2023 Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri
TÜİK tarafından yayımlanan 2023 yılına ait düzeltilmiş Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri verilerine göre, Türkiye’de göreli yoksulluk oranı %13,5 olarak belirlenmiştir.
Yoksulluk ve yaşam koşulları istatistikleri, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması’nın 2023 yılı sonuçlarına dayanmakta olup, gelir bilgileri 2022 takvim yılını referans almaktadır. Gelir ve yoksulluk hesaplamalarında, hanehalkı gelirleri, büyüklüğü ve kompozisyonu göz önünde bulundurularak eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine dönüşüm yapılmaktadır. Toplumun genel geliri ile belirli bir sınırın altında gelire sahip bireyler göreli yoksul olarak kabul edilmektedir. Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %50’si dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre, 2023 yılında yoksulluk oranı 0,9 puan azalarak %13,5 olarak kaydedilmiştir. Medyan gelirin %60’ı esas alınarak hesaplanan yoksulluk oranı ise, geçen yıl %21,6 iken 2023 yılında 0,3 puan azalarak %21,3 seviyesine gerilemiştir.
En Düşük Yoksulluk Oranı Çekirdek Aile Olmayan Birlikteliklerde
Hanehalkı tipine göre eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %50’si dikkate alınarak hesaplanan yoksulluk oranlarına bakıldığında, çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarında yoksulluk oranı bir önceki yıla göre 4 puan azalarak %7,7, tek kişilik hanehalklarında ise 0,2 puan azalarak %7,3 seviyesine düşmüştür.
İki Günde Bir Et Yiyemeyenlerin Oranı %14,4
Maddi ve sosyal yoksunluk oranı hesaplamasında, hane düzeyinde sorgulanan değişkenler arasında otomobil sahipliği, ekonomik olarak beklenmedik harcamaları yapabilme, evden uzakta bir haftalık tatil masrafını karşılayabilme, kira, konut kredisi ve faizli borçları ödeme durumu, iki günde bir et, tavuk veya balık içeren yemek yiyebilme yeteneği, evin ısınma ihtiyacını karşılama ve mobilyaları eskidiğinde değiştirme durumu yer almaktadır. Bu oran için birey düzeyinde toplanan değişkenler ise; eski giysileri yenileme, düzgün iki çift ayakkabıya sahip olma, ayda en az bir kez tanıdıklarla bir araya gelme, ücretli boş zaman etkinliklerine katılabilme, kendini iyi hissetmek için para harcayabilme ve kişisel kullanım için internete erişim gibi durumları içermektedir.
Yukarıda belirtilen on üç maddenin en az yedisini karşılayamayanların oranı olarak tanımlanan maddi ve sosyal yoksunluk oranı, 2022 yılında %16,6 iken 2023 yılı anket sonuçlarına göre 2,2 puan azalarak %14,4 olarak tahmin edilmiştir.
Sürekli Yoksulluk Oranı %13
Dört yıllık panel veri kullanılarak hesaplanan sürekli yoksulluk oranı, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %60’ına göre son yılda ve aynı zamanda önceki üç yıldan en az ikisinde de yoksul olan bireyleri kapsamaktadır. 2023 yılı anket sonuçlarına göre sürekli yoksulluk oranı, bir önceki yıla göre 1 puan azalarak %13 olarak belirlenmiştir.
100 Kişiden 58’i Borçlu
Geçen yıla göre konut alımı ve konut masrafları dışında borç veya taksit ödemesi olanların oranı 1,4 puan azalarak %58 olmuştur. Nüfusun %5,7’sine bu ödemeler yük getirmezken, %14,9’una ise büyük bir yük getirdiği görülmüştür. Konut masraflarının çok yük getirdiği hanelerin oranı 0,3 puan artarak %17,5 olurken, bu masrafların biraz yük getirdiği hanelerin oranı 8,8 puan artarak %66,5 seviyesine ulaşmıştır.
Yüz Haneden 59’u Bir Haftalık Tatil Yapamıyor
Hanelerin %58,8’i evden uzakta bir haftalık tatil masraflarını, %39,2’si iki günde bir et, tavuk ya da balık içeren yemek masrafını, %31,8’i beklenmedik harcamaları, %19,5’i evin ısınma ihtiyacını, %64,2’si ise eskimiş mobilyaların yenilenmesini ekonomik olarak karşılayamadığını ifade etmiştir.
100 Kişiden 32’sinin Çatısı Sızdırıyor
Kurumsal olmayan nüfusun %32,6’sı konutunda izolasyondan kaynaklanan ısınma sorunları yaşarken, %32’si sızdıran çatı, nemli duvarlar, çürümüş pencere çerçeveleri gibi problemlerle karşı karşıya kalmaktadır. Ayrıca, %19,8’i trafik veya endüstriyel kaynaklı hava kirliliği, çevre kirliliği ya da diğer çevresel sorunlarla mücadele etmektedir.
Yurttaşların Üçte Biri Yoksulluk ve Sosyal Dışlanma Riski Altında
Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanlar; göreli yoksulluk, maddi ve sosyal yoksunluk ve düşük iş yoğunluğu göstergelerinin en az birinden yoksun olan bireyleri ifade etmektedir. Son yıl sonuçlarına göre bireylerin %30,7’si yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında kalmaktadır. Bu oran, yaş gruplarına göre incelendiğinde; 0-17 yaş grubunda %40,1, 18-64 yaş grubunda %28,0, 65 yaş ve üzeri grupta ise %23,1 olarak tahmin edilmektedir.
Kendilerine Ait Bir Konutta Yaşayanların Oranı %56,2
Oturulan konuta sahip olanların oranı, geçen yıla göre 0,5 puan azalarak 2023 yılında %56,2 olarak hesaplanmıştır. Kirada oturanların oranı %27,8, lojmanda oturanların oranı %0,9, kendi konutunda oturmayıp kira ödemeyenlerin oranı ise %15,1 olarak belirlenmiştir.
