Türkiye’nin serbest bölgeleri, yüksek katma değerli üretim ve dünya standartlarındaki altyapısıyla ihracatta ülke ortalamasının dört katına ulaşarak dikkat çekiyor. 2024 Ocak-Ağustos verilerine göre serbest bölgelerde faaliyet gösteren firmaların ihracat performansı, Türkiye geneline kıyasla açık bir üstünlük sergiliyor.
Firma başına ihracat 4 kat yüksek
Serbest bölgelerde faaliyet gösteren yaklaşık 2 bin firma, bu yılın ilk sekiz ayında toplam 8,2 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Bu, firma başına ortalama 4,1 milyon dolar ihracat anlamına geliyor. Türkiye genelinde ise 150 bin ihracatçı toplam 178,1 milyar dolar ihracat yaparak firma başına ortalama 1,1 milyon dolar seviyesinde kaldı. Böylece serbest bölgelerdeki firmalar ülke ortalamasının yaklaşık 4 katı ihracat geliri sağladı.
Yatırımcı için esneklik ve hızlı üretim avantajı
Türkiye Serbest Bölgeler Kurucu ve İşleticileri Derneği (SEBKİDER) Başkanı Yusuf Kılınç, serbest bölgelerin artık sadece üretim sahası değil, küresel rekabet gücü sağlayan stratejik yatırım alanları haline geldiğini vurguladı. Kılınç, özellikle finansman sıkıntısının arttığı dönemde yatırımcıların büyük arsa ve bina maliyetine girmeden üretime hazır tesisleri kiralayarak hızlıca üretime geçebildiğine dikkat çekti:
“Faaliyet ruhsatını alan yatırımcı bir ay içinde üretime başlayabiliyor. Bu esneklik ve hız, yerli ve yabancı yatırımcılar için önemli bir cazibe unsuru haline geldi.”
Lojistik ve Ar-Ge yatırımlarıyla rekabet gücü
Serbest bölgeler; liman, havaalanı ve uluslararası kara yolu ağlarına doğrudan erişim imkanı sunarak lojistikte büyük avantaj sağlıyor. Vergisel teşviklerle desteklenen bu altyapı, yüksek katma değerli üretim ve Ar-Ge yatırımlarını kolaylaştırıyor. Bazı serbest bölgelerde ihraç edilen ürünlerin kilogram başına değeri 8,5 doları aştı.
Dış pazara yönelim artarken iç satışlar geriliyor
Son dört yılda serbest bölgelerden yurt dışına satışlar %55,2 artışla 11,99 milyar dolara yükselirken, yurt içine satışlar %11,6 düşüşle 4,1 milyar dolara geriledi. Buna karşın Türkiye içindeki KOBİ’lerden yapılan alımlar artış gösterdi ve %23 büyüyerek 3,61 milyar dolara ulaştı.
SEBKİDER Başkanı Kılınç, bu tabloyu şöyle değerlendirdi:
“Serbest bölgeler küresel pazarlara açılırken hammadde ve yarı mamul tedariğinde iç piyasayla bağlarını güçlendiriyor. Doğru politikalarla desteklenirse, Türkiye’nin ihracat kapasitesi çok daha hızlı artabilir.”
