Amerika Birleşik Devletleri’nde şirketlerin, eski Başkan Donald Trump’ın yeniden gündeme getirdiği yüksek gümrük tarifelerinden etkilenmemek için yaptığı ithalat hamleleri, deniz taşımacılığında büyük bir hareketliliğe neden oldu. Bu geçici talep artışı, navlun fiyatlarını kısa süreliğine yükseltti ancak stokların dolmasıyla birlikte sert bir düşüş başladı.
Tarife endişesi navlunları önce yükseltti, sonra düşürdü
İMEAK Deniz Ticaret Odası Başkanı Tamer Kıran, Amerikan şirketlerinin 2024 sonunda tarifelerden kaçınmak amacıyla konteyner taşımacılığı yoluyla yoğun ithalat yaptığını belirtti. Bu ani artış, Çin’den ABD’ye kadar olan rotalarda navlun fiyatlarını yüzde 16’ya varan oranlarda yukarı çekti. Ancak ocak ayı itibarıyla siparişlerin azalmasıyla birlikte fiyatlar düşüşe geçti.
Drewry’nin verilerine göre 40’lık konteyner bileşik endeksi, son üç ayda yaklaşık %43 düşerek 11 Nisan’da 2.265 dolar seviyesine geriledi. Çin Konteyner Yük Endeksi (CCFI) ise yılbaşından mart sonuna kadar %28 azaldı.
Yeni gemiler ve Süveyş rotası navlunları baskılıyor
Tamer Kıran, düşüşün sadece talepteki azalmayla değil, aynı zamanda yeni devreye giren gemilerle ilgili kapasite artışıyla da bağlantılı olduğunu vurguladı. Ayrıca Kızıldeniz-Süveyş Kanalı rotasının yeniden normale dönmesiyle birlikte navlunların daha da düşmesinin beklendiğini aktardı.
Trump’ın Çin’e yönelik tarifeleri %125’e çıkarmasıyla birlikte toplam vergi yükü %145 seviyelerine ulaşmış durumda. Bu durumun, sadece Çin’i değil, küresel tedarik zincirini ve deniz ticaretini de doğrudan etkilediği ifade ediliyor.
Sektörde stagflasyon endişesi: Gümrük vergileri fiyatları bastırabilir
Kıran, yüksek tarifelerin dünya genelinde hem büyümeyi hem de enflasyonu aynı anda olumsuz etkileyerek stagflasyon riskini artırdığını belirtti. Ancak müzakere süreçlerinde vergi oranlarının düşmesi ve restleşmelerin azalması halinde ticarette toparlanma yaşanabileceğini ve navlunların da yeniden yükselebileceğini söyledi.
Tersi bir senaryoda ise yüksek maliyet baskısıyla birlikte navlunların aşağı yönlü hareketine devam edebileceği öngörülüyor.
Türk denizciliğinde temkinli iyimserlik
Türk Armatörler Birliği Başkanı Cihan Ergenç ise 90 günlük vergi ertelemesinin geçici bir rahatlama sağladığını ancak belirsizliklerin devam ettiğini vurguladı. Bazı yüklerin geri çevrildiği yönünde duyumlar aldıklarını ifade eden Ergenç, bu sürecin hem ABD’ye hem de küresel deniz ticaretine zarar verebileceğini kaydetti.
Ergenç, denizcilik sektörünün uzun vadeli planlamaya dayandığını ve belirsiz ortamların tonaj, navlun ve ticaretin genel akışını sekteye uğrattığını belirtti. Çin ve Uzak Doğu ekonomilerinin etkilenmesi durumunda ise küresel denizcilik piyasalarında daha büyük dalgalanmalar yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Ticaret savaşları yeniden rotaları çiziyor
Navlun fiyatlarındaki bu keskin iniş-çıkışlar, ticaret politikalarının etkisinin ne denli büyük olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Küresel deniz ticareti, sadece arz-talep dengesine değil; siyasi kararlar, tarifeler ve müzakerelere de doğrudan bağlı hale gelmiş durumda. Önümüzdeki haftalar, deniz taşımacılığı açısından belirleyici olabilir.
