Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Küresel Ticaret Görünümü Raporu
Dünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) yayımladığı Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikler raporunun güncellemesine göre, küresel mal ticareti bu yılın ilk yarısında yıllık bazda %2,3 oranında bir artış gösterdi. Bu olumlu gelişme, önceki yıl yüksek enflasyon ve artan faiz oranlarının etkisiyle yaşanan %1,1’lik düşüşün ardından geldi. DTÖ ekonomistleri, küresel mal ticaretinin 2023 yılı genelinde %2,7 oranında büyümesini bekliyor. Bu tahmin, Nisan ayında yayımlanan rapordaki %2,6’lık öngörüden biraz daha yüksek bir seviyede bulunuyor. Ayrıca, ekonomistler dünya mal ticaretinin 2025’te %3 artacağını öngörüyor.
Gerileyen enflasyon ile birlikte reel hanehalkı gelirlerinin ve tüketici harcamalarının artması, daha düşük faiz oranlarının firmaların yatırım harcamalarını artırması, küresel ticaretteki toparlanma üzerinde olumlu bir etki yaratması bekleniyor. Küresel ekonominin ise bu yıl ve 2025 yılında %2,7 oranında büyümesi öngörülüyor. Ancak DTÖ, artan jeopolitik gerilimler ve ekonomi politikalarındaki belirsizliklerin küresel ticaretteki büyüme üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Kuruluş, Orta Doğu’daki çatışmaların bölgenin petrol üretimindeki kritik rolü göz önüne alındığında, deniz taşımacılığını daha da aksatabileceğini ve enerji fiyatlarını yükseltebileceğini belirtmektedir.
DTÖ ayrıca, merkez bankalarının faiz oranlarını düşürmesiyle büyük ekonomiler arasındaki farklı para politikalarının finansal oynaklığa ve sermaye akışlarında dalgalanmalara yol açabileceğine dikkat çekiyor. Bu durumun, özellikle daha yoksul ekonomiler için borç ödemelerini zorlaştırabileceği ifade ediliyor.
İsrail’in Ticaretinde Keskin Düşüş
Rapora göre, 2023 yılının ilk yarısında mal ihracatı ve ithalatında en fazla büyüme kaydeden ülkeler arasında Vietnam, Çin, Güney Kore gibi Asya ülkeleri ile Paraguay, Kosta Rika ve Brezilya gibi Latin Amerika ülkeleri yer alıyor. ABD ve Çin’in ihracatları, sırasıyla yıllık bazda %2 ve %4 oranında artış gösterirken, her iki ülkenin de ithalatı bu dönemde %3 büyüme kaydetti. Ancak, yılın ilk yarısında İsrail’in mal ihracatı yıllık bazda %6 ile keskin bir düşüş yaşarken, mal ithalatındaki %9’luk gerileme de dikkat çekti. Bu dönemde büyük Avrupa ekonomilerinin ihracatlarında ılımlı düşüşler gözlemlenirken, ithalatında daha büyük daralmalar yaşandı. Almanya’nın ihracatı yılın ilk yarısında yıllık bazda %2, ithalatı ise %6 geriledi. Benzer şekilde, Fransa’nın ihracatı %3, ithalatı ise %7 oranında düştü.
Asya’nın İhracatı Bu Yıl Diğer Tüm Bölgelerden Hızlı Büyüyecek
Bu yılın tamamında bölgesel bazda Asya’nın ihracatının diğer tüm bölgelerden daha hızlı büyüyerek %7,4 artacağı tahmin ediliyor. Bunu %4,7 ile Orta Doğu, %4,6 ile Güney Amerika, %4,5 ile Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkeleri, %2,5 ile Afrika ve %2,1 ile Kuzey Amerika takip ediyor. Avrupa’nın ihracatı ise %1,4 oranında daralma gösterecek. İthalat tarafında ise en hızlı büyümenin %9 ile Orta Doğu’da beklenirken, bu artış Güney Amerika’da %5,6, Asya’da %4,3, Kuzey Amerika’da %3,3, Bağımsız Devletler Topluluğu’nda %1,1 ve Afrika’da %1 seviyesinde olacaktır. Bu yıl Avrupa’nın ithalatı ise %2,3 oranında düşecektir. Avrupa’nın ihracatındaki daralmanın, bölgenin otomotiv ve kimya sektörlerindeki sorunlardan kaynaklanacağı öngörülüyor.
Jeopolitik Çatışmalar Enerji Maliyetini ve Nakliye Rotalarını Etkileyebilir
DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, rapora ilişkin değerlendirmesinde, bu yıl içinde küresel ticarette kademeli bir toparlanma beklediklerini ancak Orta Doğu’daki gibi bölgesel çatışmaların tırmanma ihtimalini yakından izlediklerini belirtti. Okonjo-Iweala, “Bölgesel çatışmaların etkisi, çatışmaya doğrudan dahil olan ülkeler için en şiddetli şekilde hissedilebilir. Ancak dolaylı olarak küresel enerji maliyetleri ve nakliye rotaları da bu gerilimden etkilenebilir. Ekonomik yansımalarının ötesinde, bu çatışmalardan etkilenenler için insani sonuçlar konusunda derin endişelerimiz var.” ifadelerini kullandı.
Küresel ekonomik istikrarı ve sürdürülebilir büyümeyi sağlamak için birlikte çalışmanın önemine vurgu yapan Okonjo-Iweala, “Çünkü bunlar dünya çapında insanların refahını artırmak için temel oluşturuyor. DTÖ’nün kuruluşundan bu yana geçen son otuz yılda, düşük ve orta gelirli ekonomilerde kişi başına düşen gelir neredeyse üç katına çıktı. Kapsayıcı küresel ticareti teşvik etme çabalarımıza devam etmeliyiz.” değerlendirmesinde bulundu.
