ABD’nin Ukrayna Krizi Üzerindeki Stratejik Yaklaşımları
ABD’deki Trump yönetimi, Ukrayna kriziyle ilgili olarak, stratejik bir yenilgi görüntüsü oluşturmadan masaya oturmayı amaçlarken, bu süreçte militarist bir Avrupa ile karşı karşıya geliyor. Trump’ın, savaşın artık sona ermesi gerektiğine dair tekrarlanan açıklamaları eşliğinde, Oval Ofis’te Ukrayna Cumhurbaşkanı Vladimir Zelenskiy’i ağırlaması, adeta bir ‘epik dramaya’ dönüştü. Bu sırada, savaşı sürdürmeye kararlı olan Avrupalılar, üst üste zirveler gerçekleştiriyor.
Avrupa Komisyonu, Transatlantik ittifakın ötesinde bir müttefik kaybetme korkusuyla, AB’nin Ukrayna’yı ve Avrupa savunmasını desteklemesi için 800 milyar avroluk planlar geliştirmiş durumda. İngiltere ve Fransa’nın liderliğindeki ülkeler, Avrupa’daki bölünmüşlük karşısında ‘gönüllülük temelinde’ ve ‘barış gücü’ söylemi altında savaş planları arayışına girmişken, Trump yönetimini de ikna etme umuduyla hareket ediyorlar. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Rusya’yı ve dünyayı ‘nükleer savaş’ ile tehdit etme cüretini göstermiştir.
Avrupa, en önemli müttefikinin kendisini terk edeceği endişesiyle hareket ederken, ABD Başkanı Donald Trump, Kongre’nin iki kanadına hitap ettiği ilk başkanlık konuşmasında farklı bir ton benimsedi. Trump, iç siyasete odaklı konuşmasında, Ukrayna’dan yalnızca Zelenskiy’den aldığı ‘barışa hazır olduğu’ yönündeki mektubu öne çıkardı. Trump’ın gümrük savaşlarının ötesinde, Çin ile de ilgilenmemesi dikkat çekici bir durum.
Transatlantik Çatlak ve Biden Yönetimi Üzerine Değerlendirmeler
Ukrayna krizinde belirginleşen ‘Transatlantik çatlağını’, Trump’ın Kongre mesajlarını, Avrupalıların ‘savaş zirvelerini’ ve Trump’ın Ortadoğu hamlelerini, Prof. Hasan Ünal ile değerlendirdik.
‘Trump, Çok Kutuplu Dünya Düzeninin İşleyişine Dair İşaretler Veriyor’
Prof. Hasan Ünal’a göre, Trump hızlı ve kapsamlı bir yaklaşım sergilerken, çok kutuplu dünya düzeninin nasıl işleyeceğine dair önemli işaretler sunuyor: “Trump’ın mesajları benim beklediğimden çok farklı değil. Ancak çok hızlı geldi ve kapsamlı şeyler söylüyor ve bunları gerçekleştirme konusunda kararlılık gösteriyor. Bu çerçevede, çok kutuplu dünya düzeninin yerleştiğini ve Amerika’nın buna itiraz etmediğini, süper güç olarak bu yeni düzende yerini almayı kabul ettiğini ifade ediyor. Öte yandan, Birleşmiş Milletler sistemine dayalı dünya düzeni, aslında Amerika tarafından bozulmuş durumda. Trump’ın getirdiği şey, bir düzensizlik değil, çok kutuplu dünya düzeninin işleyişine dair işaretler sunuyor. Çok kutuplu bir dünyada, Birleşmiş Milletler gibi bir örgütün etkili olabilmesi zor görünüyor.”
‘Trump, Ülkesinin Çıkarlarını Düşünüyor’
Ünal, Trump’ın liberal çevrelerin tabir ettiği gibi ‘ne yaptığını bilmeyen bir lider’ olmadığını savunuyor. Soğuk Savaş döneminde ABD ile SSCB’nin diplomatik ilişkilerini sürdürerek birçok krizi atlattığını hatırlatan Ünal, Trump’ın rakiplerinin Rusya politikalarını ise ‘ideolojik ve ırkçı’ olarak nitelendiriyor: “Trump’ın söyledikleri, Amerika’nın çıkarları doğrultusunda mantıklı ve tutarlı.”
Avrupa’nın Liberal Elitinin Tasfiyesi Gerekiyor
Prof. Ünal, Avrupa’nın ABD’yi dengeleyerek Rusya ile ilişkilerini düzeltmesinin tek çıkış yolu olduğu düşüncesinde: “Avrupalılar, Amerika’ya kısa vadede karşı çıkamazlar. Ukrayna’daki durumu değiştirebilmeleri için liberal elitin ve onların oluşturduğu hükümetlerin tasfiye edilmesi gerekmektedir. Almanya, Fransa, İtalya ve Hollanda gibi ülkeler, yanlarına Türkiye’yi alarak Rusya ile yeni bir güvenlik sistemi müzakere ederse, bu tamamen farklı bir durum doğurabilir. Ancak bunu gerçekleştirebilmeleri için ideolojik saplantılardan kurtulmaları şart.”
‘Hiçbiri de Dönüp Yanlış Yaptık Demiyor’
Prof. Ünal, Trump’ı barış istemekle eleştirenlerin, krizin bu noktaya gelmesindeki rollerine atıfta bulunarak, Avrupa liderlerinin kendi politikaları yüzünden ülkelerinin zarar gördüğünü vurguladı: “Bu liberal elitin zekâ özürü mü var? Gerçekten anlamakta zorlanıyorum. Siz Trump’a, Amerika’ya ‘Ukrayna’yı sattı’ diye kızıyorsunuz. Ama siz de bu duruma düşmüş durumdasınız. Hiçbiri de dönüp, ‘Biz bir yerlerde yanlış yaptık’ demiyor.”
Türkiye’nin Stratejik Önemi
Prof. Ünal, Türkiye’nin son dönemde askeri bağlamda anımsanmasının önemli bir mesaj taşıdığına inanıyor: “Son dakikada akıllarına geliyor, Türkiye’yi toplantılara çağırıyorlar. Ancak bu, Yunanistan gibi ülkeler için de bir mesajdır; ‘Siz dış kapının dış mandalısınız’ diyeceklerdir. Bu çok kutuplu dünya düzeninde Türkiye’nin pozisyonu daha da önemli hale geliyor.”
‘Almanya ve İngiltere’nin Rusya ile Ekonomik İşbirliği’
Ünal, Almanya ve İngiltere gibi ülkelerin Rusya ile ekonomik işbirliğinden kazanabilecekleri fırsatları kaçırdıklarını belirtiyor: “Bu liberal Avrupa’dan beklentim yok. Avrupa, sadece Almanya ve Rusya arasında yoğun ekonomik ilişkiler kurarak olağanüstü bir güç haline gelebilir. Ancak bu durumu anlatmak oldukça zor.”
‘Trump’ın Ortadoğu Politikasındaki Çelişkiler’
Prof. Ünal, Trump’ın Ortadoğu meselesindeki çelişkilerini şöyle özetliyor: “Trump, savaş istemiyor ancak İsrail’e tam destek vermek zorunda. Ancak mevcut İsrail hükümeti, cüretkâr bir şekilde soykırım yapma potansiyeline sahip. Bu durum, Trump’ın politikalarında önemli bir sorun teşkil ediyor.”
