Çin Halk Kurtuluş Ordusu’ndan Askere Tatbikat Duyurusu
Çin Halk Kurtuluş Ordusu Doğu Cephesi Komutanlığı, Tayvan Boğazı ile Tayvan Adası’nın kuzey, güney ve doğu bölgelerinde büyük ölçekli bir askeri tatbikatın başladığını duyurdu. Komutanlık sözcüsü Li Şi, “Müşterek Kılıç-2024B” olarak adlandırılan tatbikata kara, hava, deniz ve roket kuvvetlerinden birliklerin katıldığını belirtti. Li, tatbikatın, uçak ve gemilerin çoklu yönlerden adaya yaklaşması ve ortak saldırılar icra etmesi üzerine odaklandığını vurguladı. Ayrıca, tatbikatın gerçek muharebe kabiliyetlerini test etmek amacıyla gerçekleştirildiğini, deniz-hava muharebe hazırlık devriyeleri, deniz ve kara hedeflerine yönelik saldırılar ve muharebe alanının kapsamlı kontrolünü ele geçirme hedeflerini içerdiğini ifade etti. Li, tatbikatın ulusal güvenlik ve birliği korumak için meşru ve gerekli bir eylem olduğunu savunarak, bunun Tayvan’ın bağımsızlığını savunan unsurlara karşı güçlü bir caydırıcı etkisi olacağını dile getirdi.
Tayvan Savunma Bakanlığı’nın Tepkisi
Tayvan Savunma Bakanlığı, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, Çin ordusunun tatbikat duyurusunu doğruladı ve “Çin ordusunun irrasyonel ve provokatif eylemini kınıyoruz. Yanıt vermek için uygun güçleri devreye sokacak ve ulusal egemenliğimizi koruyacağız.” ifadelerini kullandı.
Lai Ching-te’nin “Ulusal Gün” Konuşması Sonrası Gerçekleşen Tatbikat
Çin ordusunun tatbikatı, Tayvan hükümetinin lideri Lai Ching-te’nin ilk “Ulusal Gün” konuşmasının ardından gerçekleştirildi. Lai, 10 Ekim tarihinde, 1911 Devrimi’nin 112. yıl dönümünde yaptığı konuşmada, Pekin yönetiminin Tayvan’ı temsil etme hakkının olmadığını savundu. Lai, Tayvan’ın hükümetinin, Çin Cumhuriyeti’nin devamı olduğunu ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin bu durumu etkileyemeyeceğini belirtti. “İlhaka ve egemenlik gasbına karşı direneceğiz.” mesajını veren Lai, Pekin yönetimi tarafından sert bir dille karşılık buldu.
Pekin Yönetimi’nin Tepkisi
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, Lai’nin sözlerine tepki göstererek, “Tayvan’ın egemenliği, Çin ile Tayvan’ın birbirinin boyunduruğunda bulunmadığı” gibi yorumların aynı bağımsızlık anlatısının farklı versiyonları olduğunu belirtti. Mao, Lai’nin bu sözleriyle Tayvan’ın bağımsızlığı konusundaki inatçılığını ve kendi siyasi çıkarları uğruna Tayvan Boğazı’ndaki gerilimi artırma niyetini açığa çıkardığını savundu. Mao, “Dünyada tek bir Çin vardır ve Tayvan, onun ayrılmaz parçasıdır.” diyerek, “Çin Halk Cumhuriyeti hükümeti tek meşru hükümettir.” ifadesini kullandı.
Lai’nin Yemin Töreni Sonrası Tatbikat
Tayvan’da 13 Ocak’ta yapılan başkanlık seçimini kazanarak 20 Mayıs’ta göreve başlayan Lai Ching-te, yemin töreninin ardından benzer bir askeri tatbikatla karşılaştı. Lai, başkan olarak yaptığı ilk konuşmada, Tayvan Boğazı’nın iki yakasındaki statükoyu koruma sözü verirken, Çin’e askeri tehditleri sona erdirme çağrısında bulundu. “Egemenliğe, demokrasiye, özgürlüğe ve statükonun korunmasına bağlı kalacağız.” diyen Lai, “Çin Cumhuriyeti’nin egemenliği tamamen halka aittir.” ifadelerini kullandı. Ardından, Çin ordusu, Lai’nin konuşmasının ardından “Müşterek Kılıç-2024A” adını verdiği askeri tatbikata başladı.
Lai’nin “Bağımsızlık Yanlısı” Olarak Görülmesi
Lai, Pekin yönetimi tarafından “bağımsızlık yanlısı” ve “ayrılıkçı” bir lider olarak değerlendirilmektedir. Seçim öncesinde Çinli yetkililer, Lai’yi “iflah olmaz” ve “sorun çıkaran” gibi ifadelerle anmışlardır. Pekin, Lai’nin Tayvan’ı bağımsızlık yönünde “tehlikeli bir yola” sokacağına dair uyarılarda bulunmuş, seçilmesi halinde çatışma ve savaş riskinin artabileceğinin altını çizmiştir. Çin’in tepkisi, DPP’nin genel siyasi çizgisine karşıtlığından kaynaklanmaktadır.
Çin-Tayvan Anlaşmazlığı ve Tarihsel Arka Plan
Çin’de İkinci Dünya Savaşı’nın ardından, Çan Kay-şek liderliğindeki Çin Milliyetçi Partisi (Koumintag) ile Mao Zıdong önderliğindeki Çin Komünist Partisi (ÇKP) güçleri arasında yaşanan iç savaşta galip gelen komünistler, 1 Ekim 1949’da Çin Halk Cumhuriyeti’ni ilan etmiştir. İç savaşı kaybeden Koumintag üyeleri ise Tayvan’a yerleşerek, 1912’de kurulan “Çin Cumhuriyeti” iktidarının burada devam ettiğini savunmuşlardır. Çin Halk Cumhuriyeti, Tayvan’ı kendi topraklarının bir parçası olarak görmektedir. 1949’dan bu yana fiili bağımsızlık sahibi olan Tayvan, Çin ana karası ile arasındaki ayrılığı sürdürmektedir. Son yıllarda Pekin yönetimi, Tayvan üzerindeki askeri baskıyı artırarak, gerekirse güç kullanmaktan çekinmeyeceğini vurgulamıştır.
