ABD’nin hassas teknoloji ihracatında onlarca yıldır uyguladığı katı güvenlik politikaları, eski Başkan Donald Trump’ın Nvidia ve AMD ile yaptığı çip satış anlaşmaları ile tartışmaya açıldı. Trump, yasaklı yapay zeka çiplerinin Çin’e satışına izin vermesi karşılığında, bu satışlardan ABD hükümetine pay verilmesini kabul ederek yeni bir kurumsal risk kategorisi yarattı.
İhracat Kontrollerinde Kritik Dönüm Noktası
Geleneksel olarak ABD, hassas teknolojilerin ihracatını ulusal güvenlik gerekçesiyle sıkı denetim altında tutuyor. Bu denetimler müzakere edilemez kabul ediliyor ve ticari kazanç için esnetilmiyor. Ancak Trump’ın H20 yongalarının Çin’e satışı karşılığında hükümete %15 gelir payı önerisi, bu politikaların aşılabileceği yönünde tehlikeli bir emsal oluşturdu.
Trump’ın benzer bir anlaşmayı Nvidia’nın rakibi AMD ile de yaptığı, ayrıca Nvidia’nın amiral gemisi Blackwell çiplerinin küçültülmüş versiyonunun Çin’e satılmasına yeşil ışık yakabileceğini söylediği bildirildi.
Siyasi ve Hukuki Tepkiler Büyüyor
ABD Temsilciler Meclisi Çin Seçme Komitesi Başkanı John Moolenaar, “İhracat kontrolleri, ulusal güvenliğimizi koruyan ilk savunma hattıdır. Çin’e stratejik teknoloji satışı için lisans vermek tehlikeli bir emsal olur” dedi.
Komitenin kıdemli üyesi Demokrat Raja Krishnamoorthi ise, “Güvenlik endişelerine bir fiyat biçmek, Çin ve müttefiklerimize Amerikan ulusal güvenlik ilkelerinin pazarlık konusu yapılabileceğini gösterir” ifadelerini kullandı.
Trump Yönetimi Riskleri Önemsiz Görüyor
Trump yönetimi ise H20 çiplerinin Çin’de yaygın şekilde satıldığını ve bu nedenle ulusal güvenlik riskinin düşük olduğunu savunuyor. ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, H20’yi Nvidia’nın “dördüncü en iyi çipi” olarak tanımlayarak, “Çinli firmaların Amerikan teknolojisini kullanmaya devam etmesi ABD’nin çıkarınadır” dedi.
ABD-Çin Teknoloji Rekabetinde Yeni Bir Cephe
Bu gelişme, ABD-Çin teknoloji rekabetinde stratejik dengeyi etkileyebilecek nitelikte. Analistler, bu tür anlaşmaların yalnızca ekonomik değil, jeopolitik riskler de barındırdığını vurguluyor. Özellikle yapay zeka alanındaki teknolojik üstünlüğün gelecekteki askeri kapasiteye doğrudan etki edeceği belirtiliyor.
