2024’te İstihdam Piyasası Nasıl Gelişti?
2024 yılını değerlendirdiğimizde, aslında bu yılı iki ana dönem olarak incelemek gerekiyor: ilk altı ay ve sonraki altı ay. İlk yarıda istihdam piyasası oldukça canlıydı; birçok sektörde iş geçişkenliği ve hareketlilik fazlaydı. Ancak yaz sonrasında, sadece Türkiye’de değil, global düzeyde bir durgunluk yaşandı. Özellikle Almanya, Fransa ve İtalya gibi büyük ekonomilerin türbülansa girmesi, diğer pazarları da olumsuz etkiledi. Genel olarak, 2024 yılının ilk altı ayı daha pozitif bir tablo çizerken, ikinci altı ayda daha durağan bir süreçle karşılaştık.
Amaç İle Beklentiler Arasındaki Uçurum
Maaş ve çalışan beklentileri açısından her zaman bir uçurum mevcuttu, fakat bu yıl bu uçurum daha da açıldı. Beklentiler, enflasyon ve asgari ücret artışlarıyla birlikte yükseldi. Şirketler, asgari ücret artışını ve enflasyonu göz önünde bulundurmanın yanı sıra, global firmaların Euro ve Türk Lirası değerine de dikkat etmeleri gerektiğini fark etti. Euro’nun değeri yaklaşık %14 artarken, doların artışı %20’ye yaklaştı. 2025 yılı için öngörümüz, birçok firmanın Ocak ayında tek bir maaş artışı yapacakları yönünde. Bazı firmalar ise yıl ortasında ek artışlar planlıyor. Örneğin, Avrupa’daki birçok otomotiv devinin bu yıl maaş artışı yapmayı düşünmediği ve bazıları enflasyon oranında dahi bir artış yapmayacaklarını açıkladı.
En Çok İlgi Gören Sektörler
Türkiye’de beyaz yakalı istihdamda %35 ile endüstri ve üretim sektörü, en fazla istihdam geçişkenliğine sahip olan alan oldu. Bunu %21 ile perakende sektörü ve ardından hızlı tüketim malları ile finansal hizmetler takip etti. 2024 yılı itibarıyla, bu sektörler en yüksek istihdam geçişkenliğini gösterdi. Roller bazında en fazla ilgi gören alanlar ise satış ve pazarlama ile üretim ve finans oldu. Global ölçekte ise şirketler, özellikle teknoloji alanında daha fazla serbest çalışan istihdam etmeye yöneldi. Türkiye’de ise bu pazar henüz yeterince gelişmedi. Şu anda hibrit çalışma modeli ön planda; çalışanlar haftada 3 gün ofiste, 2 gün evde çalışıyorlar. Ancak, ofiste birlikte olmanın verimliliği artırdığına dair bir inanç var. İşverenler, çalışanları ofise döndürmek için çaba sarf etse de, hibrit modelin %10 daha verimli sonuçlar verdiği gözlemleniyor.
50 Yaş Üstü İstihdam
50 yaş üstü istihdamın şirketler için büyük bir avantaj sağladığı giderek daha fazla fark ediliyor. Bu yaş grubundaki çalışanlar, sahip oldukları deneyimi genç nesillere aktararak bir köprü görevi görüyor. Üstelik, 50 yaş üstü çalışanlar, şirket bağlılıkları nedeniyle işten ayrılma oranlarının daha düşük olmasını sağlıyor. Mentorluk yapabilme yetenekleri, genç kuşaklar için büyük bir değer oluşturuyor ve bu durum bazı firmalar için stratejik bir yaklaşım haline geldi. 2025’te de bu trendin devam etmesini bekliyoruz.
2025 Öngörüleri
Firmalar, 2025 yılına durgunlukla hazırlık yapmayı planlıyor ve değişimin üst yönetimden başlaması gerektiğini düşünüyorlar. Finansal anlamda önemli bir değişim bekleniyor; çünkü firmalar, 2025’te konsolidasyon yılına girecekler. Hem maliyetlerini gözden geçirecekler hem de çalışanlarını elde tutma çabası içinde olacaklar. Eğitim departmanları, bu süreçte önemli bir rol üstlenecek. Firmaların mevcut ekiplerini koruyabilmek için eğitime daha fazla önem vermeleri gerekecek. 2025, özellikle küçük ölçekli firmalar için hayatta kalma yılı olurken, büyük firmalar mevcut kadrolarını korumayı hedefleyecekler. Ayrıca, çalışanların iş değiştirme konusundaki cesareti artmış durumda; durağan piyasa algısı geride kalıyor ve iş değişiklikleri 2025’te daha fazla görülmeye başlanacak. Yapay zekanın da bu süreçte daha fazla kullanılacağı öngörülüyor. Genel olarak, 2025 yılı temkinli bir yıl olacak ve büyük bir büyüme beklenmiyor.
Kadın İstihdamı
2024 yılında beyaz yaka istihdamında işe yerleşen adayların %58’inin erkek, %42’sinin kadın olduğu görülüyor. 2023 ile karşılaştırıldığında, kadın çalışanların oranında bir artış var; 2023’te bu oran %40 iken, 2024’te %42’ye yükselmiştir.
