2024 Yılında Küresel Gelişmeler
Bu yıl, küresel ekonomik belirsizlikler, siyasi gerginlikler ve liderlik mücadeleleri arasında önemli olaylara tanıklık etti. Savaşlar, seçimler ve politik çalkantılar, 2024 yılında öne çıkan gelişmeler arasında yer aldı. Dünya nüfusunun yarısına yakını sandık başına giderken, ABD’de Donald Trump döneminin yeniden açılması gündeme geldi. 2024 yılında Orta Doğu’daki çatışmalar ve Ukrayna’daki savaş devam ederken, Güney Kore’de bir sıkıyönetim krizi yaşandı. 7 Ekim 2023’te Hamas ile İsrail arasında patlak veren savaş, çözüm belirtisi olmaksızın Orta Doğu’yu derinden etkiledi. Türkiye’nin yanı başında Suriye rejiminin çöküşü, dünya basınında geniş yankı buldu. 61 yıllık bir rejim, Beşar Esad’ın ülkeyi terk etmesiyle sonuçlanan 12 günlük süreçte sona erdi.
Seçim Yılı: 2024
2024 yılı, Amerika Birleşik Devletleri’nden Rusya’ya kadar 30’dan fazla ülkenin seçim düzenlediği kritik bir dönem oldu. Güney Asya’da, Pakistan ve Hindistan’da seçimler gerçekleştirildi. Pakistan’da Şahbaz Şerif Başbakanlık görevini korudu ancak Hindistan’da Narendra Modi zafere ulaşarak dikkat çekti. Öne çıkan bir diğer olay ise Rusya’da, Başkan Vladimir Putin’in 24 yıllık iktidarını altı yıllık bir dönemle güvence altına almasıydı. Seçim yılı, Donald Trump’ın ABD’de gerçekleştirdiği siyasi dönüşümle sona erdi. 5 Kasım’da Amerikalı seçmenler, Trump’a önemli bir zafer kazandırarak dikkatleri üzerine çekti. Avrupa’da ise parlamento seçimlerinde aşırı sağın yükselişi teması öne çıktı. Fransa’da Cumhurbaşkanı Macron, parlamento seçimlerinden sonra seçim kumarı oynarken, yeni hükümetin ömrü yalnızca üç ay ile tarihin en kısa hükümet dönemi oldu. Almanya’da mevcut Başbakan Scholz’un popülaritesinin düşmesi, erken seçim kararının alınmasına neden oldu.
Orta Doğu’da Jeopolitik Tansiyon
Gazze ve Lübnan’a yönelik saldırılarının ardından İsrail, Suriye’ye bir dizi hava saldırısı düzenleyerek bölgedeki gerginliği daha da artırdı. Bu saldırılar, Suriye hükümet güçleri ile isyancı gruplar arasındaki yoğun çatışmaların ortasında gerçekleşti. Kasım 2024’te, çatışmalarda 300’den fazla kişinin hayatını kaybettiği bildirildi ve her iki tarafta da kayıplar arttı. Suriye’nin ikinci büyük şehri olan Halep’teki durum, isyancı güçlerin şehri ele geçirmesiyle daha da kötüleşti.
Suriye’de 61 Yıllık Rejim Çöktü
Suriye’de 1963’te iktidara gelen Baas Partisinin 61 yıllık iktidarı, başkent Şam’ın rejimin kontrolünden çıkmasıyla sona erdi. 27 Kasım’da, Suriye’nin kuzeyindeki Halep ilinin batı kırsalında Esad rejimi güçleri ile rejim karşıtı silahlı gruplar arasında çatışmalar başladı. 30 Kasım’da Halep’in merkezi, rejim karşıtı gruplar tarafından ele geçirilirken, aynı gün tüm İdlib genelinde hakimiyet sağlandı. Şam’ın güneybatısında Esad rejimi güçlerine karşı ilerleyen gruplar, 7 Aralık’ta başkentin güney banliyölerine girdi. Rejim güçleri, Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve uluslararası havalimanından çekilmek zorunda kaldı. Rejim karşıtı silahlı grupların başkente hakim olmaya başlamasıyla Esad rejimi, 8 Aralık sabahı itibarıyla başkentin kontrolünü tamamen kaybetti.
Rusya-Ukrayna Savaşı Hız Kesmedi
Ukrayna’daki savaş, üçüncü yılına girerken kayıplar artmaya devam etti. Amerikan medyası, 2024 sonu itibarıyla yaklaşık 57 bin Ukraynalı askerin hayatını kaybettiğini bildirirken, çeşitli Batı kaynakları, Rus tarafındaki ölüm sayısının önemli ölçüde daha yüksek olduğunu belirtti. BBC’nin Eylül 2024 tarihli raporuna göre, devam eden çatışmada 70 bin Rus askeri öldürüldü. AB Komisyonu verilerine göre, 24 Şubat 2022’de başlayan savaşta, Avrupa Birliği Ukrayna’ya 88 milyar euronun üzerinde finansal, insani ve askeri destek sağladı. Rusya’ya karşı toplam 14 yaptırım paketi kabul eden AB, savaştan kaçan 4,2 milyon kadar Ukraynalıya oturum, eğitim, sağlık ve çalışma alanlarında hizmet sunmaya devam ediyor.
Güney Kore’de Sıkıyönetim Krizi
Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol, 3 Aralık gecesi yaptığı televizyon konuşmasında, “muhalefetin devlet karşıtı aktivitelere karıştığı” gerekçesiyle sıkıyönetim ilan etti. Ancak parlamento, bu kararı oylayarak kaldırdı ve ardından Bakanlar Kurulu onaylayarak geri adım attı. Ulusal Meclis’te yapılan acil oturumda sıkıyönetim kararını kaldırma önergesi, 190 milletvekilinin oyuyla kabul edildi. Ulusal Meclis Başkanlığı Ofisi, sıkıyönetimin yapılan oylamanın ardından “hükümsüz” hale geldiğini açıkladı. Bunun üzerine Bakanlar Kurulunu toplayan Yoon, kabinenin onayının ardından sıkıyönetimi sona erdirdi. Ana muhalefetteki Demokrat Parti ve diğer küçük muhalefet partileri, sıkıyönetim ilanının anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle Yoon’un azli için meclise önerge sundu. Ancak 7 Aralık’taki oylamada nitelikli çoğunluğa ulaşılamadığı için önerge reddedildi. Muhalefet partilerinin aynı gerekçeyle sunduğu ikinci önerge, 14 Aralık’taki oylamada nitelikli çoğunluk sağlanarak kabul edildi. Meclis tarafından azli istenen Yoon, Anayasa Mahkemesinin kararı beklenirken görevden geçici olarak uzaklaştırıldı ve yerine Başbakan Han Duck-soo vekâleten getirildi.
İklim Değişikliğinin Etkileri
2024 yılı, dünyanın dört bir yanını etkileyen aşırı hava olaylarıyla büyük ölçekli iklim değişikliklerine tanıklık etti. Sıcak hava dalgaları, seller, beklenmedik yağmurlar ve kasırgalar, büyük tahribata yol açarak yaygın yıkım ve can kaybına neden oldu. Japonya, Tayland, Fransa ve ABD gibi ülkeler, güçlü kasırgalar ve fırtınalar nedeniyle binlerce can kaybıyla en çok etkilenenler arasında yer aldı. 2024 aynı zamanda tarihin en sıcak yılı olarak kaydedildi ve küresel sıcaklıkların sanayi öncesi seviyelerin 1,5 santigrat derece üzerindeki kritik eşiği ilk kez aştığı yıl oldu.
