İran’da yüksek enflasyon ve ulusal para biriminin hızla değer kaybetmesiyle patlak veren protestolar ikinci haftasına girerken ülke genelinde tansiyon yükselmeye devam ediyor. 28 Aralık 2025’te Tahran Kapalı Çarşı’da esnafın öncülüğünde başlayan gösteriler, kısa sürede 31 eyalete yayıldı.
Son altı aylık dönemde İran riyali, dolar karşısında yüzde 56’dan fazla değer kaybederken, temel gıda fiyatlarının yıllık bazda ortalama yüzde 72 arttığı belirtiliyor. Ekonomik daralma, halkın alım gücünü ciddi biçimde zayıflatmış durumda.
Pezeşkiyan’dan dikkat çeken çıkış
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, artan toplumsal tepkiye ilişkin yaptığı açıklamada, ekonomik sıkıntıların sorumluluğunu kabul ederek yönetim kademelerine net bir mesaj verdi. Pezeşkiyan, kamuoyuna yaptığı çağrıda “ABD gibi dış aktörleri suçlama refleksinden kaçınılması gerektiğini” vurguladı.
Bu açıklama, İran yönetimi içinde ekonomik krizin kaynağına dair söylemlerde bir değişim olarak yorumlandı.
Trump’tan sert mesaj
ABD cephesinden ise tansiyonu artıran bir çıkış geldi. ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki gelişmelere ilişkin yaptığı açıklamada, protestoculara yönelik ölümcül müdahale olması halinde ABD’nin devreye girebileceği mesajını verdi. Trump’ın ifadeleri, Washington’un İran’daki süreci yakından izlediğini ortaya koydu.
Can kaybı ve gözaltı sayısı artıyor
Yerel kaynaklara göre protestolar 12’nci gününe girerken, toplamda 34 gösterici ve 4 güvenlik görevlisi hayatını kaybetti. Gösteriler kapsamında 2 bin 217 kişinin gözaltına alındığı bildirildi.
Yaralanmaların büyük bölümünün plastik mermi ve saçma nedeniyle meydana geldiği ifade edilirken, İranlı yetkililer ölü ve yaralılara ilişkin henüz kapsamlı bir resmi bilanço paylaşmadı.
Ekonomik kriz siyasi riske dönüşüyor
Uzmanlar, riyaldeki hızlı değer kaybı ve temel tüketim ürünlerindeki sert fiyat artışlarının, protestoları yalnızca ekonomik değil aynı zamanda siyasi bir krize dönüştürdüğüne dikkat çekiyor. Önümüzdeki günlerde hem iç güvenlik politikalarının hem de dış baskıların artabileceği değerlendiriliyor.
