İspanya hükümeti, yapay zekâ tarafından üretilen deepfake içeriklerin kullanımını sınırlandırmak ve kişisel görüntüler üzerindeki rıza kurallarını sertleştirmek amacıyla yeni bir yasa tasarısını onayladı. Düzenleme, Avrupa genelinde yapay zekâ kaynaklı içeriklere karşı artan hukuki reflekslerle eş zamanlı olarak gündeme geldi.
Çocuklar için ek koruma, rıza yaşı 16’ya çıkarılıyor
Hükümet tarafından kabul edilen taslak, özellikle çocukların çevrimiçi ortamda korunmasını merkeze alıyor. Buna göre bir kişinin kendi görüntüsünün veya benzerliğinin kullanılmasına rıza verebilmesi için asgari yaş 16 olarak belirlendi. Ayrıca çevrimiçi paylaşılan görüntülerin, yapay zekâ ile üretilmiş seslerin ya da fiziksel benzerliklerin izinsiz yeniden kullanımı ciddi biçimde sınırlandırılıyor.
AB uyum süreci hızlanıyor
Düzenleme, Avrupa Birliği’nin deepfake’lere yönelik daha geniş kapsamlı yaklaşımıyla da örtüşüyor. AB kuralları, üye ülkelerin 2027 yılına kadar rızasız cinsel deepfake’leri suç kapsamına almasını zorunlu kılıyor. İspanya Adalet Bakanı Felix Bolanos, yasa tasarısına ilişkin açıklamasında, “Bir kişinin kendi veya ailesine ait görüntüleri sosyal medyada paylaşması, bu görüntülerin başka bağlamlarda sınırsızca kullanılabileceği anlamına gelmez” ifadelerini kullandı.
Reklam ve ticari kullanım açıkça yasaklanıyor
Taslak yasa, yapay zekâyı doğrudan hedef alan maddeler de içeriyor. Buna göre, bir kişinin AI yoluyla üretilmiş görüntüsünün veya sesinin, açık rıza olmadan reklam ya da ticari amaçlarla kullanılması yasa dışı sayılacak. Bu hüküm, özellikle dijital reklamcılık ve sosyal medya içerik üretimi açısından yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Kamu figürleri için istisna var
Bolanos, kamuoyunda bilinen kişilere yönelik yaratıcı, hicivli veya kurgusal kullanımların, içeriğin açık biçimde yapay zekâ tarafından üretildiğinin belirtilmesi şartıyla mümkün olacağını da vurguladı. Böylece ifade özgürlüğü ile kişisel haklar arasında denge kurulması hedefleniyor.
Küresel incelemelerle aynı döneme denk geldi
Yasa tasarısı, xAI tarafından geliştirilen ve Grok sohbet robotunun cinsel içerikli deepfake görüntüler nedeniyle inceleme altında olduğu bir dönemde geldi. Bu durum, yapay zekâ araçlarının küresel ölçekte daha sıkı denetime tabi tutulduğunu gösteriyor.
Bu ayın başlarında İspanya hükümeti, savcılardan bazı yapay zekâ üretimi içeriklerin çocuk pornografisi kapsamına girip girmeyeceğinin değerlendirilmesini istemişti. Başsavcılık ofisi, talebin halen incelendiğini açıkladı. Taslak yasa, nihai onay öncesinde istişare sürecinden geçtikten sonra parlamentoya sunulacak.
Dijital rıza kavramı yeniden tanımlanıyor
İspanya’nın attığı bu adım, Avrupa’da dijital rıza kavramının yeniden tanımlandığını gösteriyor. Deepfake teknolojilerinin hızla yayılması, yalnızca bireysel mahremiyeti değil; reklam, medya ve ifade özgürlüğü alanlarını da doğrudan etkiliyor. Uzmanlara göre bu tür düzenlemeler, yapay zekâ çağında “görüntü ve kimlik güvenliği”nin yeni bir temel hak başlığı haline gelmesine zemin hazırlıyor.
