ABD Borç Limiti ve Ekonomik Riskler
ABD’nin ülke tarihinde sıkça tartışılan bir konu olan borç limiti, 2024 yılına girerken ABD Kongresi’nin gündeminde öne çıkan başlıklardan biri haline geldi. Federal hükümetin borçlanabileceği en yüksek tutarı belirleyen bu limit, ülkenin toplam borcunun 36,1 trilyon dolara ulaşmasıyla büyük bir risk faktörü oluşturuyor. Borç limiti konusunda Kongrede anlaşma sağlanamaması durumunda, ABD’nin temerrüde düşme riski söz konusu olabilir. Bu da küresel piyasalarda dalgalanmalara, ABD’nin kredi notunda düşüşlere ve genel ekonomik belirsizliklere yol açabilir.
Borç Limiti Yeniden Yürürlüğe Girdi
Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasında gergin müzakerelerin ardından 2023 yılı için borç limitinin askıya alınmasını öngören düzenlemenin süresi doldu. Böylece, borç limiti 1 Ocak itibarıyla yeniden yürürlüğe girdi. Beyaz Saray’daki görevini 20 Ocak’ta devralacak olan ABD’nin seçilmiş başkanı Donald Trump, 2025’e kadar borç limitinin endişesini gidermek istese de bu konuda başarılı olamadı. Trump, borç limitinin kendi gündemini etkilemesine izin vermek istemedi ve ABD Kongresi’nde kabul edilen geçici bütçe tasarısına borç limitine dair bir düzenleme ekleme talebinde bulundu, ancak bu talep gerçekleşmedi. Cumhuriyetçiler ve Demokratlar, hükümete mart ayına kadar finansman sağlayarak kapanmasını önleyen geçici bütçe konusunda ancak anlaşabildi.
Yellen, Kongreyi Harekete Geçmeye Çağırdı
ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, geçtiğimiz hafta borç limitine dair Kongreye bir uyarı mektubu gönderdi. Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson’a hitaben kaleme alınan mektupta Yellen, ülkenin güven ve itibarının korunması açısından Kongreyi borç limiti konusunda harekete geçmeye davet etti. Yellen, 2 Ocak itibarıyla yeni borç limitinin önceki günün sonunda yasal limite tabi ödenmemiş borç miktarı olarak belirleneceğini bildirdi.
Yeni Limite Ocak Ayı Ortasında Ulaşılması Bekleniyor
Ödenmemiş borç tutarında yaklaşık 54 milyar dolarlık bir azalma bekleyen Yellen, bu durumun büyük ölçüde Medicare ödemeleriyle ilişkili bir federal güven fonu tarafından tutulan belirli menkul kıymetlerin planlanan ödemelerinden kaynaklanacağını kaydetti. Bu nedenle, borcun geçici olarak azalması ile Hazine’nin 2 Ocak’tan itibaren olağanüstü önlemler almaya başlamasına gerek kalmayacağı öngörülüyor. Yellen, Hazine’nin yeni limite 14-23 Ocak tarihleri arasında ulaşacağını ve bu tarihte olağanüstü önlemler almaya başlaması gerektiğini ifade etti.
Trump, Borç Limitinin Kendi Önemi Haline Gelmesinden Rahatsız
Seçilmiş başkan Trump, hafta sonu yaptığı bir paylaşımda borç limiti konusunda eski Temsilciler Meclisi Başkanı Kevin McCarthy’yi eleştirdi. McCarthy’yi “iyi bir adam ve arkadaşı” olarak tanımlayan Trump, 2023’te borç tavanının 1 Ocak 2025’e kadar askıya alınması yönünde oy kullandıkları için kendisini eleştirdi. Trump, bu durumu “yıllardır alınan en aptalca siyasi kararlardan biri” olarak nitelendirdi. Borç limitine ilişkin olarak, “Bu, Biden’ın sorunu, bizim değil. Şimdi bu bizim sorunumuz haline geliyor,” dedi.
En Son 2023’te Borç Limiti Kriziyle Karşı Karşıya Kalınmıştı
ABD federal hükümeti, 2023 yılının başlarında 31,4 trilyon dolarlık borç sınırına ulaşmış ve bu durum borç limiti krizine neden olmuştu. Hazine Bakanlığı, ülkenin temerrüde düşmesini önlemek amacıyla o dönemde bazı olağanüstü önlemleri devreye sokmuştu. Bu önlemler, Kamu Hizmeti Emekli ve Engelliler Fonu ile Posta Hizmeti Emekli Sağlık Yardımları Fonu’na yönelik yeni yatırımların bir süreliğine askıya alınmasını içeriyordu. Ayrıca, Federal Çalışan Emeklilik Sistemi’nin bir parçası olan Tasarruf Fonu’nun Devlet Menkul Kıymet Yatırım Fonu’na tam olarak yatırım yapılamamıştı. Cumhuriyetçiler ve Demokratlar, aylar süren müzakerelerin ardından, Haziran 2023’te bazı harcamaları sınırlandıran ve borç limitini 1 Ocak 2025’e kadar askıya alan yasayı geçirmişti.
Borç Limiti Nedir?
Borç limiti, ilk kez 1917’de uygulamaya konan ve “borç tavanı” olarak da bilinen bir kavramdır. Bu limit, “ABD hükümetinin borçlarını ödemek için ödünç alabileceği para miktarının üst sınırı” anlamına gelir. Kongre, her yıl altyapı harcamaları, sosyal güvenlik gibi programlar ve federal çalışan maaşlarını içeren bütçeyi onaylar. Hükümet, yıllardır elde ettiği gelirden daha fazla harcama yaparak federal bütçe açığını artırmaktadır. Hükümetin, Kongrenin onayladığı ödemelere devam edebilmesi için borç alması gerekmektedir. Borç limiti, hükümetin “faturalarını” ödemek için alabileceği borcu sınırlandırmaktadır. ABD Kongresi’nin yasayla belirlediği limite ulaşılıncaya kadar ABD Hazinesi, borçlanma yetkisine sahiptir.
Borç Limitine Ulaşılırsa Ne Olur?
Borç limitine ulaşıldığında federal hükümet borç miktarını artıramaz. Bu durumda, yalnızca mevcut nakit ve gelirlerini harcayabilir. Limitin artırılması için Kongreden yasa geçirilerek izin alınması gerekmektedir. Kongre, borç limitine dair bir karar aldığında, limitin artırılmasını veya belirli bir süre için askıya alınmasını seçebilir. ABD Hazinesi, bu süreçte hükümetin mali yükümlülüklerini yerine getirmesine devam edebilmesi amacıyla bazı olağanüstü önlemler alabilir. Bu önlemler, çeşitli devlet hesaplarına ihraç edilen Hazine tahvillerinin miktarını geçici olarak azaltan muhasebe tekniklerini içermektedir. Emeklilik fonları gibi fonlara yeni yatırımlar askıya alınabilir veya menkul kıymetlerin sahibine vadesinden önce geri ödeme yapılabilir. Ancak bu olağanüstü önlemler, hükümete sadece zaman kazandırmakta, borç limitine ulaşmayı engelleyecek kadar büyük uygulamalar içermemektedir. Kongre borç limitini artırmadıkça, bu olağanüstü önlemler sınırlı bir süre için yeterli nakit sağlamaktadır. Borç limitinin artırılmaması ve olağanüstü önlemlerin tükenmesi halinde ABD Hazinesi, yeni borçlanma yapamayacağı için harcamalarını gerçekleştirememe sıkıntısıyla karşı karşıya kalmaktadır. Bu durumda Hazine, hangi ödemeleri yapacağına karar vermek zorunda kalır. ABD’nin borçlarının geri ödemesi de tehlikeye girebilir ve ülke mali yükümlülüklerini yerine getiremezse temerrüde düşme riskiyle karşılaşabilir.
Borç Limitini Artırmak Daha Fazla Harcamaya İzin Verir Mi?
Borç limitinin artırılması, hükümete harcamaları Kongrenin onayladığı seviyenin üzerine çıkarma yetkisi vermez. Bu durum, yalnızca hükümetin vatandaşlara ve tahvil sahiplerine karşı mevcut yükümlülüklerini yerine getirmesine olanak tanır. ABD Hazine Bakanlığı verilerine göre, Kongre 1960’tan bu yana borç limitini artırmak, geçici olarak askıya almak veya tanımını revize etmek için 78 kez harekete geçmiştir. Bu durumların 49’u Cumhuriyetçi, 29’u ise Demokrat başkanlar döneminde gerçekleşmiştir.
Borç Limitini Artırmak Neden Tartışma Konusu?
Borç limiti, teknik olarak hükümet harcamalarının seviyesiyle ilgili olmamasına rağmen, federal bütçenin büyüklüğü ile ilgili tartışmalarda önemli bir konu haline gelmiştir. Açıkları azaltmak veya bütçenin büyüklüğünü sınırlamak isteyen politikacılar, harcama sınırları veya bütçe kısıtlamaları konusunda müzakere etmek için borç limitini kullanmaktadır. Son yıllarda bazı politikacıların federal harcamaların artışını yavaşlatmaya çalışmak için borç limiti üzerindeki hesaplaşmalarını artırdığı gözlemlenmektedir.
Borç Limitine Ulaşmanın ABD Ekonomisi İçin Sonuçları Ne Olur?
Analistler, borç limitinin aşılmasının ABD ekonomisine ciddi zararlar verebileceği uyarısında bulunmaktadır. Borç limiti konusundaki belirsizlik bile yatırımcılar ve hisse senetleri üzerinde olumsuz bir etki yaratmaktadır. Ülke tarihinde borç limiti konusunda son dakikaya kadar beklemenin tehlikeli sonuçlar doğurabileceğine dair örnekler mevcuttur. 2011 yılında eski ABD Başkanı Barack Obama ile Kongredeki Cumhuriyetçiler arasındaki harcama tartışması, uzun süreli bir çıkmaza yol açmış ve Kongre, Hazine’nin nakdinin biteceğini tahmin ettiği tarihten sadece iki gün önce borç limitini yükseltmek için bir anlaşmaya varabilmiştir. Bu durum, ABD piyasalarında 2008 finansal krizinden bu yana en dalgalı haftanın yaşanmasına neden olmuş ve kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor’s’un ABD’nin kredi notunu ilk kez düşürmesine yol açmıştır. Uzmanlar, ABD ekonomisinde olası bir temerrüdün ekonomiyi ve piyasaları altüst edebileceğini, tahvil faizlerinin ve borçlanma maliyetlerinin artmasına neden olabileceğini belirtmektedir. ABD’nin temerrüde düşmesi, sadece ülke için değil, küresel ekonomi için de ciddi sonuçlar doğurabilir.
