Ücret Artışları ve Enflasyon Sorunu
Ücret artışlarının enflasyonun gerisinde kaldığı bir ortamda, 2024 yılı için en önemli sorunların başında ücretlerin yer alacağı öngörülmektedir. Kamuda yaklaşık 1 milyon çalışanın toplu iş sözleşmeleri bu yıl yapılacak olup, 2024’te gerçekleşen enflasyon oranlarının altında kalan asgari ücret artışları, kamu sözleşmelerinde çalışanların aleyhine bir durum oluşturacaktır. Bu süreçte, Orta Vadeli Program’da 2025 ve 2026 yıllarında çalışma hayatı ve sosyal güvenlik sisteminde önemli değişiklikler öngörülmektedir.
Söz konusu düzenlemelerin hayata geçirilmesi durumunda, esnek çalışma modellerinin yaygınlaştırılması, kayıt dışı istihdamın azaltılması, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğinin artırılması ve sosyal yardımların güçlendirilmesi gibi adımların, ülkenin ekonomik ve sosyal kalkınmasına önemli katkılar sağlaması beklenmektedir. Ancak, bu düzenlemelerin etkili bir şekilde uygulanabilmesi için sosyal diyalog mekanizmalarının işletilerek, ilgili kesimlerin maksimum desteğinin alınması gerektiği vurgulanmaktadır.
Uzaktan, kısmi ve geçici süreli çalışma ile platform çalışması gibi yeni nesil çalışma modelleri doğrultusunda, iş dünyasının ihtiyaçları ve iş-özel yaşam dengesi dikkate alınarak mevzuat düzenlemeleri yapılması planlanmaktadır. İş Kanunu’nda sosyal taraflarla diyalog halinde gerçekleştirilecek değişiklikler ve bu doğrultuda gerçekleştirilecek ikincil mevzuat çalışmaları ile işgücü piyasalarında güvenceli esneklik sağlanması hedeflenmektedir.
Sektörel kümelenmeler göz önünde bulundurularak, Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşma Projesi çerçevesinde, ihtisaslaşan üniversitelerle işbirliği sağlanarak meslek liselerinin de ilgili alanlarda ihtisaslaşması hedeflenmektedir. Nitelikli insan kaynağı ihtiyacı olan stratejik teknoloji alanlarının belirlenmesi ve bu alanlarda yurt dışına lisansüstü eğitim almak üzere öğrenci gönderilmesi öngörülmektedir.
Kamuda 1 Milyon İşçi Sözleşme Masasında Olacak
Yeni yılda, Türkiye’deki yaklaşık bir milyon kamu işçisi ve milyonlarca memur, yakın zamanda başlayacak toplu sözleşme görüşmeleri için hazırlık yapmaktadır. Maden iş kolunda yürürlük tarihi 1 Ocak 2023-31 Aralık 2024 olan mevcut sözleşmenin sona ermesiyle birlikte, yılın ilk çeyreğinde başlayacak olan görüşmeler, diğer kamu sözleşmeleri için de referans oluşturacaktır. Ayrıca, 1 Ocak 2025 – 31 Aralık 2026 tarihleri arasında geçerli olacak kamu işçileri sözleşmelerinin hazırlıkları devam etmektedir. Bu kapsamda, Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde bulunan yaklaşık 50 bin işçi de yer almaktadır.
Türk-İş içinde Koop-İş, Harb-İş sendikalarının yanı sıra Hak-İş bünyesinde 200 bine yakın işçinin sözleşme masasında olacağı beklenmektedir. 2023 Mayıs ayında imzalanan mevcut çerçeve protokolü, kamu işçilerinin 2025 ve 2026 yılları için zam oranlarını belirleyecek bir temel oluşturmaktadır. Hükümetin geçmişteki gibi zam oranlarını düşük tutma eğilimleri, bu görüşmelerin zorlu geçeceğine işaret etmektedir.
Memur ve Memur Emeklileri İçin Kritik Yıl
Ağustos ayında başlayacak olan memur toplu sözleşme görüşmelerinde, 2026 ve 2027 yıllarındaki maaş ve aylık zamları masaya yatırılacaktır. Memurların, 2025 yılı için öngörülen yüzde 6+5 zammın üzerine daha yüksek zam talepleri beklenmektedir. Ayrıca, memurların Ocak ayında alacakları sözleşme zammı ve enflasyon farkına ek olarak refah payı beklentileri de görüşmelerde önemli bir rol oynamaktadır.
Emeklilerin Ek Zam Talepleri Yükseliyor
Emekliler, özellikle memur emeklileri, memur toplu sözleşmelerine paralel olarak zam alırken, işçi ve Bağ-Kur emeklileri 6 aylık enflasyon oranlarına göre zam almaktadır. Ancak, en düşük emekli maaşlarının alınacak zamların fark yaratmaması üzerine sürekli artırıldığı ülkede, emekliler arasında ciddi bir rahatsızlık meydana gelmiştir. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, üç hafta önce NTV Ankara Temsilcisi Ahmet Ergen’in sorularını yanıtlarken, 12 bin 500 TL olan en düşük emekli aylığı ile ilgili mutlaka bir değerlendirme yapılacağını belirtmiştir. AK Parti TBMM Grubunda da en düşük emekli aylığı ile ilgili yasa değişikliği için hazırlıklar yapılmaktadır.
En Düşük Emekli Aylığı İçin Çalışma Bekleniyor
En düşük emekli aylığına yapılacak artışın, SSK ve Bağkur emekli aylıklarına yapılacak artışla paralel olması beklenmektedir. Bu çerçevede, en düşük emekli aylığının yüzde 16,25 zamla 14 bin 531 TL, yüzde 17,05 zamla 14 bin 631 TL, yüzde 17,85 zamla ise 14 bin 731 TL’ye ulaşması öngörülmektedir. Böylece artırılacak en düşük emekli aylığı tutarının 14 bin 500 veya 15 bin TL gibi bir tutara yuvarlanması da mümkün gözükmektedir. Ancak, enflasyondan kaynaklı artış olmadıkça 15 bin TL’nin üzerinde bir tutar beklenmemektedir.
En düşük emekli aylığının daha yüksek artırılmamasının iki temel sebebi bulunmaktadır. Birincisi, halen 3,7 milyon kişi olan en düşük emekli aylığı alan kişi sayısının artmasının istenmemesidir. İkincisi ise, en düşük emekli aylığının 2019 yılından bu yana bin liradan 12 bin 500 TL’ye yükseltilmiş olmasından dolayı, çalışma hayatı boyunca ödenen primle emekli aylığı arasında ortaya çıkan farkın daha fazla açılmasının istenmemesidir.
