenlemeyle birlikte, tüketici haklarının korunması, halk sağlığını tehdit eden ürünlerin girişinin önlenmesi ve yaşanan sorunlarda yerli bir muhatap bulunması hedefleniyor.
Ancak, Türkiye’nin en çok kullanılan platformlarından biri haline gelen Çin merkezli Temu dahil olmak üzere bazı büyük e-ticaret sitelerinin hâlâ temsilcilik açmadığı belirlendi. Bu durum üzerine Ticaret Bakanlığı’nın, temsilci atamayan platformlara yönelik erişim engeli sürecini başlattığı öğrenildi.
Bakanlık, bu kapsamdaki platform ve satıcılara yönelik Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) başvuru yaparak erişimin durdurulmasını talep edecek. BTK’nın bu talebi Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne iletmesiyle birlikte süreç yargıya taşınacak. Sulh ceza hâkimi en geç 48 saat içinde kararını verecek. Karara itiraz etmek isteyen platformların ise 7 günlük süresi olacak.
Yetkililer, yönetmeliğe uymayan platformlar için sadece erişim engeli değil, aynı zamanda ürün bazlı denetimlerin de devreye alınacağını vurguluyor. Özellikle sağlık ve güvenlik açısından riskli ürünlerin, temsilci eksikliği nedeniyle kontrolsüz biçimde Türkiye’ye girmesi ciddi endişe yaratıyor. Gümrüklerde eksik beyannameler ve yetersiz denetim kapasitesi de durumu daha karmaşık hale getiriyor.
2024 yılı boyunca yurtdışından gelen 21 milyon kargonun her biri için beyanname düzenlenmesi gerekirken, bu işlemlerin büyük kısmının eksik yapıldığı tespit edildi. Gümrüklerde bu yükü karşılayacak altyapı ve insan kaynağı ise henüz yeterli düzeyde değil. Günlük yaklaşık 200 bin beyan kontrol edilmesi gerekirken sistem bu yoğunluğu kaldıramıyor.
Yeni düzenleme, hem tüketicilerin korunması hem de e-ticarette adil bir rekabet ortamının sağlanması açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak uluslararası e-ticaret platformlarının, temsilcilik açma yükümlülüğünü yerine getirip getirmeyeceği merak konusu.
