Uluslararası Enerji Ajansı’ndan Fatih Birol Açıklamaları
Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, gelecek yıldan itibaren dünya genelinde yeni sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) kapasitelerinin devreye gireceğini belirtti. Bu gelişmenin, Avrupa ülkeleri ile Türkiye, Hindistan ve Japonya gibi gaz ithalatçıları için büyük bir fırsat sunduğunu ifade etti. Birol, Brüksel’deki temasları sırasında Belçika Kralı Philippe, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından değerlendirmelerde bulundu.
Birol, Avrupa’da özellikle soğuk hava koşulları nedeniyle doğalgaz fiyatlarının son dönemde yüksek seyrettiğini hatırlatarak, Avrupa’nın doğalgaz denklemini halen çözemediğini vurguladı. “Avrupa’da enerji fiyatları, ABD, Çin ve Hindistan gibi büyük ekonomik güçlere kıyasla çok daha pahalı. Ortalama doğalgaz fiyatları Amerika’nın 5 katı, elektrik fiyatları ise Çin’in 4 katı seviyesinde.” dedi.
Yüksek enerji fiyatlarının Avrupa ekonomisine ciddi etkiler yarattığını belirten Birol, şunları ekledi: “Avrupa ekonomisinin bel kemiği ihracattır. Avrupa Birliği (AB), dünyanın en fazla ihracat yapan ekonomisi olarak ABD ve Çin’den daha fazla ihracat gerçekleştiriyor. Ancak enerji fiyatları çok yüksek olduğunda Avrupa’nın ihracatçı olarak rekabet gücü önemli ölçüde düşüyor. Bu nedenle Avrupa sanayisi ciddi bir krize girmiş durumda. Eğer bu soruna bir çözüm bulunamazsa Avrupa ekonomisi ciddi şekilde sarsılabilir ve istihdam konusunda büyük sorunlar ortaya çıkabilir. Bence Avrupa’nın karşılaştığı en büyük ekonomik sorun, sanayi sektörünün büyük bir sarsıntı yaşamadan nasıl eski günlerine, yani savaş öncesi döneme döneceğidir.”
LNG Dalgası: Alıcı Ülkeler İçin Fırsat
Birol, 2026’dan itibaren 3 yıl boyunca dünya genelinde devreye girecek yeni sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) kapasitelerinin Avrupa için olumlu bir gelişme olduğunu söyledi. Özellikle ABD ve Katar’da 6-7 yıl önce başlatılan birçok LNG projesinin sonuçlanmaya yaklaştığını belirterek, “Yakında piyasalara devasa bir LNG dalgası gelecek. Bu da LNG fiyatlarının ve gaz fiyatlarının düşmesine katkı sağlayacak. Bu durum Avrupa ve Türkiye gibi gaz ithal eden ülkeler için son derece önemli. Şu anda piyasalar, satıcı odaklı olmaktan alıcı lehine dönüşecek. Alıcıların elleri güçlenecek.” dedi.
NATO Temaslarında Enerji Arz Güvenliği Gündemi
Son dönemlerde dünya genelinde hızla artan korumacı ticaret politikalarının enerjiye etkilerine değinen Birol, ABD, Çin, Avrupa ve Hindistan arasındaki ticaret savaşlarının başlayabileceğine yönelik emareler gördüğünü ancak bunun enerji dünyasını nasıl etkileyeceğini tahmin etmenin erken olduğunu ifade etti. Birol, “Enerji arz güvenliği giderek daha önemli bir konu haline geliyor.” diyerek NATO temaslarında bu konunun geniş bir şekilde ele alındığını belirtti.
Nükleer Enerjide Tarihi İnşa Hamlesi
Enerji arz güvenliği ve temiz enerji dönüşümünün yanı sıra nükleer enerji konusunun da ülkeler için önemli bir gündem maddesi olduğunu vurgulayan Birol, “Enerji arz güvenliği kaygılarının artmasıyla nükleer enerjiye ciddi bir geri dönüş gözlemleniyor. Şu anda dünya genelinde 60’tan fazla nükleer santral inşa ediliyor ve bu, son 30 yılda nükleer alandaki en büyük inşa hamlesi.” ifadelerini kullandı. Ayrıca, bu yıl nükleerden elektrik üretiminin tarihi bir zirveye ulaşacağına işaret etti.
Brüksel’deki Başbakan ve hükümet yetkilileriyle gerçekleştirdiği görüşmelerde de nükleer enerji konusunun ele alındığını belirten Birol, Rusya-Ukrayna Savaşı öncesinde nükleer santrallerini kapatmayı planlayan Belçika’nın da yeni nükleer santral kurmayı düşündüğünü aktardı. Birol, nükleer enerjide küçük modüler reaktörlerin de 2030’dan itibaren gündeme gelebileceğini kaydetti.
Türkiye ve Avrupa Arasında Enerji İşbirliği Potansiyeli
Türkiye’nin enerji arz güvenliği ve nükleer enerji projelerini değerlendiren Birol, “Türkiye bu alanda önemli adımlar attı ve enerji ithalatını çeşitlendirdi. Türkmenistan dahil birçok ülkeden gaz alımı yapıyor, rüzgar ve güneş enerjisi başta olmak üzere yenilenebilir enerjide büyük ilerlemeler kaydediyor. Umuyorum, nükleer enerji teknolojilerinde de birkaç adım daha atarak bu alandaki potansiyelimizi genişletebiliriz.” dedi.
Türkiye’nin Azerbaycan, Türkmenistan ve diğer ülkelerden gelen gazı Avrupa ülkelerine ulaştırmasının, Avrupa’ya önemli bir çeşitlilik ve arz güvenliği sağladığını ifade eden Birol, rüzgar enerjisinde türbin imalatı konusunda Türkiye’nin önemli bir uzmanlık ve tecrübeye sahip olduğuna dikkat çekti. “Burada Türkiye ile Avrupa arasında ciddi bir işbirliği potansiyeli görüyorum. Umarım enerji alanındaki ilişkiler daha da güçlenir ve bunun arz güvenliği ile ekonomik olarak hem Avrupa’ya hem de Türkiye’ye önemli kazanımları olur.” diye ekledi.
Küresel LNG Görünümü
Ukrayna-Rusya Savaşı sonrası, Rus enerji kaynaklarına bağımlılığını azaltmaya çalışan AB ülkeleri, enerji açığını kapatmak amacıyla yoğun şekilde LNG alımına yöneldiler. Bu durum, küresel bazda, özellikle de AB pazarında doğalgaz ve LNG fiyatlarının tarihi zirveleri görmesine neden oldu. UEA verilerine göre, küresel LNG arzı geçen yıl yaklaşık %2 oranında arttı. 2024 yılında LNG’deki arz artışının son 4 yılın en düşük seviyesinde, 10 milyar metreküp civarında gerçekleşmesi bekleniyor. Bu yıl ise özellikle Kuzey Amerika’da birkaç büyük LNG projesinin devreye girmesiyle birlikte LNG arz artışının %6 seviyesini bulması ve 30 milyar metreküpe ulaşması öngörülüyor.
Katar’ın bazı finansal yatırım kararları alınan LNG projeleri ve inşa halinde olan diğer sıvılaştırma tesislerinin 2030 sonuna kadar LNG piyasasına yılda 270 milyar metreküpten fazla ihracat kapasitesi eklemesi bekleniyor.
