ABD ordusu, İran’ın yeniden silahlanma çabalarını engellemeye yönelik operasyonlar kapsamında İran’a doğru ilerleyen bir Çin kargo gemisine el koydu. Wall Street Journal’ın (WSJ) ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre, operasyon yaklaşık bir ay önce Sri Lanka açıklarında, Hint Okyanusu’nda gerçekleştirildi ve bugüne kadar kamuoyuna açıklanmadı.
Haberde yer alan bilgilere göre ABD güçleri, uzun süredir izlenen bir silah sevkiyatını takiben gemiye çıktı. Gemide bulunan askeri nitelikli ekipmanlara el konulurken, operasyonun ardından geminin seyrine devam etmesine izin verildi. Müdahale edilen geminin adı ve sahibiyle ilgili ise herhangi bir bilgi paylaşılmadı.
Yıllar sonra bir ilk
WSJ, bu operasyonun ABD ordusunun uzun bir aradan sonra İran’a giden Çin menşeli bir gemiye doğrudan müdahale ettiği ilk vaka olduğuna dikkat çekti. Bu durum, Washington’un İran’ın askeri kapasitesini yeniden inşa etme girişimlerine karşı daha agresif ve görünmez operasyonlara yöneldiğine işaret ediyor.
Çin–İran hattındaki füze iddiaları yeniden gündemde
Söz konusu operasyon, Çin’in Birleşmiş Milletler yaptırımlarına rağmen İran’ın füze programına dolaylı destek sağladığına yönelik iddiaların yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşti. CNN’in 29 Ekim tarihli haberinde, Avrupalı istihbarat kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre İran’ın Çin’den 2 bin tonu aşan miktarda sodyum perklorat sevkiyatı aldığı ileri sürülmüştü.
Sodyum perklorat, sivil sanayide de kullanılabilen bir kimyasal olsa da, İran’ın balistik füzelerinde kullanılan katı yakıtlı itki sistemlerinin temel bileşeni olan amonyum perklorat üretiminde kritik bir rol oynuyor. Bu nedenle söz konusu sevkiyatlar, Batılı istihbarat servisleri tarafından yüksek riskli askeri tedarik olarak değerlendiriliyor.
“Snapback” yaptırımları yeniden devrede
Haberde ayrıca Birleşmiş Milletler’in, İran’ın nükleer ve balistik kapasitesini sınırlamayı amaçlayan ve “snapback” olarak bilinen yaptırım mekanizmasını eylül ayı sonunda yeniden devreye soktuğu hatırlatıldı. Bu mekanizma, İran’ın yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle daha önce askıya alınan kapsamlı yaptırımların otomatik olarak yeniden uygulanmasını sağlıyor.
Sessiz operasyon, yüksek mesaj
Uzmanlara göre ABD’nin bu müdahaleyi kamuoyundan uzak şekilde gerçekleştirmesi, hem Çin ile doğrudan diplomatik gerilimi tırmandırmama hem de İran’a net bir caydırıcılık mesajı verme amacı taşıyor. Operasyon, Washington’un İran–Çin hattındaki askeri tedarik zincirlerini daha yakından izlemeye başladığını ve gerektiğinde sahada müdahale etmekten çekinmeyeceğini gösteren önemli bir sinyal olarak değerlendiriliyor.
