ABD Başkanı Donald Trump, ikinci dönemine hızlı ve çalkantılı ticaret kararlarıyla başladı. Özellikle Kanada ve Meksika gibi ABD’nin en yakın ticaret ortaklarına yönelik tarifeler, hem iç piyasada hem de küresel pazarda büyük yankı uyandırdı.
Trump önce Kanada ve Meksika’dan ithal edilen ürünlere %25 oranında gümrük vergisi getirdi, ardından bu kararı geri çekerek bazı kalemlerde %10’a düşürdü. Ancak bu hızlı değişiklikler, piyasalarda güven kaybına yol açtı. Nasdaq %2,6, S&P 500 ise %1,8 değer kaybı yaşarken, volatiliteyi ölçen VIX endeksi %13,5’lik artış gösterdi.
Trump: “Globalistler Kaybedecek, Biz Geri Alacağız”
Oval Ofis’te düzenlenen karar imza töreninde gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, “Bize yıllardır ait olan şeyleri geri alıyoruz. Globalist ülkeler ve şirketler artık eskisi kadar kazanamayacak,” dedi.
Trump, özellikle Avrupa ülkelerini hedef alarak, “Biz onların savunma faturalarını ödüyoruz ama onlar bizim arabalarımızı, tarım ürünlerimizi almıyorlar. Mercedes, BMW, Volkswagen alıyoruz ama onlar bizim ürünlerimizi reddediyor,” diyerek ithamda bulundu.
Tarifelerde Geri Adım: %25’ten %10’a, Ama Etki Aynı
Trump, ABD’li üretici ve çiftçilerin talepleri üzerine otomobil parçaları, yarı mamuller ve gübre bileşeni potasyum ithalatında tarifeyi geçici olarak %25’ten %10’a düşürdü. Ancak analistler bu indirimin piyasadaki belirsizlikleri gidermediğini belirtiyor.
AJ Bell yatırım direktörü Russ Mould, “Piyasalarda yaşanan düşüş sadece tarifelerin kendisinden değil, Trump’ın sürekli karar değiştirmesinden kaynaklanıyor. Şirketler ne plan yapacaklarını bilemiyor, yatırımcılar da aynı şekilde,” dedi.
2 Nisan Uyarısı: “Bir Daha Yardım İstemeyin”
Trump, Detroit merkezli Ford, General Motors ve Stellantis yöneticileriyle yaptığı görüşmede, “Tarifelerde geçici yardım talep ettiler, kabul ettim. Ama 2 Nisan’dan sonra bana bir daha gelmeyin,” diyerek katı bir tavır sergiledi.
Tam kapsamlı tarife rejiminin 2 Nisan itibarıyla devreye gireceğini belirten Trump, bu tarihten sonra yeni muafiyetlerin olmayacağını vurguladı.
Piyasalar Neden Bu Kadar Hassas?
Tarifelerin etkisi anlık olarak marketteki ürün fiyatlarına yansımasa da, borsalar geleceğe yönelik beklentilerle çalışır. Bu nedenle yatırımcılar, bugünkü belirsizliklerin ileride büyük maliyetler doğurabileceğinden endişe ediyor. Gümrük vergileri; üretim, tedarik zinciri ve talep üzerinde büyük değişiklikler yaratabileceği için borsalar bunu kriz sinyali olarak algılıyor.
ABD, Kanada ve Meksika arasındaki USMCA (Yeni NAFTA) anlaşması sayesinde bu üç ülke adeta entegre bir üretim ağı gibi çalışıyor. Örneğin bir otomobilin lastiği ABD’de, motor parçası Kanada’da, alüminyum kasası ise Meksika’da üretilebiliyor. Dolayısıyla, bu zinciri bozan her karar doğrudan üretim maliyetlerine ve rekabete etki ediyor.
“Globalist” Söylemi ve Tehlikeli Alt Metinler
Trump’ın konuşmasında sıkça kullandığı “globalist” ifadesi, ekonomi literatüründen çok, aşırı sağ çevrelerde ideolojik ve hatta ırkçı anlamlar taşıyor. Bu terim, genellikle uluslararası ticaret yapan aktörleri veya yabancı devletleri hedef göstermek için kullanılıyor. Daha da endişe verici olan ise bu kelimenin, antisemitik komplo teorileriyle bağlantılı olarak “gizli güçler”i işaret etmek için kullanılması.
Bu tarz söylemler, özellikle ekonomik sıkıntılar yaşayan halk kesimlerinde basit düşmanlar yaratma amacı taşıyor. Oysa ABD, hem dünya ticaretinin merkezi hem de küresel serbest piyasanın temel oyuncularından biri.
Peki Bu Kriz Daha Derinleşir mi?
Trump’ın korumacı ticaret politikaları, kısa vadede bazı sektörleri destekleyebilir. Ancak uzun vadede bu tür çalkantılı kararların yatırımcı güvenini zedelemesi ve ABD’nin uluslararası ticaret ilişkilerini yıpratması kaçınılmaz olabilir.
Sizce Trump’ın “önce Amerika” yaklaşımı ekonomik kazanç mı, yoksa diplomatik bedel mi getiriyor?
