Türkiye’nin Makine İhracatındaki Durum
Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) tarafından yayımlanan verilere göre, 2023 yılının ilk 9 ayında Türkiye’nin serbest bölgeler dahil toplam makine ihracatı yüzde 1,5 oranında bir düşüş göstererek 20,7 milyar dolar seviyesine geriledi. Küresel sanayi PMI endeksinin 48,8’e düşmesi ve ihracat siparişlerinin son dört aydır sürekli olarak azalması, sektörün zorlu bir dönemden geçtiğini ortaya koyuyor. MAİB Başkanı Kutlu Karavelioğlu, bu durumu değerlendirirken, “İhracatımızdaki genel trendin aksine, makine fiyatlarımız yükseliyor, fakat ihracatımızda düşüş yaşıyoruz. İlk 8 ayda yüzde 7,6 oranında daralan makine imalat sektöründe kalıcı zarar görmeden ilerlemek için, mevcut ihracat seviyesini korurken, son 12 ayda 44,5 milyar dolara ulaşan makine ithalatını azaltmamız gerekecek” dedi.
Yılın ilk 9 ayı itibarıyla, Türkiye’nin serbest bölgeler dahil toplam makine ihracatı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1,5 oranında azalarak 20,7 milyar dolara ulaşmışken, son 12 aylık makine ihracatı ise yüzde 1,7 oranında bir düşüşle 28 milyar dolar seviyesine gerilemiştir. Eylül ayında aylık bazda ihracatta yüzde 0,3 oranında bir artış gözlemlenirken, kilogram başına ortalama ihracat birim fiyatları ise yüzde 5,5 artışla 7,7 dolara yükselmiştir.
İhracatın Detayları
9 aylık süreçte, en fazla ihracat gerçekleştirilen makine grupları arasında 2’şer milyar doları aşan değerleriyle evsel ve endüstriyel soğutma makineleri ile içten yanmalı motor ve aksamları yer aldı. İhracatı en çok artan makine dalları ise şu şekilde sıralandı:
- Türbin, jet ve hidrolik silindirler: %25 artış
- Tekstil ve konfeksiyon makineleri: %19 artış
En fazla makine ihracatı yapılan ülkeler arasında, Almanya yüzde 6’lık bir gerilemeye rağmen ilk sırayı korurken, onu sırasıyla yüzde 17 düşüşle Rusya ve yüzde 11 artışla ABD izlemektedir. Ağustos ayı itibarıyla 12 aylık makine ithalatı ise binde 2 oranında bir düşüşle 44,5 milyar dolara ulaşmıştır.
Dezenflasyon Sürecinin Etkileri
Sene başında hâkim olan, üçüncü çeyrekten itibaren küresel ekonomide hızlı bir toparlanma olacağına dair beklentilerin gerçekleşmediği vurgulayan Karavelioğlu, “Finansmanın yüksek maliyetleri, sanayi üretimini durgunluğa sürüklerken, hizmet sektörleri büyümeye devam ediyor. Dünya genelinde faiz indirimlerinin başlaması, iyimser bir hava yaratırken talep tarafında henüz belirgin bir hareketlilik gözlemlenemiyor. Küresel sanayi PMI endeksinin 48,8’e gerilemesi ve ihracat siparişlerinin dört aydır art arda düşmesi, zorlu bir süreci işaret ediyor. Ancak, dünya 2024 yılını mal ticaretinde yüzde 2,5 civarında bir artışla kapatacak gibi görünüyor” ifadelerini kullandı.
Yıl sonunda Türkiye’nin toplam ihracatının, fiyat indirimlerinin de etkisiyle artacağı öngörüsünde bulunan Karavelioğlu, “Yüksek maliyetler ve düşük kurlar ile ilgili kaygılar sıkça dile getiriliyor. Bu dönemde elde edilecek başarıyı, kredi kullanmamak, stokları nakde çevirmek, borç ödemek, taahhütleri kapatmak, ölçek ve personeli korumak, müşteriyi veya pazarı elde tutmak gibi birçok amaca bağlamak mümkündür. Ancak, değeri altında olduğu değerlendirilen bazı ihracatın, sadece firmalara değil, ülke ekonomisine de maliyet getireceğini unutmamalıyız. Bu durumun sürdürülebilir olmayacağı, ithalata yöneliş, iç kaynakları telafi etme çabası ve dolayısıyla enflasyonda yapışkanlık gibi riskler taşıdığı görülmelidir” dedi.
