Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) son raporu, küresel et fiyat endeksinin 8 ay süren yükselişin ardından ekim ayında gerilediğini, buna karşın sığır eti fiyatlarındaki artışın hız kesmeden devam ettiğini ortaya koydu. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu’nun güncellediği veriler ise kırmızı et fiyatlarının ülke ve bölgelere göre belirgin şekilde farklılaştığını gösteriyor.
İngiltere kırmızı ette zirvede
AB Komisyonu verilerine göre 100 kilogram karkas et fiyatı en yüksek seviyeye 745,3 Euro ile İngiltere’de ulaşıyor. Geçen yıl ekim ayında 100 kilogram karkas et fiyatı 600 Euro’nun altında seyrederken, 2025 yaz aylarında 800 Euro’nun üzerine çıkarak zirve yaptı. Son aylarda fiyatlarda hafif geri çekilme görülse de İngiltere’de kırmızı et fiyatları son bir yılda yaklaşık yüzde 25 artmış durumda.
ABD ve AB’de yıllık artış yüzde 25–30 bandında
Dünyanın en büyük kırmızı et üreticisi ve tüketicisi konumundaki ABD’de 100 kilogram karkas et fiyatı ekim itibarıyla 727,5 Euro seviyesinde. Bir yıl önce yaklaşık 580 Euro olan fiyatlar son 12 ayda yüzde 25 yükseldi. Son iki yıldır dalgalı bir seyir izleyen ABD kırmızı et piyasasında, son 6 aylık dönemde görece daha stabil bir fiyat oluşumu dikkat çekiyor.
AB genelinde ise 100 kilogram karkas et fiyatı 669,8 Euro’ya ulaştı. Avrupa’da 2022 başından 2024 sonbaharına kadar 500 Euro civarında seyreden fiyatlar, bu dönemden sonra kademeli bir tırmanışa geçti. Bölgede kırmızı et fiyatlarındaki yükseliş son bir yılda yüzde 30’u aşarak gıda enflasyonunun önemli bileşenlerinden biri haline geldi.
Avustralya ve Brezilya’da daha ılımlı fiyatlar
Son yıllarda et üretimi hızla artan Avustralya’da 100 kilogram karkas et fiyatı ekim itibarıyla 431,7 Euro seviyesinde. Ülkede Ekim 2023’ten bu yana dalgalı ancak genel olarak yukarı yönlü bir eğilim söz konusu. Karkas et fiyatları Ekim 2024’teki 380 Euro seviyesine göre son bir yılda yüzde 13,7 artış kaydetti.
Dünyanın en büyük kırmızı et ihracatçısı Brezilya’da ise 100 kilogram karkas et fiyatı 310,3 Euro düzeyinde ve diğer büyük üretici ülkelere kıyasla daha düşük seyrediyor. Brezilya piyasasında fiyatlar görece daha istikrarlı bir patika izliyor.
Arz kısıtları ve iklim şokları fiyatları yukarı itiyor
Küresel boyutta kırmızı et fiyatlarındaki artış, birçok ülkede gıda enflasyonunun en belirleyici kalemlerinden biri haline geldi. Fiyat artışlarının ana nedeni olarak arz kısıtları öne çıkarken, kuraklık, iklim kaynaklı üretim şokları ve yem maliyetlerindeki yükseliş sığır varlığını baskılıyor.
Önemli üretici ülkelerden ABD’de sığır varlığı bu yıl yaklaşık 86 milyon baş ile son 75 yılın en düşük seviyesine geriledi. Uzmanlar, sığır sürüsünde anlamlı bir toparlanmanın ancak 2027–2028 döneminde mümkün olabileceğini öngörüyor. Bu da ABD’nin önümüzdeki dönemde büyük bir et ithalatçısı olarak küresel ticaret akışlarını daha fazla etkileyeceği anlamına geliyor.
ABD Tarım Bakanı Brooke Rollins, Trump yönetiminin otlak alanlarını genişletme ve kritik sığır limanlarını yeniden açma planıyla iç arzı artırmayı hedeflediklerini açıkladı. Söz konusu adımların, kırmızı et fiyatlarını gelecek yazdan itibaren aşağı çekmesi ve 2026 boyunca görece düşük seviyelerde tutması amaçlanıyor.
Brezilya Asya’ya yöneldi Çin’in ithalatı küresel fiyatları baskılıyor
Ticaret akışlarındaki değişim sadece ABD ile sınırlı kalmıyor. Dünyanın en büyük ikinci sığır eti üreticisi ve en büyük ihracatçısı olan Brezilya, ABD’nin gümrük tarifeleri nedeniyle ihracatını giderek daha fazla Asya pazarlarına yönlendiriyor. Bu kayma, Brezilya’nın ihracat fiyatlarında yılın ilk yarısında yüzde 20’yi aşan artışlara yol açtı.
Küresel talep tarafında ise ABD’nin yanı sıra Çin öne çıkıyor. Çin’in sığır eti ithalatı 2024’ün ilk yarısında yüzde 24 artış gösterdi. Bu artan talep, özellikle Asya’ya yönelen ihracat akımlarıyla birleşince uluslararası fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskıyı canlı tutuyor.
Uzmanlar, önümüzdeki dönemde kırmızı et fiyatlarının seyrini sürü yenileme hızının, iklim koşullarının, yem maliyetlerinin, ticaret akışlarının ve tüketici talebindeki olası değişimlerin belirleyeceğini vurguluyor.
Türkiye kırmızı ette Euro bazında ayrıştı
Türkiye’de hayvancılık sektörü ve kırmızı et piyasası Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yakından izleniyor. Et ve Süt Kurumu verilerine göre, birçok ülkede karkas et fiyatlarının yükseldiği son 8 aylık dönemde Türkiye’de Euro bazında düşüş yaşandı.
Mart ayında kilogram başına ortalama 10,88 Euro olan karkas et fiyatı, kasım ayı itibarıyla yüzde 11,2 gerileyerek 9,66 Euro’ya indi. Böylece Türkiye, karkas et fiyatlarının Euro cinsinden yükseldiği küresel tabloya kıyasla ayrışmış oldu.
Son tüketiciye yansıyan fiyatlarda da tablo benzer. Avrupa’da kasım ayı itibarıyla kuşbaşı etin ortalama kilogram fiyatı 16,13 Euro seviyesinde bulunurken, Türkiye’de kuşbaşı fiyatları ortalama 13,13 Euro olarak hesaplandı. Bu veriler, Türkiye’de kırmızı et fiyatlarının artmakla birlikte Avrupa ortalamalarının altında seyrettiğine işaret ediyor.
