ABD’nin Kaliforniya eyaletinde faaliyet gösteren bazı büyük akaryakıt şirketleri, benzin fiyatlarını yapay zekâ destekli sistemler aracılığıyla koordine ederek tüketicilere zarar verdikleri iddiasıyla toplu dava ile karşı karşıya kaldı. Dava kapsamında BP, Circle K, Marathon Petroleum, 7-Eleven, Walmart, Albertsons ve fiyatlandırma teknolojileri sağlayıcısı Kalibrate sanık olarak gösterildi.
Kaliforniya’nın Sacramento kentindeki federal mahkemeye sunulan dava dilekçesinde, şirketlerin rakip istasyonlardan elde edilen verileri yapay zekâ tabanlı fiyatlandırma sistemleriyle analiz ederek pompa fiyatlarını koordineli biçimde yükselttiği öne sürüldü.
Yapay Zekâ Destekli Fiyatlandırma Sistemi Merkezde
Davanın merkezinde yer alan Kalibrate isimli şirketin geliştirdiği yapay zekâ tabanlı fiyat optimizasyon sistemi, akaryakıt istasyonlarının fiyatlarını rakiplerine göre anlık olarak ayarlamasına yardımcı oluyor. Davacılar ise bu teknolojinin rekabeti artırmak yerine fiyatları yukarı yönlü koordine etmek için kullanıldığını iddia ediyor.
Şikâyette, sistemin özellikle yoğun kullanılan bölgelerde benzin fiyatlarını galon başına yaklaşık 30 sente kadar yükseltebildiği belirtiliyor. Davacılara göre fiyatlardaki her 1 sentlik artış, Kaliforniyalı sürücülere yıllık yaklaşık 134 milyon dolarlık ek maliyet anlamına geliyor.
“Aileler işe gidip gelme maliyetleriyle mücadele ederken, şirketler yapay zekâ destekli bir yapı oluşturarak rekabeti ortadan kaldırdı ve sürücülerin karşılaştığı fiyatların yapay olarak yüksek kalmasını sağladı.”
Yeni Kaliforniya Yasasına da Aykırılık İddiası
Dava dilekçesinde, söz konusu uygulamanın yalnızca Kaliforniya’nın temel rekabet yasalarından biri olan Cartwright Yasası’nı değil, aynı zamanda 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe giren ve algoritmik fiyat sabitlemesini engellemeyi amaçlayan Meclis Yasa Tasarısı 325’i de ihlal ettiği ileri sürülüyor.
Son yıllarda özellikle perakende ve hizmet sektörlerinde kullanılan algoritmik fiyatlandırma sistemleri, dünya genelinde rekabet otoritelerinin radarına girmiş durumda. Uzmanlar, yapay zekâ destekli sistemlerin rakiplerin fiyatlarını sürekli takip ederek rekabeti azaltma riski taşıdığına dikkat çekiyor.
Kaliforniya ABD’nin En Pahalı Benzin Pazarlarından Biri
Dava dosyasında yer alan verilere göre Kaliforniya’da normal benzinin ortalama fiyatı galon başına 5,58 dolar seviyesinde bulunuyor. Bu rakam, yaklaşık 3,93 dolar olan ABD ulusal ortalamasının oldukça üzerinde yer alıyor.
Davacılar, yapay zekâ destekli fiyat koordinasyonunun eyaletteki yüksek akaryakıt fiyatlarının önemli nedenlerinden biri olduğunu savunurken, şirketler ise şu aşamada iddialar hakkında yorum yapmaktan kaçındı.
Teknoloji ve Rekabet Hukuku Yeniden Karşı Karşıya
Dava, yapay zekânın fiyatlandırma süreçlerinde kullanımına ilişkin küresel tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı. Rekabet uzmanları, algoritmaların şirketler arasında doğrudan iletişim olmadan da fiyatların benzer seviyelerde tutulmasına yol açabileceğini belirtirken, düzenleyici kurumlar yeni nesil dijital fiyatlandırma sistemlerini daha yakından incelemeye başladı.
Mahkemenin vereceği kararın yalnızca akaryakıt sektörü için değil, yapay zekâ tabanlı fiyatlandırma çözümleri kullanan perakende, e-ticaret ve hizmet sektörleri açısından da emsal niteliğinde olabileceği değerlendiriliyor.
